щӀэжын
Türkçe-Adıgece Sözlük, Fahri Huvaj
Kitapta geçtiği hali
ИЛЪ шӀэжьын/щӀэжын, гужъыр тегъэпшэхэн, шӀэхэхыжьын; ÖÇ ALMAK
гужъыр тегъэпшэхэн (~ тырегъэпшахэ); кӀэхэхыжьын/щӀэхэхыжын (кӀехэхыжьы/щӀехэхыж); ИЛЪ шӀэжьын/щӀэжын (~ ешӀэжьы/~ ещӀэж); ÖÇ ALMAK
кӀэхэхыжьын, ИЛЪ шӀэжьын/ щӀэжын гужъыр тегъэпшэхэн; ÖÇ ALMAK
шӀэн/щӀэн (ешӀэ/ещӀэ), шӀэжьын/ щӀэжын (ешӀэжьы/ещӀэж); НЭӀУАСЭ фэхъун/хуэхъун (~фэхъу/~хуохъу(р); цӀыхун (ецӀыху); НЭӀУАСЭ къыфэхъун/ къыхуэхъун (~къыфэхъу/~ къыхуохъу(р); TANIMAK/BİLMEK
щӀэн, шӀэжьын/щӀэжын → шӀэн; TANIMAK
Bu sonuç kitaptaki 5 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.
Ayrıca bakınız: шӀэн
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
(щӀож)
1. ЖэрыгъэкӀэ зыгуэрым къыщӀэкӀын.
рувыбежать откуда-л., из-под чего-л.
Унэм щӀэжын.
2. ТкӀуаткӀуэ гуэр зыгуэрым и щӀагъым, лъабжьэм, лъащӀэм къыщӀэкӀын.
рувытечь из чего-л., из под чего-л.
Шэжыпсыр кхъуейм щӀэжын.
3. Зыгуэр(топ, шэрхъ н. къ.) зыгуэрым и щӀагъымкӀэ, лъабжьэмкӀэ щӀэкӀын.
рувыкатиться из чего-л., из-под чего-л.
(ещӀэж)
1. Щымыгъупщэжауэ щытын, гум илъын.
рупомнить
СощӀэж, Мадинэ и набдзэр МазэщӀэм хуэдэу къурашэу, пшэкӀухьым хуэдэу щхьэц фӀыцӀэм напэхум жьауэ трищӀэу.— ЩоджэнцӀыкӀу Алий
2. Еплъ: цӀыхужын
Bu maddedeki ifadeler (1)
лъы щӀэжын
Еплъ: лъы
Kitapta geçtiği hali
щӀэжын I (щӀож) неперех. гл. 1. выбежать откуда-л., из-под чего-л. / ЖэрыгъэкӀэ зыгуэрым къыщӀэкӀын. Унэм щӀэжын. 2. вытечь из чего-л., из под чего-л. / ТкӀуаткӀуэ гуэр зыгуэрым и щӀагъым, лъабжьэм, лъащӀэм къыщӀэкӀын. Шэжыпсыр кхъуейм щӀэжын. 3. выкатиться из чего-л., из-под чего-л. / Зыгуэр(топ, шэрхъ н. къ.) зыгуэрым и щӀагъымкӀэ, лъабжьэмкӀэ щӀэкӀын. II (ещӀэж) перех. гл. 1. помнить / Щымыгъупщэжауэ щытын, гум илъын. * СощӀэж, Мадинэ и набдзэр МазэщӀэм хуэдэу къурашэу, пшэкӀухьым хуэдэу щхьэц фӀыцӀэм напэхум жьауэ трищӀэу. Щ. А. 2. см. цӀыхужын II. III: лъы щӀэжын см. лъы.
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
(щӀож)
1. ЖэрыгъэкӀэ зыгуэрым къыщӀэкӀын.
Саримэ абы едэӀуэн хуэмышэчу унэм щӀэжырти хадэмкӀэ кӀуэрт.— Хъуэпсэгъуэ нур, 272
+2 örnek
Унэм щӀэсхэр занщӀэу щӀэжащ.— Хъуэпсэгъуэ нур, 207
Саружан щӀэжщ унэми, гу цӀыкӀур къыщӀилъэфащ, пхъэӀэщэм къыщӀаха шэрхъ цӀыкӀуитӀыр иӀыгъыу.— Къалэн, 432
2. ТкӀуаткӀуэ гуэр зыгуэрым и щӀагъым, лъабжьэм, лъащӀэм къыщӀэкӀын.
Ди Ӏуащхьэмахуэм и лъащӀэм Мыл къуапэ щӀыӀэм къыпыхухэу, ТкӀуэпсхэр чэзукӀэ бгы лъащӀэм КъыщӀожхэр псышхуэу, хужь дахэу.— Поэтым деж. «Шум и гъуэгу», 114
1. Щымыгъупщэжауэ щытын, гум илъын.
[Фэуаз:] Абы лъандэрэ мащӀэ щӀа, иджы зи ныбэ иуэжа шы пцӀэгъуэплъым соплъри щӀымахуэр къихьэмэ, уэншэку шэщым хущӀэтлъхьэу тӀыгъа шыбзыр арауэ пщӀэжынкъым.— Анка, 382
+2 örnek
Латин зэрыбкӀэ тхар адыгэбзэт, абы и хъыбар Астемыр ищӀэу щытауэ Лу ещӀэж.— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 601
Щыгъащ си адэ сэ цеищхъуэ, Хьэзыр Ӏупэхур сэ сощӀэж; А цейр си анэм и ӀэщӀагъэт – Идыфырт, ищӀмэ гукъыдэж.— Адыгэ цей. «Дамыгъэ», 238
2. Еплъ: щӀэн. 1
Сэ сыкъыпогуфӀыкӀри си Ӏупэр сфӀызэтож, сыщӀэгуфӀэр сымыщӀэжу, мо псалъибл къудейм, щыуагъибл хэту ятхам, си цӀэр щӀыхэтри къызгурыӀуэркъым.— Лъапсэ, 24
+2 örnek
Къызэхуэсахэри гуп-гупурэ иныкъуэр зэчэнджэщу, адрейхэр зэдауэу, зыкъоми «текӀуэм дырейщ» жаӀэу зэхэтт, ауэ и нэхъыбитӀыр Ӏуэхум хуэчэфу, къалэну я пщэм къыдэхуар зэрыиныр ящӀэжу, абы ирипагэу, «зэ дыщӀыхьащэрэт залым» жаӀэу тепыӀэртэкъым.— Хъуэпсэгъуэ нур, 317
Иджы и пэжыпӀэр ЛӀыгъур къищӀащи, и щхьэр здихьынур ищӀэжыркъым, лэгъып псы къызэрихьыр Ӏуихыжри ӀукӀыжащ.— Лъапсэ, 104
Хейм илъ хамэм ещӀэжЕплъ
Еплъ: лъы. ☐
Kitapta geçtiği hali
ЩӀЭЖЫН I (щӀож) лъэмыӀ. (5). 1. (4). ЖэрыгъэкӀэ зыгуэрым къыщӀэкӀын. Саримэ абы едэӀуэн хуэмышэчу унэм щӀэжырти хадэмкӀэ кӀуэрт. Хъуэпсэгъуэ нур, 272. Унэм щӀэсхэр занщӀэу щӀэжащ. Хъуэпсэгъуэ нур, 207. Саружан щӀэжщ унэми, гу цӀыкӀур къыщӀилъэфащ, пхъэӀэщэм къыщӀаха шэрхъ цӀыкӀуитӀыр иӀыгъыу. Къалэн, 432. 2. (1). ТкӀуаткӀуэ гуэр зыгуэрым и щӀагъым, лъабжьэм, лъащӀэм къыщӀэкӀын. Ди Ӏуащхьэмахуэм и лъащӀэм Мыл къуапэ щӀыӀэм къыпыхухэу, ТкӀуэпсхэр чэзукӀэ бгы лъащӀэм КъыщӀожхэр псышхуэу, хужь дахэу. Поэтым деж. «Шум и гъуэгу», 114.
ЩӀЭЖЫН II (105). 1. (81). Щымыгъупщэжауэ щытын, гум илъын. [Фэуаз:] Абы лъандэрэ мащӀэ щӀа, иджы зи ныбэ иуэжа шы пцӀэгъуэплъым соплъри щӀымахуэр къихьэмэ, уэншэку шэщым хущӀэтлъхьэу тӀыгъа шыбзыр арауэ пщӀэжынкъым. Анка, 382. Латин зэрыбкӀэ тхар адыгэбзэт, абы и хъыбар Астемыр ищӀэу щытауэ Лу ещӀэж. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 601. Щыгъащ си адэ сэ цеищхъуэ, Хьэзыр Ӏупэхур сэ сощӀэж; А цейр си анэм и ӀэщӀагъэт – Идыфырт, ищӀмэ гукъыдэж. Адыгэ цей. «Дамыгъэ», 238. 2. (24). Еплъ щӀэн I. 1. Сэ сыкъыпогуфӀыкӀри си Ӏупэр сфӀызэтож, сыщӀэгуфӀэр сымыщӀэжу, мо псалъибл къудейм, щыуагъибл хэту ятхам, си цӀэр щӀыхэтри къызгурыӀуэркъым. Лъапсэ, 24. Къызэхуэсахэри гуп-гупурэ иныкъуэр зэчэнджэщу, адрейхэр зэдауэу, зыкъоми «текӀуэм дырейщ» жаӀэу зэхэтт, ауэ и нэхъыбитӀыр Ӏуэхум хуэчэфу, къалэну я пщэм къыдэхуар зэрыиныр ящӀэжу, абы ирипагэу, «зэ дыщӀыхьащэрэт залым» жаӀэу тепыӀэртэкъым. Хъуэпсэгъуэ нур, 317. Иджы и пэжыпӀэр ЛӀыгъур къищӀащи, и щхьэр здихьынур ищӀэжыркъым, лэгъып псы къызэрихьыр Ӏуихыжри ӀукӀыжащ. Лъапсэ, 104.
ЩӀЭЖЫН III: ЛЪЫ ЩӀЭЖЫН (5). Еплъ лъы. ☐ Хейм илъ хамэм ещӀэж (3). Еплъ хей I.