тхьэмадэ
Türkçe-Adıgece Sözlük, Fahri Huvaj
Kitapta geçtiği hali
ЛӀЫ, шъхьагъус(э)/щхьэгъусэ, тхьаматэ/тхьэмадэ; ADAM, KOCA
Ӏашъхьатет/Ӏэщхьэтет, унэшъошӀ/унафэщӀ, тхьаматэ/тхьэмадэ; ÂMİR
Тхьаматэ/Тхьэмадэ, лӀышъхь(а)/ лӀыщхьэ, пащэ/пашэ, ДИРЕКТОР; DİREKTÖR
Ӏаташъхь(э), Ӏашъхьатет/Ӏэщхьэтет, пащэ/пашэ, зещэ/зешэ, зещакӀу(э)/зешакӀуэ, зезыгъакӀу(э)/зезгъакӀуэ; гъэӀорышӀ(э)/гъэӀурыщӀэ, гъэӀорышӀакӀу(э)/гъэӀурыщӀак Ӏу э, тхьаматэ/тхьэмадэ; İDARECİ
тхьаматэ/тхьэмадэ → ЛӀЫ; KOCA
тхьэмадэ/тхьаматэ → ЛӀЫ; KOCA
ПЭРЫТ, пащэ/пашэ, лӀышъхьэ/ лӀыщхьэ; ӀЭТАшъхьэ/ӀЭТАщхьэ; Тхьаматэ/Тхьэмадэ, (Абз. ТХЬЭМАДЭ), ЛИДЕР; LİDER, ÖNDER (yönetici, başkan)
тхьаматэ/тхьэмадэ; (къоджэтхьамат/къуажэтхьэмадэ: köy ~ı; хьаблэтхьаматэ/хьэблэтхьэмадэ: mahalle ~ı; чылэтхьаматэ/жылэтхьэмадэ: halk önderi; хэгъэгутхьаматэ/хэгъэгутхьэмадэ: bölge başkanı; ХЭКУтхьаматэ/ ХЭКУтхьэмадэ, ХЭКУпащ(э)/ХЭКУпашэ: ülke başkanı/Cumhurbaşkanı); MUHTAR 1
тхьэмадэ/тхьаматэ; MUHTAR 1
Тхьаматэ/Тхьэмадэ → ПЭРЫТ; LİDER, ÖNDER, (yönetici, başkan)
тхьаматэ/тхьэмадэ → Ӏаташъхь(э); İDARECİ
тхьаматэ/тхьэмадэ → Ӏашъхьатет; ÂMİR
Тхьэмадэ → Тхьаматэ; DİREKTÖR
тхьэмадэ/тхьаматэ → ПЭРЫТ; LİDER, ÖNDER (yönetici, başkan)
тхьэмадэ/тхьаматэ → Ӏаташъхь(э); İDARECİ
тхьэмадэ/тхьаматэ → Ӏашъхьатет; ÂMİR
Bu sonuç kitaptaki 16 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.
Ayrıca bakınız: лӀы, пэрыт, Ӏаташъхьэ, Ӏашъхьатет, тхьаматэ
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
1. Ӏэтащхьэ, унафэщӀ, нэхъыжь.
рупредводитель; старейшина; руководитель, глава
ШкӀахъуэ гуп пэтрэ зы тхьэмадэ яӀэщ.— Псалъэжьхэр
2. Ешхэ-ефэу зэхэс цӀыхухъухэм я нэхъыжь, унафэщӀ. Хасэм и тхьэмадэ.
рутамада, распорядитель пира
Тхьэмадэр кӀыхьу хъуэхъуащ, псори къэтэджри бжьэ зырыз ирафащ щыту.— Щомахуэ Амырхъан
3. Фызым и лӀым и адэ.
русвекор
И Тхьэмадэр къэпсэлъамэ, ЖиӀэр Нысэм и псэщ!— Ӏуащхьэмахуэ
4. ПщӀэ хуащӀу зи ныбжь хэкӀуэта цӀыхухъухэм ироджэ.
руобращение к пожилому мужчине
Ей, тхьэмадэ, зэ уцӀыхуу Ущытамэ усфӀыщоуэр.— Къэбэрдей
5. Хъыджэбзым и псэлъыхъу е къыпылъ щӀалэ.
ружених, ухажёр
Хъыджэбзым и тхьэмадэ.
Kitapta geçtiği hali
тхьэмадэ 1. предводитель; старейшина; руководитель, глава / Ӏэтащхьэ, унафэщӀ, нэхъыжь. * ШкӀахъуэ гуп пэтрэ зы тхьэмадэ яӀэщ. (погов.) 2. тамада, распорядитель пира / Ешхэ-ефэу зэхэс цӀыхухъухэм я нэхъыжь, унафэщӀ. Хасэм и тхьэмадэ. * Тхьэмадэр кӀыхьу хъуэхъуащ, псори къэтэджри бжьэ зырыз ирафащ щыту. Щ. Ам. 3. свекор / Фызым и лӀым и адэ. * И Тхьэмадэр къэпсэлъамэ, ЖиӀэр Нысэм и псэщ! Ӏуащхь. 4. обращение к пожилому мужчине / ПщӀэ хуащӀу зи ныбжь хэкӀуэта цӀыхухъухэм ироджэ. * Ей, тхьэмадэ, зэ уцӀыхуу Ущытамэ усфӀыщоуэр. Къэб. 5. к.-з. жених, ухажёр / Хъыджэбзым и псэлъыхъу е къыпылъ щӀалэ. Хъыджэбзым и тхьэмадэ.
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
1. Ӏэтащхьэ, унафэщӀ.
Диданхэ я тхьэмадэу плъагъури къызэщӀэплъауэ пщӀэнтӀэпсыр къехуэхырт.— Щынэхужьыкъуэ, 11
+2 örnek
Хъыджэбзым и адэ-анэм уемыупщӀыу операцэ пщӀыныр къезэгъыртэкъым, абы нэмыщӀыжуи, и адэр район тхьэмадэу щытеткӀэ, къайгъэ къригъэкӀынкӀэ мэхъур.— Лъапсэ, 13
Военнэр колхоз тхьэмадэм еплъащ, плъагъуркъэ хъыджэбзым «зызэрищӀыр», жиӀэ хуэдэу.— Нал къута, 269
2. Ешхэ-ефэу зэхэс цӀыхухъухэм я нэхъыжь, унафэщӀ.
Тхьэмадэм блэгъур игъэтӀылъри, Бзукъан къуажэу кхъузанэм текӀуэдам и хъыбарыр щӀидзат.— Хъуэпсэгъуэ нур, 60
+2 örnek
– ФыкӀуэ, фыщӀэкӀ, – жиӀэри тхьэмадэр и щхьэгъэрытми си гъуситӀми ящӀэгубжьащ, сэри си щхьэм къихьар жызоӀэ: – Сэбэп къыпхуэхъунур ныщхьэбэ къызэхуегъэшэс, пщыӀэ къалэм фыдэкӀи, фызэуэн хуэдэу зывгъэлъагъуэ.— ХьэщӀэ лъапӀэ, 405
Вынд и къуэри яхэст, фадэбжьэ къыщаӀэт унагъуэр дэнэми къигъуэтрэ кӀуэ и хабзэуи, и къулыкъур мыщӀагъуэми зы зэман хьэӀусыпэ зратым яхэтат, Ӏэтащхьэм и ӀупэфӀэгъуу, щакӀуэ дэкӀуэу, фадэ ефэмэ, тхьэмадэу ягъэтӀысрэ Ӏэтащхьэм и гум къипсэлъыкӀыу, нэхъыжьыр езыри абы нэ лейкӀэ къеплъырт.— Лъапсэ, 45
3. ПщӀэ хуащӀу зи ныбжь хэкӀуэта цӀыхухъум иризыхуагъазэ.
«КӀапсэрыкӀуэм» «Цищ» и гъусэу Дадэм и гур дахэ хуащӀыр: «Рау, дэ дощӀэр уи гупсысэр, Дыпхуэхъунущ ӀуэхутхьэбзащӀэ, ЩӀы уи фӀэщ уэ, пионерхэм Пхуахъумэнущ уиӀэ хъерхэр». ИгукӀэ жеӀэ Рау тхьэмадэм: «Пионерхэм щӀэщхъу къызащӀэу Сахуэзакъым».— Тисей, 481
+1 örnek
Къалэм и мэрыр уэра, тхьэмадэ? – жысӀэу сыщӀэупщӀэм. «тхьэмадэ» зыфӀэсщар сэ нэхърэ куэдкӀэ мынэхъыжьу арат.— ХьэщӀэ лъапӀэ, 406
Kitapta geçtiği hali
ТХЬЭМАДЭ (79). 1. (19). Ӏэтащхьэ, унафэщӀ. Диданхэ я тхьэмадэу плъагъури къызэщӀэплъауэ пщӀэнтӀэпсыр къехуэхырт. Щынэхужьыкъуэ, 11. Хъыджэбзым и адэ-анэм уемыупщӀыу операцэ пщӀыныр къезэгъыртэкъым, абы нэмыщӀыжуи, и адэр район тхьэмадэу щытеткӀэ, къайгъэ къригъэкӀынкӀэ мэхъур. Лъапсэ, 13. Военнэр колхоз тхьэмадэм еплъащ, плъагъуркъэ хъыджэбзым «зызэрищӀыр», жиӀэ хуэдэу. Нал къута, 269. 2. (21). Ешхэ-ефэу зэхэс цӀыхухъухэм я нэхъыжь, унафэщӀ. Тхьэмадэм блэгъур игъэтӀылъри, Бзукъан къуажэу кхъузанэм текӀуэдам и хъыбарыр щӀидзат. Хъуэпсэгъуэ нур, 60. – ФыкӀуэ, фыщӀэкӀ, – жиӀэри тхьэмадэр и щхьэгъэрытми си гъуситӀми ящӀэгубжьащ, сэри си щхьэм къихьар жызоӀэ: – Сэбэп къыпхуэхъунур ныщхьэбэ къызэхуегъэшэс, пщыӀэ къалэм фыдэкӀи, фызэуэн хуэдэу зывгъэлъагъуэ. ХьэщӀэ лъапӀэ, 405. Вынд и къуэри яхэст, фадэбжьэ къыщаӀэт унагъуэр дэнэми къигъуэтрэ кӀуэ и хабзэуи, и къулыкъур мыщӀагъуэми зы зэман хьэӀусыпэ зратым яхэтат, Ӏэтащхьэм и ӀупэфӀэгъуу, щакӀуэ дэкӀуэу, фадэ ефэмэ, тхьэмадэу ягъэтӀысрэ Ӏэтащхьэм и гум къипсэлъыкӀыу, нэхъыжьыр езыри абы нэ лейкӀэ къеплъырт. Лъапсэ, 45. 3. (39). ПщӀэ хуащӀу зи ныбжь хэкӀуэта цӀыхухъум иризыхуагъазэ. «КӀапсэрыкӀуэм» «Цищ» и гъусэу Дадэм и гур дахэ хуащӀыр: «Рау, дэ дощӀэр уи гупсысэр, Дыпхуэхъунущ ӀуэхутхьэбзащӀэ, ЩӀы уи фӀэщ уэ, пионерхэм Пхуахъумэнущ уиӀэ хъерхэр». ИгукӀэ жеӀэ Рау тхьэмадэм: «Пионерхэм щӀэщхъу къызащӀэу Сахуэзакъым». «Тисей», 481. Къалэм и мэрыр уэра, тхьэмадэ? – жысӀэу сыщӀэупщӀэм. «тхьэмадэ» зыфӀэсщар сэ нэхърэ куэдкӀэ мынэхъыжьу арат. ХьэщӀэ лъапӀэ, 406.