хуэхъун
Türkçe-Adıgece Sözlük, Fahri Huvaj
Kitapta geçtiği hali
шӀэн/щӀэн (ешӀэ/ещӀэ), шӀэжьын/ щӀэжын (ешӀэжьы/ещӀэж); НЭӀУАСЭ фэхъун/хуэхъун (~фэхъу/~хуохъу(р); цӀыхун (ецӀыху); НЭӀУАСЭ къыфэхъун/ къыхуэхъун (~къыфэхъу/~ къыхуохъу(р); TANIMAK/BİLMEK
Bu sonuç kitaptaki 1 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
(хуохъу)
1. Зыгуэрым щхьэкӀэ зыгуэр хъун, зыгуэр зыхуейм, зыхуэныкъуэм хуэдэу хъун. Благъэ хуэхъун.
рустать кем-л. (напр. родственником) кому-л.
- Уэ лӀы ухъумэ, мыр шы пхуэхъунщ, - жери фызым и къуэм пщӀэгъуалэжьыр иритри иутӀыпщащ.— ӀуэрыӀуатэ
2. Зыгуэрым зэрищӀыну хуейм хуэдэу хъун.
рустать таким как нужно (благодаря чьему-л. старанию, усилию)
3. Зыгуэрым хуэфӀу, инагъ-цӀыкӀуагъкӀэ, теплъэкӀэ хуэкӀуэу щытын.
руподойти кому-л. (по размеру), прийтись впору
Шырыкъур хуэхъун.
4. ЛъэкӀын.
руиметь возможность поступать, действовать по своей воле
А унэжын! Апхуэдэ бзаджэм цӀыхухэр лӀыщӀэу щӀыхуежьэр сыт? {ЛутӀ:} -Яхуэхъуу хуежьэ уфӀэщӀрэ, яхуэмыхъуу хуожьэр нэхъ.— ДыщэкӀ Мухьэмэд
Kitapta geçtiği hali
хуэхъун I (хуохъу) неперех. гл. 1. стать кем-л. (напр. родственником) кому-л. / Зыгуэрым щхьэкӀэ зыгуэр хъун, зыгуэр зыхуейм, зыхуэныкъуэм хуэдэу хъун. Благъэ хуэхъун. * - Уэ лӀы ухъумэ, мыр шы пхуэхъунщ, - жери фызым и къуэм пщӀэгъуалэжьыр иритри иутӀыпщащ. фольк. 2. стать таким как нужно (благодаря чьему-л. старанию, усилию) / Зыгуэрым зэрищӀыну хуейм хуэдэу хъун. 3. подойти кому-л. (по размеру), прийтись впору / Зыгуэрым хуэфӀу, инагъ-цӀыкӀуагъкӀэ, теплъэкӀэ хуэкӀуэу щытын. Шырыкъур хуэхъун. 4. иметь возможность поступать, действовать по своей воле / ЛъэкӀын. * {Уэсмэн:} А унэжын! Апхуэдэ бзаджэм цӀыхухэр лӀыщӀэу щӀыхуежьэр сыт? {ЛутӀ:} -Яхуэхъуу хуежьэ уфӀэщӀрэ, яхуэмыхъуу хуожьэр нэхъ. Д. М. Гукъинэ хуэхъун = гукъинэ щыхъун. Жагъуэгъу хуэхъун см. жагъуэгъу. Зэран хуэхъун см. зэран. Къурмэн хуэхъун см. къурмэн. Мыгъуэ хуэхъун см. мыгъуэ. НэӀуасэ хуэхъун см. нэӀуасэ. Ныбжьэгъу хуэхъун см. ныбжьэгъу. ПӀалъэ хуэхъун см. пӀалъэ. Телъхьэ хуэхъун см. телъхьэ. Уэу хуэхъун см. уэу. Угъурлы хуэхъун см. угъурлы. ЦӀыхугъэ хуэхъун см. цӀыхугъэ II. Ӏыхьэгъу хуэхъун см. Ӏыхьэгъу.
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
(хуохъу)
1. Зыгуэрым щхьэкӀэ зыгуэр хъун, зыгуэр зыхуейм, зыхуэныкъуэм хуэдэу хъун.
Зыхуей уасэм хуэдиз Рахьим къритрэ, бей гуэрым нысэ сахуэхъумэ, сыбампӀэурэ сызэгуэудынкъэ, жиӀэу Саният гъырт, и закъуэу унэм къыщыщӀэнам деж.— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 666
+2 örnek
Уэ лӀы ухъумэ, КӀэху шы пхуэхъунщ, - жиӀэри Щамхьун Астемыр дежкӀэ къеплъэкӀащ.— Хъуэпсэгъуэ нур, 163
Уи жьэгу мафӀэ щыужьыхым, Си адыгэ хэку, Дэп жьэражьэ сыпхуэхъункъэ, Си адыгэ хэку— Зеич лантӀэ. «Батырыбжьэ», 32
2. Зыгуэрым хуэфӀу, инагъ-цӀыкӀуагъкӀэ, теплъэкӀэ хуэкӀуэу щытын.
КъэфакӀуэ ансамбылым хэта щӀалэхэм хуада щыгъыныр абы хуэхъунутэкъым, ауэ зы накъырапщэ, лӀы гъум гуэр яхэтти, абы и цейуэ къыщӀэкӀынт Яков Борисович щыгъыр.— Нал къута, 281
+2 örnek
Къезыгъэлъэгъуари Азрэтт, мыр пхуэхъун си гугъэщ, жиӀэри.— Нал къута, 301
Хэт ейми содэ сэ а пыӀэр, Ухуейми, си щхьэм хуремыхъу, КӀуэфынкъым жыжьэ зи гур щӀыӀэр – Шум лъэсыр гъуэгум щыдэмыхъу.— СыкӀуэнт нэхъ псынщӀэу. «ЩӀалэгъуэ щӀыналъэ», 10
3. ЛъэкӀын, шынагъэкӀэ зыгуэр егъэщӀэн.
ТекӀуэныгъэм щыгугъами Хуэхъуу я щхьэр къагъэнэнт?— ПщыкӀуз. «Бгы лъапэхэм деж», 91
+1 örnek
Машинэр зейм ар [ярагъэтӀысхьэн] щамыдэм, Якъуб кӀэрахъуэ къиха яжьэхиубыдэри хуэмыхъуу иригъэдащ.— Нал къута, 214
Deyimler (1)
увыӀэпӀэ хуэхъун
Еплъ: увыӀэпӀэ
Kitapta geçtiği hali
ХУЭХЪУН (хуохъу) лъэмыӀ. (127). 1. (118). Зыгуэрым щхьэкӀэ зыгуэр хъун, зыгуэр зыхуейм, зыхуэныкъуэм хуэдэу хъун. Зыхуей уасэм хуэдиз Рахьим къритрэ, бей гуэрым нысэ сахуэхъумэ, сыбампӀэурэ сызэгуэудынкъэ, жиӀэу Саният гъырт, и закъуэу унэм къыщыщӀэнам деж. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 666. Уэ лӀы ухъумэ, КӀэху шы пхуэхъунщ, - жиӀэри Щамхьун Астемыр дежкӀэ къеплъэкӀащ. Хъуэпсэгъуэ нур, 163. Уи жьэгу мафӀэ щыужьыхым, Си адыгэ хэку, Дэп жьэражьэ сыпхуэхъункъэ, Си адыгэ хэку. Зеич лантӀэ. «Батырыбжьэ», 32. 2. (7). Зыгуэрым хуэфӀу, инагъ-цӀыкӀуагъкӀэ, теплъэкӀэ хуэкӀуэу щытын. КъэфакӀуэ ансамбылым хэта щӀалэхэм хуада щыгъыныр абы хуэхъунутэкъым, ауэ зы накъырапщэ, лӀы гъум гуэр яхэтти, абы и цейуэ къыщӀэкӀынт Яков Борисович щыгъыр. Нал къута, 281. Къезыгъэлъэгъуари Азрэтт, мыр пхуэхъун си гугъэщ, жиӀэри. Нал къута, 301. Хэт ейми содэ сэ а пыӀэр, Ухуейми, си щхьэм хуремыхъу, КӀуэфынкъым жыжьэ зи гур щӀыӀэр – Шум лъэсыр гъуэгум щыдэмыхъу. СыкӀуэнт нэхъ псынщӀэу. «ЩӀалэгъуэ щӀыналъэ», 10. 3. (2). ЛъэкӀын, шынагъэкӀэ зыгуэр егъэщӀэн. ТекӀуэныгъэм щыгугъами Хуэхъуу я щхьэр къагъэнэнт? ПщыкӀуз. «Бгы лъапэхэм деж», 91. Машинэр зейм ар [ярагъэтӀысхьэн] щамыдэм, Якъуб кӀэрахъуэ къиха яжьэхиубыдэри хуэмыхъуу иригъэдащ. Нал къута, 214. ◊ УвыӀэпӀэ хуэхъун (2). Еплъ увыӀэпӀэ.