гъуэгу емытын
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
гъуэгу
1. ЗыщӀыпӀэ икӀыу нэгъуэщӀыпӀэ кӀуэн папщӀэ къагъэсэбэп зекӀуапӀэ.
рудорога
ГъущӀ гъуэгу. Шоссей гъуэгу.
+2 örnek
Сабэр гъуэгум къыщиӀэту "Победащхъуэр" мажэ псынщӀэу.— КӀыщокъуэ Алим
Гъуэгу зымыщӀэ пашэ умыщӀ.— Псалъэжьхэр
2. Гъуэгуанэ.
рупоездка, путешествие
Пщэдей гъуэгу къытпэщылъщ.
Bu maddedeki ifadeler (15)
гъуэгу емытын
ру1) не уступить кому-л. дороги 2) переносное не давать проходу.
гъуэгу етын
рууступить кому-л. дорогу.
гъуэгу захуэ теувэн
рустать на путь истинный.
Теувэнущ ар гъуэгу захуэ, Ухъу ди щӀалэр щӀалэ махуэ.— КӀыщокъуэ Алим
Гъуэгу махуэ!
русчастливого пути!
гъуэгу махуэ ежьэн (теувэн)
рустать удачливым (букв. : встать на счастливый путь).
гъуэгу мыгъуэ ежьэн (теувэн)
рубудь ты проклят!
гъуэгу пхэнж
рунеправедный путь, кривая дорожка.
гъуэгу пхышын (пхыщӀыкӀын)
ру1) проложить путь; идти впереди 2) переносное проторить, протоптать дорожку.
гъуэгу тетын
рудержать путь, находиться в пути.
Нартыжьхэр гъуэгу тету уае бзаджэ къатохъуэ.— Нартхэр
гъуэгу теувэн
руотправиться в путь.
Нэху зэрыщу тӀури гъуэгум зэдытеуващ.— ПащӀэ Бэчмырзэ
гъуэгу техьэн
гъуэгу теувэн
ЩӀалэр гъуэгу техьэн хуей хъуащ.— Къэрмокъуэ Хьэмид
гъуэгу хуэхъун
рузачастить
куда-л., к кому-л. ФӀыуэ зэрилъагъурэ хъыджэбзым и лэжьапӀэр гъуэгу хуэхъуауэ щӀалэр кӀуэрт.
гъуэгум пкӀэлъей едзын (къедзын)
русократить путь, дорогу (напр. рассказами, песнями).
Хъарзынэ хъуащ, Инал, Лу пкӀэлъей къридзащ ди гъуэгум, хъыбар дригъэдэӀуащ.— КӀыщокъуэ Алим
гъуэгу зэхэкӀыпӀэ
Гъуэгур тӀууэ е щыуэ щызэгуэкӀ щӀыпӀэ.
рураспутье, перепутье, развилка
Гъуэгу зэхэкӀыпӀэм дызэрынэсу... ипщэкӀэ дунэтӀыжащ...— Ӏуащхьэмахуэ
гъуэгу Ӏуфэ
Гъуэгум и гъунэ.
руобочина, край дороги
Гъуэгу Ӏуфэм тетын.
етын
(ирет)
1. Ӏэрыгъэхьэн, ӀэщӀэлъхьэн.
рудать, вручить кому-л. что-л.
Тхылъыр еджакӀуэм етын.
+1 örnek
Къубатийрэ Бей-Булатрэ зэхэту мэл щищ иратащ Ермоловым.— Шортэн Аскэрбий
2. Зыгуэр зыгуэркӀэ къызэгъэпэщын, зыгуэрым зыгуэр хузэфӀэгъэкӀын.
рудать, предоставить, обеспечить кому-л. что-л.
ЩӀэблэм щӀэныгъэ етын. ЩӀалэм лэжьапӀэ етын.
3. Зыгуэрым зыгуэркӀэ хуэупсэн, тыгъэ хуэщӀын.
рудать, даровать кому-чему-л. что-л.; наделить, наградить кого-что-л. чем-л.
ЛэжьакӀуэ пашэм орден етын. Саугъэт етын.
4. Гъэбыдэн.
рузакрыть, запереть что-л. (напр. замок)
БжэӀулъэ етын. ӀункӀыбзэ етын. Хьэлъкъ етын. Жыгым щӀэгъэкъуэн етын.
5. Зыгуэрым уасэ щӀэтын.
рууплатить какую-л. цену
Мэлым ахъшэшхуэ естащ.
Bu maddedeki ifadeler (14)
ажал етын
Еплъ: ажал
гъуэгу емытын
Еплъ: гъуэгу
кӀэ етын
Еплъ: кӀэ
лӀы етын
Еплъ: лӀы
лъатэпс етын
Еплъ: лъалэпс
нэмыплъ етын
Еплъ: нэмыплъ
псалъэ етын
Еплъ: псалъэ
сэху етын
Еплъ: сэху
судым етын
Еплъ: суд
телеграммэ етын
Еплъ: телеграммэ
увыӀэпӀэ етын
Еплъ: увыӀэпӀэ
узыгъуэ етын
Еплъ: узыгъуэ
шхупцӀатэ етын
Еплъ: шхупцӀатэ
Ӏэмал емытын
Еплъ: Ӏэмал
Kitapta geçtiği hali
гъуэгу 1. дорога / ЗыщӀыпӀэ икӀыу нэгъуэщӀыпӀэ кӀуэн папщӀэ къагъэсэбэп зекӀуапӀэ. ГъущӀ гъуэгу. Шоссей гъуэгу. * Сабэр гъуэгум къыщиӀэту "Победащхъуэр" мажэ псынщӀэу. КӀ. А. Гъуэгу зымыщӀэ пашэ умыщӀ. (погов.) 2. поездка, путешествие / Гъуэгуанэ. Пщэдей гъуэгу къытпэщылъщ. Гъуэгу емытын 1) не уступить кому-л. дороги 2) переносное не давать проходу. Гъуэгу етын уступить кому-л. дорогу. Гъуэгу захуэ теувэн стать на путь истинный. * Теувэнущ ар гъуэгу захуэ, Ухъу ди щӀалэр щӀалэ махуэ. КӀ. А. Гъуэгу махуэ! счастливого пути! Гъуэгу махуэ ежьэн (теувэн) стать удачливым (букв. : встать на счастливый путь). Гъуэгу мыгъуэ ежьэн (теувэн) будь ты проклят! Гъуэгу пхэнж неправедный путь, кривая дорожка. Гъуэгу пхышын (пхыщӀыкӀын) 1) проложить путь; идти впереди 2) переносное проторить, протоптать дорожку. Гъуэгу тетын держать путь, находиться в пути. * Нартыжьхэр гъуэгу тету уае бзаджэ къатохъуэ. Нарт. Гъуэгу теувэн отправиться в путь. * Нэху зэрыщу тӀури гъуэгум зэдытеуващ. П. Б. Гъуэгу техьэн = гъуэгу теувэн. * ЩӀалэр гъуэгу техьэн хуей хъуащ. Къэр. Хь. Гъуэгу хуэхъун зачастить куда-л., к кому-л. ФӀыуэ зэрилъагъурэ хъыджэбзым и лэжьапӀэр гъуэгу хуэхъуауэ щӀалэр кӀуэрт. Гъуэгум пкӀэлъей едзын (къедзын) сократить путь, дорогу (напр. рассказами, песнями). * Хъарзынэ хъуащ, Инал, Лу пкӀэлъей къридзащ ди гъуэгум, хъыбар дригъэдэӀуащ. КӀ. А. гъуэгу зэхэкӀыпӀэ распутье, перепутье, развилка / Гъуэгур тӀууэ е щыуэ щызэгуэкӀ щӀыпӀэ. * Гъуэгу зэхэкӀыпӀэм дызэрынэсу... ипщэкӀэ дунэтӀыжащ... Ӏуащхь. гъуэгу Ӏуфэ обочина, край дороги / Гъуэгум и гъунэ. Гъуэгу Ӏуфэм тетын.
етын (ирет) перех. гл. 1. дать, вручить кому-л. что-л. / Ӏэрыгъэхьэн, ӀэщӀэлъхьэн. Тхылъыр еджакӀуэм етын. * Къубатийрэ Бей-Булатрэ зэхэту мэл щищ иратащ Ермоловым. Ш. А. 2. дать, предоставить, обеспечить кому-л. что-л. / Зыгуэр зыгуэркӀэ къызэгъэпэщын, зыгуэрым зыгуэр хузэфӀэгъэкӀын. ЩӀэблэм щӀэныгъэ етын. ЩӀалэм лэжьапӀэ етын. 3. дать, даровать кому-чему-л. что-л.; наделить, наградить кого-что-л. чем-л. / Зыгуэрым зыгуэркӀэ хуэупсэн, тыгъэ хуэщӀын. ЛэжьакӀуэ пашэм орден етын. Саугъэт етын. 4. закрыть, запереть что-л. (напр. замок) / Гъэбыдэн. БжэӀулъэ етын. ӀункӀыбзэ етын. Хьэлъкъ етын. Жыгым щӀэгъэкъуэн етын. 5. уплатить какую-л. цену / Зыгуэрым уасэ щӀэтын. Мэлым ахъшэшхуэ естащ. Ажал етын см. ажал. Гъуэгу емытын см. гъуэгу. КӀэ етын см. кӀэ. ЛӀы етын см. лӀы. Лъатэпс етын см. лъалэпс. Нэмыплъ етын см. нэмыплъ. Псалъэ етын см. псалъэ. Сэху етын см. сэху. Судым етын см. суд. Телеграммэ етын см. телеграммэ. УвыӀэпӀэ етын см. увыӀэпӀэ. Узыгъуэ етын см. узыгъуэ. ШхупцӀатэ етын см. шхупцӀатэ. Ӏэмал емытын см. Ӏэмал.
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
етын
(ирет)
1. Зыгуэрым зыгуэр ӀэщӀэлъхьэн, зэӀэпыхын, Ӏэрыгъэхьэн.
[Фэуаз:] Абы хуэдэу и фэр зэрырахар щажесӀэжым, ди адэм унафэ къысхуищӀащ: – КӀуэи, Анка щхьэкӀэ къыдатам хуэдэу тӀу ети, имыдэмэ – щы, шыр къэщэхуж, – жиӀэри.— Анка, 384
+2 örnek
Сосрыкъуэ къыӀэщӀыхьам щыщу Аркашкэ иритащ хьэлыгъуанитӀ, Лу хуэхь, жиӀэри.— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 557
Къетау выфэр фэдэн псыгъуэ цӀыкӀуу иригъэбзри бэлыхьу кӀапсэ кӀыхь ящӀа нэужь, унафэ ищӀащ: «Иджы фыкӀуэ си благъэм дежи, мы кӀапсэм къиубыд щӀыр къыпыфчи, мыр уи пхъурылъхум ептар аращ жыфӀи, схужефӀэ». Модрейми къигъэгугъати – сыт ищӀэжынт, ар и тыкӀэу щӀышхуэр къаритыгъащ.— Лъапсэ, 62
2. Зыгуэрым зыгуэркӀэ хуэупсэн, тыгъэ хуэщӀын.
Сэлам изохыр текӀуахэм, ГъащӀэ ухуэным и лӀыхъухэм, ЩӀэуэ нурыщӀэ зыгъэпсхэм, Мы орден лъапӀэр зратхэм.— ТекӀуахэм сэлам. «Бгы лъапэхэм деж», 35
3. Зыгуэр зыгуэркӀэ къызэгъэпэщын, ӀэщӀагъэ, щӀэныгъэ егъэгъуэтын.
[Интернатым] ЩӀеттар тхуэмыпӀыжу аракъым, щӀэныгъэ къаритыну, властым сэбэп хуэхъуну аращ. КъыбгурыӀуа?— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 520
4. Зыгуэрым и уасэр, къыпэкӀуэ хьэкъыр щӀэтын. [
ГъэщӀэгъуэнри аракъэ: зыми хьэрэм ишхауэ гу лъататэкъым, яшха-ирафам и уасэр щаткӀэ счетым псори тэмэму иратхэрт, сыту жыпӀэмэ, абы я директор Раисэ МуратовнэкӀэ зэджэр ткӀийт, лей иратхауэ илъэгъуакъэ – зэфӀэкӀат, официанткэр тримыгъэкӀыну Ӏэмал зимыӀэт.— Лъапсэ, 25
+1 örnek
Омар Бидие – хъанум жреӀэ:] Ныщхьэбэ укъызэрыфэнум и уасэр уэстащ.— Гъуэгуанэ, 107
Kitapta geçtiği hali
ЕТЫН (ирет) лъэӀ. (407). 1. (394). Зыгуэрым зыгуэр ӀэщӀэлъхьэн, зэӀэпыхын, Ӏэрыгъэхьэн. [Фэуаз:] Абы хуэдэу и фэр зэрырахар щажесӀэжым, ди адэм унафэ къысхуищӀащ: – КӀуэи, Анка щхьэкӀэ къыдатам хуэдэу тӀу ети, имыдэмэ – щы, шыр къэщэхуж, – жиӀэри. Анка, 384. Сосрыкъуэ къыӀэщӀыхьам щыщу Аркашкэ иритащ хьэлыгъуанитӀ, Лу хуэхь, жиӀэри. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 557. Къетау выфэр фэдэн псыгъуэ цӀыкӀуу иригъэбзри бэлыхьу кӀапсэ кӀыхь ящӀа нэужь, унафэ ищӀащ: «Иджы фыкӀуэ си благъэм дежи, мы кӀапсэм къиубыд щӀыр къыпыфчи, мыр уи пхъурылъхум ептар аращ жыфӀи, схужефӀэ». Модрейми къигъэгугъати – сыт ищӀэжынт, ар и тыкӀэу щӀышхуэр къаритыгъащ. Лъапсэ, 62. 2. (8). Зыгуэрым зыгуэркӀэ хуэупсэн, тыгъэ хуэщӀын. Сэлам изохыр текӀуахэм, ГъащӀэ ухуэным и лӀыхъухэм, ЩӀэуэ нурыщӀэ зыгъэпсхэм, Мы орден лъапӀэр зратхэм. ТекӀуахэм сэлам. «Бгы лъапэхэм деж», 35. 3. (1). Зыгуэр зыгуэркӀэ къызэгъэпэщын, ӀэщӀагъэ, щӀэныгъэ егъэгъуэтын. [Интернатым] ЩӀеттар тхуэмыпӀыжу аракъым, щӀэныгъэ къаритыну, властым сэбэп хуэхъуну аращ. КъыбгурыӀуа? Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 520. 4. (4). Зыгуэрым и уасэр, къыпэкӀуэ хьэкъыр щӀэтын. ГъэщӀэгъуэнри аракъэ: зыми хьэрэм ишхауэ гу лъататэкъым, яшха-ирафам и уасэр щаткӀэ счетым псори тэмэму иратхэрт, сыту жыпӀэмэ, абы я директор Раисэ МуратовнэкӀэ зэджэр ткӀийт, лей иратхауэ илъэгъуакъэ – зэфӀэкӀат, официанткэр тримыгъэкӀыну Ӏэмал зимыӀэт. Лъапсэ, 25. [Омар Бидие – хъанум жреӀэ:] Ныщхьэбэ укъызэрыфэнум и уасэр уэстащ. Гъуэгуанэ, 107. ◊ Гъуэгу емытын (10). Еплъ гъуэгу. КӀэ етын (20). Еплъ кӀэ II. КӀуапӀи жапӀи емытын (5). Еплъ кӀуапӀэ. Къару етын (3). Еплъ къару. Псалъэ етын (7). Еплъ псалъэ. Псалъэ быдэ етын (5). Еплъ псалъэ. УвыӀэпӀэ етын (3). Еплъ увыӀэпӀэ. Удын етын (2). Еплъ удын. Хабзэм етын (4). Еплъ хабзэ III.