Ӏэщэ
Türkçe-Adıgece Sözlük, Fahri Huvaj
Kitapta geçtiği hali
Ӏашэ/Ӏэщэ; SİLAH
Ӏэщэ/Ӏашэ; SİLAH
Bu sonuç kitaptaki 2 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
Зыгуэрым зэрезауэ, зэреуэ Ӏэмэпсымэ (фоч, кӀэрахъуэ, къамэ с. ху.).
руоружие
Гъусэ Ӏей нэхърэ Ӏэщэ дэгъуэ.— Псалъэжьхэр
+1 örnek
Ӏэщэр щӀащӀар нэмысымрэ пэжымрэ ирахъумэну аращ.— ПащӀэ Бэчмырзэ
Bu maddedeki ifadeler (6)
Ӏэщэ зехьэн
руносить оружие.
Ӏэщэ къэщтэн
рувзяться за оружие.
Ӏэщэ къэӀэтын
Ӏэщэ къэщтэн
Дзэлыкъуэ зауэм щыгъуэ Къылышбийр кӀуауэ щытащ Ӏэщэ къэзыӀэта къэрэхьэлъкъыр зэбгрихуну.— КӀыщокъуэ Алим
Ӏэщэр узэдын
рузарядить ружье.
2 ifade daha
ӀэщэкӀэ зэщӀэузэда
рувооружённый.
ӀэщэкӀэ зэщӀэузэда шууитӀым япэуващ Сэфар.— Ӏуащхьэмахуэ
ӀэщэкӀэ зэщӀэузэда
рукъарухэр вооружённые силы.
Kitapta geçtiği hali
Ӏэщэ оружие / Зыгуэрым зэрезауэ, зэреуэ Ӏэмэпсымэ (фоч, кӀэрахъуэ, къамэ с. ху.). * Гъусэ Ӏей нэхърэ Ӏэщэ дэгъуэ. (погов.) Ӏэщэр щӀащӀар нэмысымрэ пэжымрэ ирахъумэну аращ. П. Б. Ӏэщэ зехьэн носить оружие. Ӏэщэ къэщтэн взяться за оружие. Ӏэщэ къэӀэтын = Ӏэщэ къэщтэн. * Дзэлыкъуэ зауэм щыгъуэ Къылышбийр кӀуауэ щытащ Ӏэщэ къэзыӀэта къэрэхьэлъкъыр зэбгрихуну. КӀ. А. Ӏэщэр узэдын зарядить ружье. ӀэщэкӀэ зэщӀэузэда вооружённый. * ӀэщэкӀэ зэщӀэузэда шууитӀым япэуващ Сэфар. Ӏуащхь. ӀэщэкӀэ зэщӀэузэда къарухэр вооружённые силы.
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
Зэрыуэ, зэрызауэ Ӏэмэпсымэ.
[Къуэш нэхъыжьым:] Къэрэгъулу сокӀуэ шэщым, Ӏэщэу сохьыр сэ ди уэщыр, ШыщӀэр зыми езгъэхьынкъым, Дыгъур псэууэ сӀэщӀэкӀынкъым…— Елбэздыкъуэ, 3
+2 örnek
Укъэрабгъэм Ӏэщэр дзагуэщ, Жыр маисэр лӀым ират.— Поэтым и лӀыгъэ. «Батырыбжьэ», 73
Сядэшхуэр Ӏэзэт Ӏэщэ щӀынкӀэ, Щхьэл мывэ ищӀу фӀым щыгугът.— Дунейр мычэму къощӀэращӀэ. «Дамыгъэ», 237
Deyimler (7)
Ӏэщэр гъэтӀылъын
Зэуэныр щыгъэтын.
[Къэрэмырзэ:] ӀэщэкӀэ ттефхыну фыхуежьэрэ [щӀыр], мывэ къэс щхьэ зырыз щӀэдмылъхьауэ ди Ӏэщэр дгъэтӀылъынукъым.— Лыгъэ, 413
ӀэщэкӀэ зэщӀэузэда
Ӏэщэ зыӀыгъ, ӀэщэкӀэ фӀыуэ къызэгъэпэща.
Абдежым «шокъу» жиӀэу щӀалэ гуп дахуозэ, ӀэщэкӀэ къызыхуэт щымыӀэу зэщӀэзэудауэ.— ХьэщӀэ лъапӀэ, 400
Ӏэщэ зыӀыгъыф
Зэуэфын, зауэм Ӏухьэфын.
ЛӀитӀ уэрамым щызэхуэзамэ, зэхуотхьэусыхэ: «Мыр дауэ, ди ин иди цӀыкӀуи, Ӏэщэ зыӀыгъыфыр зауэм дгъэкӀуащ, нэмыцэр къэсри ди кӀуэцӀыр кърашхыкӀащ, иджы ди кӀэтӀий ди вакъэ лъэпсу дыкъэна пэтрэ, ди унагъуэбжэр худагъэщӀыжыну жаӀэ, Сталиным деж лӀыкӀуэ дгъакӀуэмэ, мынэхъыфӀу пӀэрэ?»— Лъапсэ, 84
Ӏэщэ зэмызэгъ
ӀэщэкӀи узыпэмылъэщ.
Ӏэщэ зымызэгъыу, Ӏэщэм я нэхъ лъэщу Пэжыр бий пхуэхъуауэ, Пэжыр фщыкӀуэдар Топи, танки – уиӀэр лӀыгъэм пэмылъэщу Арщ ерыщу бзаджэм, бжьыдзэм зыщӀефтар.— Бжьыдзэ инэралу… Партыр ди пашэу, 139
3 deyim daha
Ӏэщэ къэщтэн
Зэуэным пэрыхьэн.
Къафщтэ фи Ӏэщэр: Бий бзаджэр ди щӀым къихьащи, Бийм и лъым адэ бжэщхьэӀур евгъалэ, Дэндежи зауае гуащӀэр щыфӀэт. Ноябрым и 4-м 1942 гъэм. «Шум и гъуэгу», 18.
Ӏэщэ къэӀэтын
Зэуэну зыкъэӀэтын.
Дзэлыкъуэ зауэм щыгъуэ Къылышбийр кӀуауэ щытащ Ӏэщэ къэзыӀэта къэрэхьэлъкъыр зэбгрихуну, Ӏэджи къиубыдурэ игъэтӀысащ.— Хъуэпсэгъуэ нур, 117
Ӏэщэ хуэлъын
Зыгуэрым упэщӀэувэну зыхуэбгъэхьэзырын.
[Батыр:] Сэ си Ӏэплъэпкъым ущыщми, Си Ӏэщэр нобэ пхуэслъащ.— Адэ, 141
Atasözleri (1)
Ӏэщэм уриджэгу хъунукъым
Ӏуэху цӀыкӀуфэкӀу щхьэкӀэ Ӏэщэ къапщтэ, ар къэбгъэсэбэп хъунукъым, жыхуиӀэщ.
Ӏэщэм уриджэгу зэрымыхъунур, еджакӀуэр кӀэрахъуэ зэрыхуэмейр къагуригъаӀуэ дэнэ къэна, игъэшынащ кӀэрахъуэ зезыхьэр школым щӀихужыну, я адэ-анэм я дежи кӀуэуэ я щӀалэр интернатым къыщӀыщӀахуар яжриӀэну [ЩоджэнцӀыкӀу Алий].— Зи лъэрыгъыпс тӀыгъа, 531
Kitapta geçtiği hali
ӀЭЩЭ (130). Зэрыуэ, зэрызауэ Ӏэмэпсымэ. [Къуэш нэхъыжьым:] Къэрэгъулу сокӀуэ шэщым, Ӏэщэу сохьыр сэ ди уэщыр, ШыщӀэр зыми езгъэхьынкъым, Дыгъур псэууэ сӀэщӀэкӀынкъым… «Елбэздыкъуэ», 3. Укъэрабгъэм Ӏэщэр дзагуэщ, Жыр маисэр лӀым ират. Поэтым и лӀыгъэ. «Батырыбжьэ», 73. Сядэшхуэр Ӏэзэт Ӏэщэ щӀынкӀэ, Щхьэл мывэ ищӀу фӀым щыгугът. Дунейр мычэму къощӀэращӀэ. «Дамыгъэ», 237. ◊ Ӏэщэр гъэтӀылъын (1). Зэуэныр щыгъэтын. [Къэрэмырзэ:] ӀэщэкӀэ ттефхыну фыхуежьэрэ [щӀыр], мывэ къэс щхьэ зырыз щӀэдмылъхьауэ ди Ӏэщэр дгъэтӀылъынукъым. Лыгъэ, 413. ӀэщэкӀэ зэщӀэузэда (1). Ӏэщэ зыӀыгъ, ӀэщэкӀэ фӀыуэ къызэгъэпэща. Абдежым «шокъу» жиӀэу щӀалэ гуп дахуозэ, ӀэщэкӀэ къызыхуэт щымыӀэу зэщӀэзэудауэ. ХьэщӀэ лъапӀэ, 400. Ӏэщэ зыӀыгъыф (1). Зэуэфын, зауэм Ӏухьэфын. ЛӀитӀ уэрамым щызэхуэзамэ, зэхуотхьэусыхэ: «Мыр дауэ, ди ин иди цӀыкӀуи, Ӏэщэ зыӀыгъыфыр зауэм дгъэкӀуащ, нэмыцэр къэсри ди кӀуэцӀыр кърашхыкӀащ, иджы ди кӀэтӀий ди вакъэ лъэпсу дыкъэна пэтрэ, ди унагъуэбжэр худагъэщӀыжыну жаӀэ, Сталиным деж лӀыкӀуэ дгъакӀуэмэ, мынэхъыфӀу пӀэрэ?» Лъапсэ, 84. Ӏэщэ зэмызэгъ (1). ӀэщэкӀи узыпэмылъэщ. Ӏэщэ зымызэгъыу, Ӏэщэм я нэхъ лъэщу Пэжыр бий пхуэхъуауэ, Пэжыр фщыкӀуэдар Топи, танки – уиӀэр лӀыгъэм пэмылъэщу Арщ ерыщу бзаджэм, бжьыдзэм зыщӀефтар. Бжьыдзэ инэралу… «Партыр ди пашэу», 139. Ӏэщэ къэщтэн (1). Зэуэным пэрыхьэн. Къафщтэ фи Ӏэщэр: Бий бзаджэр ди щӀым къихьащи, Бийм и лъым адэ бжэщхьэӀур евгъалэ, Дэндежи зауае гуащӀэр щыфӀэт. Ноябрым и 4-м 1942 гъэм. «Шум и гъуэгу», 18. Ӏэщэ къэӀэтын (1). Зэуэну зыкъэӀэтын. Дзэлыкъуэ зауэм щыгъуэ Къылышбийр кӀуауэ щытащ Ӏэщэ къэзыӀэта къэрэхьэлъкъыр зэбгрихуну, Ӏэджи къиубыдурэ игъэтӀысащ. Хъуэпсэгъуэ нур, 117. Ӏэщэ хуэлъын (1). Зыгуэрым упэщӀэувэну зыхуэбгъэхьэзырын. [Батыр:] Сэ си Ӏэплъэпкъым ущыщми, Си Ӏэщэр нобэ пхуэслъащ. «Адэ», 141. ☐ Ӏэщэм уриджэгу хъунукъым (1). Ӏуэху цӀыкӀуфэкӀу щхьэкӀэ Ӏэщэ къапщтэ, ар къэбгъэсэбэп хъунукъым, жыхуиӀэщ. Ӏэщэм уриджэгу зэрымыхъунур, еджакӀуэр кӀэрахъуэ зэрыхуэмейр къагуригъаӀуэ дэнэ къэна, игъэшынащ кӀэрахъуэ зезыхьэр школым щӀихужыну, я адэ-анэм я дежи кӀуэуэ я щӀалэр интернатым къыщӀыщӀахуар яжриӀэну [ЩоджэнцӀыкӀу Алий]. Зи лъэрыгъыпс тӀыгъа, 531.