къэӀэтын

КЪЭӀЭТЫН/ӀЭТЫН; KALDIRMAK

къыфэӀэтын/къыхуэӀэтын/КЪЭӀЭТЫН (гупшысэ/гупсысэ/Ӏофыгъо/ Ӏуэхугъуэ/ЕПЛЪЫКӀЭ ~) → къыфэугупшысын; ÖNERMEK

къыхуэӀэтын/къыфэӀэтын/КЪЭӀЭТЫН (гупшысэ/гупсысэ/Ӏофыгъо/ Ӏуэхугъуэ/ЕПЛЪЫКӀЭ ~) → къыфэугупшысын; ÖNERMEK

КЪЭӀЭТЫН/къыфэӀэтын/къыхуэӀэтын (гупшысэ/гупсысэ/Ӏофыгъо/ Ӏуэхугъуэ/ЕПЛЪЫКӀЭ ~) → къыфэугупшысын; ÖNERMEK

Bu sonuç kitaptaki 4 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.

къэӀэтын (къеӀэт) перех. гл. 1. поднять кого-что-л. (напр. с пола) / Зыгуэр щӀым е лъэгум къытеӀэтыкӀын; къэщтэн. * Наурыз иныжьыр къиӀэтри еуэри лъэгуажьапщэм нэскӀэ щӀым хихуащ. КӀ. Т., Акъ. З. 2. поднять что-л. (напр. голову, руку) / Зыгуэр зэрыщытым нэхърэ нэхъ лъагэ щӀын, ищхьэмкӀэ дэхьеин. НапӀэр къэӀэтын. Ӏэр къэӀэтын. 3. переносное поднять, воодушевить на что-л. / ЗэщӀэгъэтэджэн, къызэщӀэӀэтэн. * Кърым хъаныр хущӀэкъуащ къэбэрдейхэр Тэрч къалэм и бийуэ къиӀэтыну. Къэб. и ист. 4. переносное поднять, повысить, увеличить что-л. / Хэгъэхъуэн, нэхъ лъагэ, нэхъ лъэщ, къулей, цӀэрыӀуэ щӀын. ГуащӀэдэкӀыр къэӀэтын. Зауэ къэӀэтын см. зауэ. Къайгъэ къэӀэтын см. къайгъэ. Къэзэуат къэӀэтын см. къэзэуат. КъэӀэти тедзэ что с него взять, с ним ничего не поделаешь. КъэӀэти тедзэ, делэм сыт къыпыпхын. Псалъэмакъ къэӀэтын см. псалъэмакъ. Хьэлэбэлыкъ къэӀэтын см. хьэлэбэлыкъ. Хьэргъэшыргъэ къэӀэтын см. хьэргъэшыргъэ. Щхьэр къэӀэтын см. щхьэ. Ӏэщэ къэӀэтын см. Ӏэщэ. И цӀэр къэӀэтын см. цӀэ. Ӏуэху къэӀэтын см. Ӏуэху.

КЪЭӀЭТЫН (къеӀэт) лъэӀ. (84). 1. (48). ЗыщӀыпӀэ щылъ е щыт зыгуэр къытеӀэтыкӀын; къэщтэн. Пшахъуэр къиӀэту дунейр кӀыфӀ зыщӀа борэныр нэхъ кӀащхъэ зэрыхъуу, бгышхуэ дыздэкӀуэр къэтлъэгъуащ. ХьэщӀэ лъапӀэ, 403. Шыгукъур иралъхьэжа иужь, выгум цӀыхуу ихуэр иригъэтӀысхьэщ, Ӏэюб гу лъабжьэм хьэмбыӀуу щӀэтӀысхьэри выгур къиӀэтащ исыр зэрису. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 589. – Мы зыр едзых нэхъапэ щӀыкӀэ, - жиӀэри щӀалэм и бжьэр къиӀэтащ и адэр игъэхъуэхъуэну. КӀапсэ кӀапэ, 15. 2. (13). Зыгуэр зэрыщытам нэхърэ нэхъ лъагэ щӀын, ищхьэмкӀэ дэхьеин. Щэрданымрэ Аралпымрэ я псалъэр яухыху, лӀыжьхэр я башым зытрагъэщӀауэ зэхэтащ, я щхьэр къаӀэту къэмыплъэу е замыгъэхъейуэ, ауэ я жьэм бахъэ къыжьэдихумкӀэ къапщӀэрт я лъыр къызэрыкъуалъэр. Хъуэпсэгъуэ нур, 292. Мыдрейм [щӀалэ цӀыкӀум] къыхудэшейркъым, и гур къызэфӀэнащи, и щхьэр къимыӀэту щысщ магъри. Зи лъэрыгъыпс тӀыгъа, 519. 3. (2). зэхь. ЗэщӀэгъэтэджэн, къызэщӀэӀэтэн. [Думэсарэ Астемыр жреӀэ:] ЦӀыхур къэӀэтын хуейщ, армыхъумэ ебудыхыныр зыми щыщкъым. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 642. Советскэ властыр увагъащӀэу лъэпкъ Ӏэджэ зы республикэу зэгухьати, мазэщ республикэр зэрызэхэтар, щӀым щхьэкӀэ зэныкъуэкъушхуэ къаӀэтри зэмызэгъыу зэхэкӀыжащ, хэкӀыр хамыгъэкӀыну и ужь ита пэтми, мышкъышхэмрэ осетинхэмрэ щӀыр къемэщӀэкӀырти, адыгэм зыкъомрэ къедэуащ, арщхьэкӀэ зэгурыӀуакъым. Лъапсэ, 86. 4. (1). зэхь. Зыгуэр гъэхьэзырын, къехьэжэн. Шхыну абы къыщаӀэтар зылъагъур къемыблагъэу блэкӀыртэкъым. Хъуэпсэгъуэ нур, 105. 5. (6). зэхь. Зыгуэр къэгъэхъеин, къыщӀэдзэн. Дзэлыкъуэ зауэр къэзыӀэтам щыщт а шу къомыр, я шы сокум щэкӀ плъыжь хэщӀати, абыкӀэ къагъэлъагъуэрт ахэм бэлшэвычыгъэр быдэу я гум зэрилъыр. Хъуэпсэгъуэ нур, 321. Къулым зыхуигъазэрэ ечэнджэщмэ, нэхъыфӀу къилъытэри, Бахъуэм кӀакъмакъ къимыӀэтыну мурад ищӀащ. Нал къута, 262. Микоян «границэ Ӏуэху къэвмыӀэт» жиӀэу щыжиӀэм дэ дяпэ зыгуэрым зыкъримыгъэщауэ жиӀа? Лъапсэ, 83. ◊ КъэӀэти тедзэ (2). Абы къыпыпхын щыӀэкъым. Старшынэри ротмистрри икӀэщӀыпӀэкӀэ нэсу кӀэзнэшейуэ щытар къаубыда щхьэкӀэ, сыт епщӀэн, къэӀэти тедзэ, зы псалъи къыпкърахыфакъым. Хъуэпсэгъуэ нур, 240. [Ерул:] Нурхьэлий, ухеймэ, къэӀэти тедзэ, - делэм сыт къыпыпхын? Хъуэпсэгъуэ нур, 235. Щхьэр къэӀэтын (14). Еплъ щхьэ I.