увыӀэпӀэ етын

етын (ирет) перех. гл. 1. дать, вручить кому-л. что-л. / Ӏэрыгъэхьэн, ӀэщӀэлъхьэн. Тхылъыр еджакӀуэм етын. * Къубатийрэ Бей-Булатрэ зэхэту мэл щищ иратащ Ермоловым. Ш. А. 2. дать, предоставить, обеспечить кому-л. что-л. / Зыгуэр зыгуэркӀэ къызэгъэпэщын, зыгуэрым зыгуэр хузэфӀэгъэкӀын. ЩӀэблэм щӀэныгъэ етын. ЩӀалэм лэжьапӀэ етын. 3. дать, даровать кому-чему-л. что-л.; наделить, наградить кого-что-л. чем-л. / Зыгуэрым зыгуэркӀэ хуэупсэн, тыгъэ хуэщӀын. ЛэжьакӀуэ пашэм орден етын. Саугъэт етын. 4. закрыть, запереть что-л. (напр. замок) / Гъэбыдэн. БжэӀулъэ етын. ӀункӀыбзэ етын. Хьэлъкъ етын. Жыгым щӀэгъэкъуэн етын. 5. уплатить какую-л. цену / Зыгуэрым уасэ щӀэтын. Мэлым ахъшэшхуэ естащ. Ажал етын см. ажал. Гъуэгу емытын см. гъуэгу. КӀэ етын см. кӀэ. ЛӀы етын см. лӀы. Лъатэпс етын см. лъалэпс. Нэмыплъ етын см. нэмыплъ. Псалъэ етын см. псалъэ. Сэху етын см. сэху. Судым етын см. суд. Телеграммэ етын см. телеграммэ. УвыӀэпӀэ етын см. увыӀэпӀэ. Узыгъуэ етын см. узыгъуэ. ШхупцӀатэ етын см. шхупцӀатэ. Ӏэмал емытын см. Ӏэмал.

увыӀэпӀэ стоянка, место остановки / Зыгуэр къыщыувыӀэну хухэха щӀыпӀэ. * Щауей .. увыӀэпӀэ щыпщӀ хъун щӀыпӀэ гуэр мэзым къыщигъуэтри пщыӀэ гъуэзэджэ ищӀащ. Нарт. УвыӀэпӀэ гъуэтын 1) найти работу 2) переносное выйти замуж. УвыӀэпӀэ етын 1) найти кому-л. место, стоянку. * Шым увыӀэпӀэ иритри {Гуащэм и мылъхукъуэр} гуащэм дежкӀэ щӀыхьащ. Къэр. Хь. 2) предоставить кому-л. место работы. УвыӀэпӀэ нэху кърит царствие ему небесное.

ЕТЫН (ирет) лъэӀ. (407). 1. (394). Зыгуэрым зыгуэр ӀэщӀэлъхьэн, зэӀэпыхын, Ӏэрыгъэхьэн. [Фэуаз:] Абы хуэдэу и фэр зэрырахар щажесӀэжым, ди адэм унафэ къысхуищӀащ: – КӀуэи, Анка щхьэкӀэ къыдатам хуэдэу тӀу ети, имыдэмэ – щы, шыр къэщэхуж, – жиӀэри. Анка, 384. Сосрыкъуэ къыӀэщӀыхьам щыщу Аркашкэ иритащ хьэлыгъуанитӀ, Лу хуэхь, жиӀэри. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 557. Къетау выфэр фэдэн псыгъуэ цӀыкӀуу иригъэбзри бэлыхьу кӀапсэ кӀыхь ящӀа нэужь, унафэ ищӀащ: «Иджы фыкӀуэ си благъэм дежи, мы кӀапсэм къиубыд щӀыр къыпыфчи, мыр уи пхъурылъхум ептар аращ жыфӀи, схужефӀэ». Модрейми къигъэгугъати – сыт ищӀэжынт, ар и тыкӀэу щӀышхуэр къаритыгъащ. Лъапсэ, 62. 2. (8). Зыгуэрым зыгуэркӀэ хуэупсэн, тыгъэ хуэщӀын. Сэлам изохыр текӀуахэм, ГъащӀэ ухуэным и лӀыхъухэм, ЩӀэуэ нурыщӀэ зыгъэпсхэм, Мы орден лъапӀэр зратхэм. ТекӀуахэм сэлам. «Бгы лъапэхэм деж», 35. 3. (1). Зыгуэр зыгуэркӀэ къызэгъэпэщын, ӀэщӀагъэ, щӀэныгъэ егъэгъуэтын. [Интернатым] ЩӀеттар тхуэмыпӀыжу аракъым, щӀэныгъэ къаритыну, властым сэбэп хуэхъуну аращ. КъыбгурыӀуа? Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 520. 4. (4). Зыгуэрым и уасэр, къыпэкӀуэ хьэкъыр щӀэтын. ГъэщӀэгъуэнри аракъэ: зыми хьэрэм ишхауэ гу лъататэкъым, яшха-ирафам и уасэр щаткӀэ счетым псори тэмэму иратхэрт, сыту жыпӀэмэ, абы я директор Раисэ МуратовнэкӀэ зэджэр ткӀийт, лей иратхауэ илъэгъуакъэ – зэфӀэкӀат, официанткэр тримыгъэкӀыну Ӏэмал зимыӀэт. Лъапсэ, 25. [Омар Бидие – хъанум жреӀэ:] Ныщхьэбэ укъызэрыфэнум и уасэр уэстащ. Гъуэгуанэ, 107. ◊ Гъуэгу емытын (10). Еплъ гъуэгу. КӀэ етын (20). Еплъ кӀэ II. КӀуапӀи жапӀи емытын (5). Еплъ кӀуапӀэ. Къару етын (3). Еплъ къару. Псалъэ етын (7). Еплъ псалъэ. Псалъэ быдэ етын (5). Еплъ псалъэ. УвыӀэпӀэ етын (3). Еплъ увыӀэпӀэ. Удын етын (2). Еплъ удын. Хабзэм етын (4). Еплъ хабзэ III.

УВЫӀЭПӀЭ (34). Зыгуэр къыщыувыӀэну хухэха щӀыпӀэ. Жьыр къемыпщэм, дэнэ щыӀэ, УвыӀэпӀэ иӀэу щыс? Жьыр къемыпщэм, дэнэ щыӀэ. «Вагъуэ махуэ», 344. Мы дыкъыздэкӀуа мыгъуэр зэлӀ-зэфызым увыӀэпӀэ тхуэхъуа щхьэкӀэ, ди хъыджэбзым дежкӀэ насып кӀуэдыжыпӀэщ. Лэчымэ, 395. ИужькӀэ сэ увыӀэпӀэ къыпхуэзгъуэтынщ, – жиӀэри Степан Ильич арэзы хъуащ. Хъуэпсэгъуэ нур, 225. ◊ УвыӀэпӀэ етын (3). ЩӀыпӀэ гуэр деж псэупӀэ щыхуэщӀын, абдеж щыгъэзэгъэн. Щхьэ [дыгъум] увыӀэпӀэ гуэр иримытрэ? [Властым хужиӀэрт Бэтокъуэ и фызым]. Хъуэпсэгъуэ нур, 335. УвыӀэпӀэ къетын (1). Еплъ увыӀэпӀэ етын. АрщхьэкӀэ зыкъом къэнами, нэхъыбэм [адыгэхэм] я хьэпи-шыпи зэщӀакъуэри хэкум икӀыжащ: «Алыхьым къыдит увыӀэпӀэр зэдгъэзэгъынщ», - жыхуаӀэу. Лэчымэ, 389. УвыӀэпӀэ гъуэтын (3). КъыщыувыӀэн, щыпсэун щӀыпӀэ гъуэтын. УвыӀэпӀэ гуэр згъуэтмэ, къэсӀуэхунщи фынэкӀуэнщ, жиӀэу арат Къазджэрий и фызым зэрыгурыӀуар. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 607. СыздэкӀуэми увыӀэпӀэ гур щызгъуэтынщ, Мэзкуу си къуэр дэсщ. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 521. Дауэ зэхэшхыкӀа хъуну абы хуэдиз цӀыхур, жиӀэу Урарэ гузэва щхьэкӀэ, зыми губгъэн ищӀакъым: щхьэж хуэфащэ увыӀэпӀэ игъуэтат. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 587. УвыӀэпӀэ къыхуэгъуэтын (2). КъыщыувыӀэн, щыпсэун щӀыпӀэ зыгуэрым хузэгъэпэщын. А цӀыху къомым увыӀэпӀэ къахуэгъуэтын хуейкъэ, Ӏэщри зыхуэзапхъэ хуумыгъазэу хъурэ? Нал къута, 299. Дэфэрэдж шхынкӀэ ӀэкӀуэлъакӀуэт, хьэщӀэм увыӀэпӀэ гуэр къыхуигъуэтри шхын гъэхьэзырыным и ужь ихьащ. Лъапсэ, 112.