къикӀын

къикӀын (къокӀ) неперех. гл. 1. прийти, приехать, прибыть откуда-л. / КъэкӀуэн, зыщӀыпӀэ къикӀыу. * Выр здахумкӀэ къикӀыу зы лӀы гуэр къахуэзащ. Дыщэ кӀ. 2. выйти из чего-л. сойти с чего-л. / Зы кӀуэцӀ гуэр къэгъэнэн къикӀауэ, къехын (гум). ЩӀалэр мафӀэгум къикӀащ. 3. появиться, высыпать (о сыпи) / КъытрикӀутэн, къытекӀэн (щӀыфэм). ЩӀыфэр къикӀащ. 4. означать, выражать, обозначать / Зыгуэр къуигъэщӀэн, къыбгуригъэӀуэн. * Хэт дэнлъэчыр уэ зыхуэпщӀыр?... ДэнлъэчитӀым зыгуэр къокӀ. Акъ. З. {И} гурей къикӀын см. гурей. {И} гурыфӀ къикӀын см. гурыфӀ. {И} делэн къикӀын см. делэн. Ер къикӀын см. е. Емынэ къикӀын см. емынэ Ӏ. Куэзырым къикӀын см. куэзыр. {И} кӀэныр къикӀын см. кӀэн. Къайгъэ къикӀын см. къайгъэ. Мыхьэнэ къикӀын см. мыхьэнэ. {И} насып къикӀын см. насып. {И} нэ къикӀын см. нэ. {И} псэлъэн къикӀын см. псэлъэн. {И} пхъэ къикӀын см. пхъэ. Шэр къикӀын см. шэ. {И} ӀумацӀэр къикӀын см. ӀумацӀэ.

КЪИКӀЫН (къокӀ) лъэмыӀ. (310). 1. (147). КъэкӀуэн, зыщӀыпӀэ гуэр къэбгынауэ. Каспи къикӀыу пшэ мы хэкум КъакӀуэр гъущэщ, уэшх и мащӀэу, ПхуэмупщӀыӀуу мыл егъэткӀур, Зэрыщытыр арщ и гъащӀэм. Бгы собранэ. «Партыр ди пашэу», 81. АдыгэщӀым къикӀыу къокӀуэр, ЩӀалэ Ӏэзэм куэд къохъуапсэ, - Урыскъаныр лӀыжьым токӀуэ – ФочыщӀэшхуэу зытхуегъасэ, - ЖаӀэу ахэр къыхуогуфӀэ. «Тисей», 510. Дунейм зэрызехьэшхуэ къыщыхъуауэ къуажэм хъыбару къикӀыр гузэвэгъуэт, школым щеджэм зэджэр я нэми я псэми къимыхьыжу ди адэ-анэм зыгуэр къащыщӀауэ пӀэрэ, жаӀэу гузавэрти, Алий дигу дахэ къытхуищӀыну и урокым нэхъ удихьэхыу гъэщӀэгъуэн зэрыхъуным и ужь иту арагъэнт. Зи лъэрыгъыпс тӀыгъа, 530. 2. (29). Зыгуэрым и кӀуэцӀ къэбгынэн. ЗауэлӀхэм, фӀыгъуэм чэф ищӀауэ, КъикӀын окопхэм шэчхэр ящӀ, Я цейм ятӀагъуэр кӀэрыпщӀауэ ПӀейтейуэ къажыхьыр, ба зэхуащӀ. Майм и 9-м 1945 гъэм. «Шум и гъуэгу», 9. И пэм къикӀыр Ӏугъуэ гъуэзу, Иныжьыщхьэри джэрэзу, ПащӀэкӀитӀыр щӀым нэмысу, Лъы къыпыткӀум удзыр ису, КӀэлъыпӀащӀэу зейм кӀэлъожэ, Хьэм ялъагъумэ, псори йожэ. «Елбэздыкъуэ», 6. ТӀэкӀу дэкӀри жэмыщӀэр лъхуащӀэу гу щылъатэм, Ӏуэр къэхухьатэкъыми, жэщкӀэ нахъутэ пщӀэхэлъу ирапхырт, Ӏуэм къикӀыу мыщхьэрыуэн щхьэкӀэ. Къалэн, 429. 3. (46). Зыгуэр къуигъэщӀэн, къыбгуригъэӀуэн. – Культурнэ революцэр цӀыхум я щхьэм къыщыхъу революцэ жиӀэу къикӀ си гугъэщ, - жиӀэу зыгуэр къэкӀияти, зыкъомым ядакъым: - Уи адэм и бынщ ар, цӀыхум я щхьэм революцэ зэрит! Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 655. [Дзэшу и фызым жреӀэ:] «Къафэ» жаӀэмэ, «зэхуэкӀуэ» жиӀэу къокӀыр, «Умыхьэулейри» - хъурейуэ къомыкӀухь жыпӀэу аращ – хьэрыпыбзэкӀэ «хьэуэлэр» хъурейуэ къэкӀухьын жиӀэу аращ. КӀапсэ кӀапэ, 11. Хъыджэбзым и щхьэр яупсмэ, абы къикӀыр Апчарэ ищӀэрт. Щынэхужьыкъуэ, 62. 4. (3). Зыгуэрым зэпрыкӀын. [Инал:] ЛӀо, Къазмай, абы хуэдиз псы укъикӀыу мыбы нэс укъыщӀэкӀуар укъыдэгиину ара? Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 592. Нобэ псоми дощӀэр тхыдэу Тыркухэр хышхуэм къикӀыу къакӀуэу, Нэм къыфӀэнэр зэщӀаубыдэу, пщащи щӀали зэдагъакӀуэу, Яшэу, ящэу щыщытари, КӀэ а ешхуэм езытари. Лъэпкъхэм я тыгъэ. «Партыр ди пашэу», 51. 5. (4). ЗыгуэркӀэ макъ егъэщӀын. ЩӀалэгъуалэр нобэ гъамэ, Щыгъуэу хэкур нэпсым хэлъщ, Е уэрэду пшынэм къикӀым Уэрэдыпкъыу хэкур щӀэлъщ. УситӀ, Щам щыстхауэ. «Батырыбжьэ», 75. А [и гум къэкӀыжа] бжьамийм къикӀыр Лу нэхъ игу ирихьырт. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 614. 6. (18). Зыгуэр къэхъун. Ар [лӀищ зэрагъэтӀысар] къуажэдэсым я гум темыхуэу, зэрызехьэшхуэ къимыкӀыу хъунт. Зи лъэрыгъыпс тӀыгъа, 524. Запискэм къимыкӀар Ӏулъхьэм къикӀын хуейуэ арат, арщхьэкӀэ Ӏулъхьэ Ӏызыхами и мурадыр къехъулӀакъым: хъыджэбзыр лӀэн-къэнэн щыхъум, къэгузэвэжащ, къысӀэщӀэлӀэмэ, бэлыхь сыхэхуэнщ жиӀэри зэгуигъэжа сыт щыӀами, зэгуидэжри щӀалэм къылъридзэжащ, икӀэщӀыпӀэкӀэ шэж жиӀэри. Лъапсэ, 26. Кърым хъаным икӀэщӀыпӀэкӀэ дзэ къигъэкӀуащ, абы зауэ къикӀри хьэлэч зэрыгъэхъуу хуежьащ. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 617. 7. (12). Зыгуэр хъун, къехъулӀэн. Мэжджытым кӀуэхэр молэм хуэтхьэусыха щхьэкӀэ, зыри къикӀакъым. Аргъуей, 385. – КъикӀынукъым си урысыбзэм. Хъуэпсэгъуэ нур, 223. Уи гъавэр бэву укъикӀыну ухуеймэ, Ботэх и дежт уздэкӀуэнур, ар хэлӀыфӀыхьмэ, езы Алыхьыр хэлӀыфӀыхьа хуэдэт, бэвагъкӀэ къыплъэщӀыхьэн щымыэу уищӀыфынущ, уеблэмэ нэхъ гъавэшхуэ къытезыхам утекӀуэу. Лъапсэ, 96. [Якъуб Локотош жреӀэ:] ӀэпщацагъэкӀэ, залымыгъэкӀэ [мэлыхъуэхэм] я ужь уихьэмэ, зыри къикӀынукъым. Нал къута, 259. 8. (31). Зыгуэр къыщыхутэн, къыкъуэкӀын. Джанэ хужьыбзэр къыздикӀыр Балий гъэгъахэм я щэхущ. Гъуэгъуакъэ уафэр… «Вагъуэ махуэ», 17. АрщхьэкӀэ танк лъэужьыр дэнэ къикӀа – Якъуб зы танки иӀакъым. Нал къута, 242. [Алыджыкъуэ:] Сэри къуэгъэнапӀэ сыкъуэувауэ сыкъоплъэ, мылицэр къыздикӀар сымыщӀэу. МелыӀыч, 471. Экзамен жыхуиӀэ псалъэри дэнэ къиукӀ. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 501. ◊ [И] гурымыкъ къикӀын (1). Еплъ гурымыкъ. КӀокъмакъ къикӀын (1). Еплъ кӀокъмакъ. КъыздикӀари къыздихуари имыщӀэу (7). Еплъ къыздикӀыжари къыздихужари имыщӀэу. Абдежым къыздикӀари къыздихуари имыщӀэу къуацэ-чыцэм шу гуэр къыхэжри цӀыхубзым гу лъимытэххэ хуэдэу гъунэгъу тӀэкӀуу блэкӀти, щӀопщыр зыӀэщӀигъэхуащ. Лъапсэ, 31. ЗанщӀэу, къыздикӀари къыздихуари ямыщӀэу, фочауэ макъ къэӀуащ. Хъуэпсэгъуэ нур, 102. Шырыкъум щхьэкӀэ къигъэхьэзыра псалъэр къигупсысыжу тӀэкӀу зиӀэжьати, абдеж къыздикӀари къыздихуари умыщӀэу, Матренэ утыкум къилъэдащ. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 560. Макъым къызэрикӀкӀэ (1). Еплъ макъ. [И] насып къикӀын (1). Еплъ насып. [И] пӀэ къимыкӀын (1). Еплъ пӀэ I. Хьэм и ныбэм къикӀа (2). гуем. Еплъ хьэ I. Ӏуэхур къимыкӀын (3). Еплъ Ӏуэху. ☐ Ер вы бжьакъуэм къокӀ (2). Еплъ е I.