къарур щӀэкӀын
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
къару
1. Лъэщагъ, бланагъэ.
русила, мощь (физическая)
Къару ин зыхэлъ цӀыху.
2. Дзэ, зауэным хуэгъэса цӀыху гупышхуэ.
рувойско
Тырку сулътӀан Исхьэкъ къаруушхуэ и гъусэу Щам щӀыналъэм техьащ.— Нэгумэ Шорэ
Еплъ: къарууфӀэ
Bu maddedeki ifadeler (15)
{и} къару дэхуэн
ру1) осилить что-л. 2) стерпеть что-л.
{и} къару емыблэжын
руне жалеть своих сил.
къару ехьэлӀэн
руприложить силы к чему-л.
{зи} къару изыгъуэ
румолодой, полный сил.
зи къару илъыгъуэ. {зи} къару илъыгъуэ
{и} къару илъын
рубыть в силе.
{и} къару хунэсын
рубыть в состоянии, мочь что-л. сделать.
И къару хунэсмэ а щӀалэм и ныбжьэгъум щхьэкӀэ имыщӀэн щыӀэтэкъым.— ӀуэрыӀуатэ
къаруи-псэруи къыхуэмынэн
рудойти до изнеможения.
{и} къарум кӀэричын
руначать терять силу, слабеть.
къарум къихь къэмыгъанэу
русправиться с чем-л., осилить что-л.
{и} къарум къызэрихькӀэ. {и} къарум къищтэн
{и} къарум къызэрихькӀэ
руизо всех сил.
{и} къарур зэрыубыдын
руокрепнуть, возмужать.
къарур ухын
руобессилеть, изнемочь.
къарур щӀэкӀын
руобессилеть.
Председателым и къарур щӀэкӀауэ уанэгум ист.— Ӏуащхьэмахуэ
къарур щӀэткӀукӀын
руКъарур щӀэхын обессилить.
Абы и къарур узым щӀех, лъы къиубжьытхыу щӀедзэ.— Ӏуащхьэмахуэ
къару илъыгъуэ
рупора расцвета сил.
щӀэкӀын
(щӀокӀ)
1. Псэуалъэ гуэрым и кӀуэцӀыр е зыгуэрым и щӀагъыр, лъабжьэр къэбгынэн.
рувыйти откуда-л.
Пэшым щӀэкӀын.
2. Зыгуэр и пэм къыщыщӀэдзауэ и кӀэм нэс джын, щӀэджыкӀын.
рупрочитать что-л. от начала до конца
Тхылъым етӀуанэу щӀэкӀын.
3. Джэдкъуртым щӀалъхьа джэдыкӀэр шкӀумпӀ хъун, джэджьей иримыщӀэу къэнэн.
рупротухнуть (о яйце под наседкой)
4. Щхьэл, шыбзэ, шэщӀэху машинэ сыт хуэдэхэмкӀэ зыгуэрхэр хьэжа, щӀэхуа, гъэкъэбза с. ху. хъун.
рупроходить, пропускаться через что-л.
Ӏэрыгъадэ машинэм фэ Ӏув щӀэкӀыркъым.
Kitapta geçtiği hali
къару I 1. сила, мощь (физическая) / Лъэщагъ, бланагъэ. Къару ин зыхэлъ цӀыху. 2. переносное войско / Дзэ, зауэным хуэгъэса цӀыху гупышхуэ. * Тырку сулътӀан Исхьэкъ къаруушхуэ и гъусэу Щам щӀыналъэм техьащ. Н. Ш. {И} къару дэхуэн 1) осилить что-л. 2) стерпеть что-л. {И} къару емыблэжын не жалеть своих сил. Къару ехьэлӀэн приложить силы к чему-л. {Зи} къару изыгъуэ = зи къару илъыгъуэ. {Зи} къару илъыгъуэ молодой, полный сил. {И} къару илъын быть в силе. {И} къару хунэсын быть в состоянии, мочь что-л. сделать. * И къару хунэсмэ а щӀалэм и ныбжьэгъум щхьэкӀэ имыщӀэн щыӀэтэкъым. фольк. Къаруи-псэруи къыхуэмынэн дойти до изнеможения. {И} къарум кӀэричын начать терять силу, слабеть. Къарум къихь къэмыгъанэу = {и} къарум къызэрихькӀэ. {И} къарум къищтэн справиться с чем-л., осилить что-л. {И} къарум къызэрихькӀэ изо всех сил. {И} къарур зэрыубыдын окрепнуть, возмужать. Къарур ухын обессилеть, изнемочь. Къарур щӀэкӀын обессилеть. * Председателым и къарур щӀэкӀауэ уанэгум ист. Ӏуащхь. Къарур щӀэткӀукӀын см. къарур щӀэкӀын. Къарур щӀэхын обессилить. * Абы и къарур узым щӀех, лъы къиубжьытхыу щӀедзэ. Ӏуащхь. Къару илъыгъуэ пора расцвета сил. II см. къарууфӀэ.
щӀэкӀын (щӀокӀ) неперех. гл. 1. выйти откуда-л. / Псэуалъэ гуэрым и кӀуэцӀыр е зыгуэрым и щӀагъыр, лъабжьэр къэбгынэн. Пэшым щӀэкӀын. 2. переносное прочитать что-л. от начала до конца / Зыгуэр и пэм къыщыщӀэдзауэ и кӀэм нэс джын, щӀэджыкӀын. Тхылъым етӀуанэу щӀэкӀын. 3. переносное протухнуть (о яйце под наседкой) / Джэдкъуртым щӀалъхьа джэдыкӀэр шкӀумпӀ хъун, джэджьей иримыщӀэу къэнэн. 4. переносное проходить, пропускаться через что-л. / Щхьэл, шыбзэ, шэщӀэху машинэ сыт хуэдэхэмкӀэ зыгуэрхэр хьэжа, щӀэхуа, гъэкъэбза с. ху. хъун. Ӏэрыгъадэ машинэм фэ Ӏув щӀэкӀыркъым. Гур щӀэкӀын см. гу II. Къарур щӀэкӀын см. къару. Лъэр щӀэ(мы)кӀын см. лъэ. Лъы щӀэкӀын см. лъы. Нэгу щӀэкӀын см. нэгу. Псы щӀэкӀын см. псы. ЩӀымахуэ щӀэкӀын см. щӀымахуэ.