фӀыцӀэ
Türkçe-Adıgece Sözlük, Fahri Huvaj
Kitapta geçtiği hali
АРАБ/Хьэрып, (Абз. ГӀАРАП), шӀуцӀэ/фӀыцӀэ; ARAP
фӀыцӀэ/шӀуцӀэ; KARA (SİYAH)
фӀыцӀэ/шӀуцӀэ; SİYAH
шӀуцӀэ/фӀыцӀэ; SİYAH
фӀыцӀэ/шӀуцӀэ → АРАБ; ARAP
шӀуцӀэ/фӀыцӀэ шӀуцӀэ/фӀыцӀэ → АРАБ; ARAP, KARA, SİYAH
Bu sonuç kitaptaki 6 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.
Ayrıca bakınız: араб
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
1. КӀэгъуасэм, фӀамыщӀым и фэ зиӀэ, къарэ. Вагъэ фӀыцӀэ.
ручёрный (о цвете)
Пшэ фӀыцӀэ. ГъэщӀэгъуэнщ, ахэр {фызхэр} гуащэ зэрыхъуу щхьэфӀэпхыкӀ фӀыцӀэкӀэ я щхьэр фӀапхыкӀыу щӀадзэ. Хь. Хь.
2. Къамылыфэ.
русмуглый
ЩӀалэ фӀыцӀэ.
3. Жагъуэ.
руненавистный
ДищӀ илъ сщӀэжыныр къалэн сщӀауэ Изох бий фӀыцӀэм удын гуащӀэ.— Къэбэрдей
+1 örnek
Шэ фӀыцӀэжьыр къыщытехуэм, Уи гыбзафэри сигу къэкӀат.— ӀуэрыӀуатэ
Щытхъу зыпылъ.
рудобрая слава
Пщым и фӀыцӀэ жызымыӀэм И Ӏэр ину хуегъэдалъэ.— ЩоджэнцӀыкӀу Алий
Kitapta geçtiği hali
фӀыцӀэ I 1. чёрный (о цвете) / КӀэгъуасэм, фӀамыщӀым и фэ зиӀэ, къарэ. Вагъэ фӀыцӀэ. Пшэ фӀыцӀэ. ГъэщӀэгъуэнщ, ахэр {фызхэр} гуащэ зэрыхъуу щхьэфӀэпхыкӀ фӀыцӀэкӀэ я щхьэр фӀапхыкӀыу щӀадзэ. Хь. Хь. 2. смуглый / Къамылыфэ. ЩӀалэ фӀыцӀэ. 3. переносное ненавистный / Жагъуэ. * ДищӀ илъ сщӀэжыныр къалэн сщӀауэ Изох бий фӀыцӀэм удын гуащӀэ. Къэб. Шэ фӀыцӀэжьыр къыщытехуэм, Уи гыбзафэри сигу къэкӀат. фольк. Дзэ фӀыцӀэ см. дзэ II. Щай фӀыцӀэу къимыдзэн см. щай. II добрая слава / Щытхъу зыпылъ. * Пщым и фӀыцӀэ жызымыӀэм И Ӏэр ину хуегъэдалъэ. Щ. А. {И} ФӀыцӀэ Ӏун распространяться (о славе). ЩӀалэм и фӀыцӀэ Ӏуащ.
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
1. КӀэгъуасэм, фӀамыщӀым иӀэ плъыфэм хуэдэ.
Гум илъа мафӀэр ужьыхмэ, Мэхъу набдзэ фӀыцӀэр яжьафэ.— Набдзэ. «Батырыбжьэ», 52
+2 örnek
Зэгуэр си щхьэцри фӀыцӀэ дыдэт, Иджы щхьэц тхъуами сесэжащ.— Зэгуэр си щхьэцри фӀыцӀэ дыдэт. «Вагъуэ махуэ», 361
Фыз, нысащӀэхэм ӀэлъэщӀ фӀыцӀэ ятелъу, сабий цӀыкӀухэр я Ӏэблэм теупцӀэжауэ, я нэпсыр къафӀыщӀэжмэ, ӀэлъэщӀ кӀапэкӀэ щӀалъэщӀыкӀыу.— Хъуэпсэгъуэ нур, 125
2. Къамылыфэ.
Хъыджэбз фӀыцӀэ къуэгъу цӀыкӀут, и щхьэц икъухьам и щхьэр хэлъу мафӀэр къыщӀэна хуэдэ: и нэкӀущхьэ дахитӀым уецырхъым, уи Ӏэпэр къисын хуэдэ, пщӀэнтӀэпсыр ткӀуэпс зырызу къытрипхъауэ, и Ӏупэ плъыжьыбзэри мафӀэм къигъэчащ жыуигъэӀэну, сымаджэм зимыщӀэжу хэлът, анализхэм къызэрагъэлъагъуэмкӀэ, и лъым сепсис зэрыхэлъым шэч къытепхьэ хъунутэкъым.— Лъапсэ, 10
+2 örnek
Полъкур зезышэ граф Воронцов-Дашковыр инэрал лӀы фӀыцӀэ цӀыкӀум бгъурыту зы сотнэм еплъмэ, адрей сотнэмкӀэ екӀуэкӀыурэ, шухэр зауэм кӀуэным зэрыхуэщӀар зригъэлъэгъуащ.— Хъуэпсэгъуэ нур, 126
Къумым димыкӀуадэу дизышу дыкъэзышэжын, жысӀэу адэкӀэ-мыдэкӀэ сыщӀэупщӀати, щӀалэ фӀыцӀэшхуэ къысхуагъэкӀуащ, къызэрыхъурэ губгъуэрысу мы щӀыналъэм исщ, жаӀэри.— ХьэщӀэ лъапӀэ, 398
3. Я фэкӀэ фӀыцӀэ лъэпкъ, негр.
А махуэм унафэр Тутнакъым къагъэс: А фӀыцӀэр къэвгъани, Фыз хужьхэр щӀэвгъэкӀ!».— ЦӀыху мурадым и бзу хужь. «Вагъуэ махуэ», 349
4. Ӏейуэ щыт, Ӏей зи гум илъ.
Зы жьакӀэ фӀыцӀэ, игури фӀыцӀэу, Къищтащ щэху дыдэу зы шынакъ— Къазджэрий. «Вагъуэ махуэ», 12
ЦӀыхухъуцӀэщ.
– «ФӀыцӀэ итхам къоджэжыф» жиӀэу ди къуажэм щыжаӀэ, – жиӀэри Астемыр игъэдыхьэшхащ Мэтхъэныр.— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 571
+2 örnek
[Зэхуэсахэм я жэуап, бжэ дэкӀуеипӀэм тетым хуэгъэзауэ:] – [Джылэхъстэней къикӀахэр] Тыкуэнтес ФӀыцӀэ деж щыӀэщ.— Хъуэпсэгъуэ нур, 322
Уэркъ ТӀалиб и гуащэм къеузати, згъэунэхъужащ, абы къыщынэмыщӀауэ лафкӀэтет ФӀыцӀэ и пхъум ефыкӀати, тхьэрщ, тхьэм и ужькӀэ си хущхъуэр арщ зыгъэхъужар, – жиӀэу Чачэ сымаджэм и гъуэлъыпӀэ кӀапэм хуэм дыдэу, мастэ къыхэуэм хуэдэу, тетӀысхьащ.— Хъуэпсэгъуэ нур, 71
Kitapta geçtiği hali
ФӀЫЦӀЭ I (167). плъыф. 1. (153). КӀэгъуасэм, фӀамыщӀым иӀэ плъыфэм хуэдэ. Гум илъа мафӀэр ужьыхмэ, Мэхъу набдзэ фӀыцӀэр яжьафэ. Набдзэ. «Батырыбжьэ», 52. Зэгуэр си щхьэцри фӀыцӀэ дыдэт, Иджы щхьэц тхъуами сесэжащ. Зэгуэр си щхьэцри фӀыцӀэ дыдэт. «Вагъуэ махуэ», 361. Фыз, нысащӀэхэм ӀэлъэщӀ фӀыцӀэ ятелъу, сабий цӀыкӀухэр я Ӏэблэм теупцӀэжауэ, я нэпсыр къафӀыщӀэжмэ, ӀэлъэщӀ кӀапэкӀэ щӀалъэщӀыкӀыу. Хъуэпсэгъуэ нур, 125. 2. (12). Къамылыфэ. Хъыджэбз фӀыцӀэ къуэгъу цӀыкӀут, и щхьэц икъухьам и щхьэр хэлъу мафӀэр къыщӀэна хуэдэ: и нэкӀущхьэ дахитӀым уецырхъым, уи Ӏэпэр къисын хуэдэ, пщӀэнтӀэпсыр ткӀуэпс зырызу къытрипхъауэ, и Ӏупэ плъыжьыбзэри мафӀэм къигъэчащ жыуигъэӀэну, сымаджэм зимыщӀэжу хэлът, анализхэм къызэрагъэлъагъуэмкӀэ, и лъым сепсис зэрыхэлъым шэч къытепхьэ хъунутэкъым. Лъапсэ, 10. Полъкур зезышэ граф Воронцов-Дашковыр инэрал лӀы фӀыцӀэ цӀыкӀум бгъурыту зы сотнэм еплъмэ, адрей сотнэмкӀэ екӀуэкӀыурэ, шухэр зауэм кӀуэным зэрыхуэщӀар зригъэлъэгъуащ. Хъуэпсэгъуэ нур, 126. Къумым димыкӀуадэу дизышу дыкъэзышэжын, жысӀэу адэкӀэ-мыдэкӀэ сыщӀэупщӀати, щӀалэ фӀыцӀэшхуэ къысхуагъэкӀуащ, къызэрыхъурэ губгъуэрысу мы щӀыналъэм исщ, жаӀэри. ХьэщӀэ лъапӀэ, 398. 3. (1). Я фэкӀэ фӀыцӀэ лъэпкъ, негр. А махуэм унафэр Тутнакъым къагъэс: А фӀыцӀэр къэвгъани, Фыз хужьхэр щӀэвгъэкӀ!». ЦӀыху мурадым и бзу хужь. «Вагъуэ махуэ», 349. 4. (1). зэхь. Ӏейуэ щыт, Ӏей зи гум илъ. Зы жьакӀэ фӀыцӀэ, игури фӀыцӀэу, Къищтащ щэху дыдэу зы шынакъ. Къазджэрий. «Вагъуэ махуэ», 12. ◊ Бий фӀыцӀэ (1). Еплъ бий. Дзэ фӀыцӀэ (2). Еплъ дзэ II. Мащэ фӀыцӀэ (1). Еплъ мащэ.
ФӀЫЦӀЭ II (4). ЦӀыхухъуцӀэщ. – «ФӀыцӀэ итхам къоджэжыф» жиӀэу ди къуажэм щыжаӀэ, – жиӀэри Астемыр игъэдыхьэшхащ Мэтхъэныр. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 571. [Зэхуэсахэм я жэуап, бжэ дэкӀуеипӀэм тетым хуэгъэзауэ:] – [Джылэхъстэней къикӀахэр] Тыкуэнтес ФӀыцӀэ деж щыӀэщ. Хъуэпсэгъуэ нур, 322. Уэркъ ТӀалиб и гуащэм къеузати, згъэунэхъужащ, абы къыщынэмыщӀауэ лафкӀэтет ФӀыцӀэ и пхъум ефыкӀати, тхьэрщ, тхьэм и ужькӀэ си хущхъуэр арщ зыгъэхъужар, – жиӀэу Чачэ сымаджэм и гъуэлъыпӀэ кӀапэм хуэм дыдэу, мастэ къыхэуэм хуэдэу, тетӀысхьащ. Хъуэпсэгъуэ нур, 71.