тӀэу емыплъу

ЕПЛЪЫН (йоплъ) лъэмыӀ. (444). 1. (349). Зыгуэр зэгъэлъагъун, Ӏуплъэн. Нурхьэлий бэлътоужь, шухьэм ищӀыӀу къэп тедауэ, щыгъщ, и шырыкъуитӀри лъэдакъэ лъагэу, и пэри и жьэпкъри зэӀусэжыным нэса жыуигъэӀэу, и пащӀэ тӀэкӀури адрейхэм я пащӀэм емыщхьу щӀэщарэ фэи темыту, цӀыху Ӏувым сыт ищӀыс лъэныкъуэкӀи къахэщу яхэтти, арат псори нэхъ зэплъыр. Хъуэпсэгъуэ нур, 152. «Ажэгъафэм» еплъыну къызэхуэсахэр блын газетым еплъырт, зэрыгъэдыхьэшхыу. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 638. Езы цӀыхубзыр гукӀи псэкӀи щӀыналъэ къибгынам щыӀэ хуэдэт, уеблэмэ адэжьхэм я щӀыпӀэм сыкӀуэу семыплъауэ си псэр мыбы щыпыӀэнукъым жиӀэри Кавказым яфӀэкӀуэжауэ щытащ. Кхъэлэгъунэ, 375. 2. (14). Зыгуэр зэгъэщӀэн, зэрыхъунур зэхэгъэкӀын. Ухуеймэ, адакъагъэкӀэ дызыпегъауэ, текӀуэм деплъынщ… Бабыщыкъуэ адакъэпщ, 487. [Дэфэрэдж санитаркэм хужеӀэ:] И насыпыжьти, сэ къыспэщӀэхуащ, армырмэ хэт ищӀэрэт Ӏущу къыщӀэкӀащ, жепӀэр зэхищӀыкӀыу, екӀуэлӀапӀэншэуи къэнати, сымаджэщым санитаркэу щӀэзгъэуващ, хъарзынэуи мэлажьэ, жыӀэдаӀуэщ, и чэзур къэсмэ, лъхуэнщи, итӀанэ зэрыхъум деплъынщ. Лъапсэ, 23. Зыгуэр щысӀухуакӀэ, деплъынкъэ иджы нэхъыбэрэ хэт щысыфын, жиӀэ хуэдэу, Чачэ тӀэкӀуи зыпилъэщӀыхьыжащ. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 512. 3. (14). Егупсысын, бгъэдыхьэн (Ӏуэхум). Куэд дэмыкӀыу чисткэ щыӀэнущи, ягу кърихуӀамэ, а тӀум [Иналрэ Къазджэрийрэ] зэжраӀэнщи зэгурыӀуэжынщ – арат Степан Ильич зэреплъыр. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 530. Фызыреплъщ Ӏуэхум, нэхъыжь унафэр зыми икъутэнкъым. Хъуэпсэгъуэ нур, 80. Хьэмэ уэ нэгъуэщӀу уеплърэ? Нал къута, 260. 4. (7). Узыншагъэр къэхутэн. Хъыджэбз гуакӀуэщ а дохутырыр, Къыдэплъыну къагъэкӀуащ. Дохутыр. «Мывэ хуабэ», 34. [Дэфэрэдж къыжреӀэ:] НэгъуэщӀкӀэ сэбэп умыхъуми, сымаджэ къытхуашам еплъ, Ӏейуэ хьэлъэщ, уэр фӀэкӀа абы сэбэп хуэхъун щыӀэу сщӀэркъым, хэт емыплъми, зыӀуагъэзыкӀ, абы и псэр езым хихыжащ... Лъапсэ, 8. 5. (47). Ит зэману, етӀуанэ щхьэм иту гъэщӀэгъуэныгъэ къигъэлъагъуэу къокӀуэ. Нэхъ къарууфӀэм сащыщакъым, Зы лӀыгъэ ини зезмыхьа, ИтӀани, еплъ уэ, си насыпти, Сэ а зауэшхуэм симыхьа. Зауэ жыхуаӀэм и хъыбарыр. «Вагъуэ махуэ», 93. Абы [Хьэжы Сэид] и кӀуэдыжыкӀэ хъуам еплъ, – жиӀэрт Бот. Хъуэпсэгъуэ нур, 82. Гуэгушыхъу Мэзани еплъ: къыфӀэӀуэху дунейм темыту, цыджу хъушэм яхэтщ. Бабыщыкъуэ адакъэпщ, 492. 6. (10). зэхь. Еджэн, итыр зэгъэщӀэн (тхылъ, газет с.ху.). Молэуэ джэгур Жансэхъут, и лъакъуэр илъэфу, амдэчым еплъурэ нэмэзыбзэ къибжу сценэм йокӀыж, цӀыхур игъэдыхьэшхыу. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 670. Еплъ, уэри тхылъ уощӀэ. Нал къута, 258. 7. (3). Къэпщытэн, зэрыщытыр зэгъэщӀэн. Зэзэмызи и жыпым иӀэбэжырти хьэзыритӀ илъыр игъэкӀуэдарэ имыгъэкӀуэдарэ еплъырт. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 589. Фоч лъэдакъэри чэщейм къыхищӀыкӀри зэригъэпэщыжа нэужь, къабзэлъабзэуи илъэщӀыжри езым зэхилъхьа фоч гынымкӀэ иузэдщ, игъэуэжри еплъати, Алыхьым къыузэритынт. Лъапсэ, 111. ◊ Нэ лейкӀэ еплъын (19). Еплъ нэ. НэкӀэ емыплъын (1). Еплъ нэ. Ней-нейуэ еплъын (16). Еплъ ней-нейуэ. НэфӀкӀэ еплъын (3). Еплъ нэфӀ. Нэщхъ ӀейкӀэ еплъын (1). Еплъ нэщхъ. ТӀэу емыплъу (7). Еплъ тӀэу.

ТӀЭУ (39). нареч. ТӀэунейрэ, тӀу хуэдизрэ. Сэ сымэлыхъуэщ, зы гъэм тӀэу лъхуэуэ мэл зэзгъэпэщыну и ужь ситщ, си щӀэныгъэ Ӏуэхур хыфӀэздзэну Ӏэмал иӀэкъым. Тепщэч къэзылъэтыхь, 186. Зэ къэмыфэ къэмынауэ, ТӀэу къэфари нэхъ унауэ, Джэгур куэдрэ екӀуэкӀащ, Бажэ макъри зэкӀуэкӀащ. «Бажэ пшынэ», 14. ◊ ТӀэу емыплъу (7). ЗанщӀэу, икӀэщӀыпӀэкӀэ, куэдрэ емыгупсысу. Темботу щытатэм, тӀэу емыплъу а чыржыныр щӀигъэмэракӀуэу ишхынт, уеблэмэ езым и Ӏыхьэм къыщимыгъанэу, Лу е Саримэ и Ӏыхьэри дигъэкӀуэнт. Хъуэпсэгъуэ нур, 299. Шы пцӀэгъуалэм уанэ теслъхьэу ТӀэу семыплъу сышэсынт. Жьыр къемыпщэм дэнэ щыӀэ. «Вагъуэ махуэ», 344. ТӀэу еплъынкъым (1). Еплъ тӀэу емыплъу. Езы Псэун жыхуэпӀэ щӀалэм Ӏэл дыдэ хъуауэ къигъэзэжат, гущӀэгъуншэу, ерыщу, зыхузэгуэмып щымыӀэу, уеблэмэ уи фэр ӀэбжьанэкӀэ трихын тӀэу еплъынутэкъым. Къалэн, 434.