зауэ

ЗЭЗАУ(Э), зао/зауэ; DÖVÜŞ (kavga, savaş)

зао/зауэ, ЗЭЗАУ(Э); HARP, SAVAŞ, KAVGA (dövüş)

зауэ/зао, ЗЭЗАУ(Э); HARP, SAVAŞ, KAVGA (dövüş)

Bu sonuç kitaptaki 3 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.

зауэ 1. война / Къэралхэр, обществэм щыщ классхэр зэпэуву ӀэщэкӀэ зэбэнынырщ. * Зауэм и лыгъэм хэта цӀыхум ещӀэ зауэм къишэ тхьэмыщкӀагъэр зыхуэдизыр. Ӏуащхь. 2. см. зауэ-банэ 2. Зауэ егъэкӀуэкӀын воевать, вести войну, драться. Зауэ екӀуэкӀын идти, длиться - о войне. * И гуащӀэгъуэу зауэр Кавказым щекӀуэкӀырт. Н. Ш. Зауэ ещӀэкӀын = зауэ ещӀылӀэн. Зауэ ещӀылӀэн объявить войну кому-л. Зауэ къэхъеин начаться, возникнуть - о войне. Зауэ къэӀэтын начать войну, драку. Зауэ ублэн (зэхэублэн) начать войну, драку, потасовку. Зауэм хэкӀуэдэн пасть в бою, погибнуть в войне. Зауэм Ӏухьэн пойти в бой. * Зауэм фыӀухьэмэ, бийр бгъэкӀэ фохьыр. П. Б.

ЗАУЭ (178). Къэралхэр, обществэм щыщ классхэр зэпэуву ӀэщэкӀэ зэбэныныгъэ. А псалъэр Степан жиӀэу зэхихат [Астемыр] езыми, - зауэм къулейсызым къулейсызыгъэ къыхуехьри, зи Ӏыхьэ иным и Ӏыхьэм хегъахъуэ. Хъуэпсэгъуэ нур, 179. Япэрей зауэм лӀыгъэ щызезыхьахэр мыращи я цӀэ, я унэцӀэр телефонкӀэ бжызоӀэ, «боевой листок» къыдэгъэкӀ, абы я хъыбар псоми ящӀэн хуэдэу, жиӀэу Локотош къиӀуэхуа щхьэкӀэ, ар Якъуб и тхьэкӀумэм иригъэхьакъым. Нал къута, 301. Корей народ лъэщыр щӀокъур мамырыгъэм, уэ хей унэр бгъэсу нафӀэр щӀыбогъэст, Зауэм лъыпсыр щыжэм аращ уэркӀэ фӀыгъуэр, Сабий цӀыкӀухэр жеймэ бомбэкӀэ уогъэс, Уезэуэну хэти уэри зоукъуэдийр, Бжьыдзэ инэралу бадзэ командир. Бжьыдзэ инэралу… «Партыр ди пашэу», 139. ◊ Зауэ къещӀэкӀын (1). Еплъ зауэ къещӀылӀэн. [Гитлер] Зауэ къыдимыщӀэкӀатэмэ, си Ӏуэхут уэ жэм нэ щыхуэу уагъэлъагъутэмэ жиӀащ [Сентрал] Щынэхужьыкъуэ, 16. Зауэ къещӀылӀэн (3). Зыгуэрым ӀэщэкӀэ пэувын Зауэ къыдэзыщӀылӀам и лъэпкъэгъухэр ирагъэкӀмэ, щӀрагъэкӀар къыбгурыӀуэ мэхъу. МелыӀыч, 462. Зауэ къэхъеин (6). ӀэщэкӀэ зэзэуэным щӀидзэн. Ди деж хъыбар къызэрысар зауэ къэхъеяуэ арат, дзэри полицэри Ӏэжьэгъуу ежьа пэтми, япэмылъэщу. ХьэщӀэ лъапӀэ, 403. Хъуэпсэгъуэу и псэм иӀахэр, Игу хэзыгъахъуэу щыӀахэр, Залыму зауэр къэхъейри, А хъеру лъапӀэри исащ. «Адэ», 130. Зауэ къэублэн (1). Зауэ къэгъэхъеин. Зауэр къаублэри занщӀэу щӀалэ цӀыкӀур дзэм яшащ, Ӏурарэ и закъуэу къыщынэм, и «пащӀэ бзииплъыр» къэпщри и унэм къыщӀэпщхьащ: дэнэ сыпхьыжын, дызэщхьэгъусэу ди нэчыхь ятхащ, жиӀэри. Къалэн, 430. Зауэ къэӀэтын (1). Еплъ зауэ къэублэн. Дзэлыкъуэ зауэр къэзыӀэтам щыщт а шу къомыр, я шы сокум щэкӀ плъыжь хэщӀати, абыкӀэ къагъэлъагъуэрт ахэм бэлшэвычыгъэр быдэу я гум зэрилъыр. Хъуэпсэгъуэ нур, 321. Зауэ къикӀын (1). Щхьэусыгъуэ гуэркӀэ бий зэхуэхъуу зыгуэрхэр ӀэщэкӀэ зэпэувын. Кърым хъаным икӀэщӀыпӀэкӀэ дзэ къигъэкӀуащ, абы зауэ къикӀри хьэлэч зэрыгъэхъуу хуежьащ. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 617. Зауэм къикӀуэсыкӀын (1). ӀэщэкӀэ зэхэуэ щекӀуэкӀ щӀыпӀэр зэуэну зи къалэным щэхуу ибгынэн. Гъуэгу къуамыту урыс сэлэтхэр куэдщ, зауэм къикӀэсыкӀахэр мэзым щӀэтщ. Хъуэпсэгъуэ нур, 157. Зауэм къыӀукӀын (1). Еплъ зауэм къикӀуэсыкӀын. Мухъутарыр судым ират пэтащ, зауэм къыӀукӀащ, жаӀэри. Щынэхужьыкъуэ, 90. Зауэм Ӏутын (8). Зауэ щекӀуэкӀ щӀыпӀэм щыӀэн, зэуэн. [Апчарэ Сентрал жриӀэу:] Зауэм Ӏуту къаукӀа мыгъуэм я хьэдэм уэ пхуэдэ бзаджэнаджэ яхэплъхьэ зэрымыхъунур щхьэ умыщӀэрэ? Нал къута, 287. Зауэм Ӏутыр хъуа уӀэгъэ – Ухъу зауэлӀыр хъужыкӀафӀэ. Си хъуэхъу. «Батырыбжьэ», 40. Зауэм Ӏухьэн (3). ЗауакӀуэ кӀуэн. Мэш я къуажэдэс щӀалэгъуалэм къуейщӀеин зэрафӀэфӀыр ищӀэрти, хьэщӀэм я гур дахэ яхуещӀ: - ФыкъэмыпӀэнкӀыт, си къуэш, дэри пэкӀэ псы дефэркъым, ди щӀаэхэр гушыӀэным дихьэхмэ, Ӏиблис псы зэрефэ фалъэмкӀэ фадэ ефэнкӀи мэхъу, ажэгъафэу захуапэри зауэм Ӏуохьэ, фэри къывдогушыӀэри аращ армыхъуамэ, фаджэу дунейм дытеткъым. Лъапсэ, 116.