мазэ

МАЗЭ, (Абз. МЫЗЫ); AY (gökteki ~; 30 gün)

Bu sonuç kitaptaki 1 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.

мазэ 1. месяц, луна / ЩӀым и гъусэ, дыгъэм и нуркӀэ блэ уафэ пкъыгъуэ. * Зэуэ мазэр пшэ фӀыцӀэм щӀелъафэри дунейм жьапщэу зыкъызыщӀещӀэ. Ш. А. 2. месяц / Илъэсым и Ӏыхьэ пщыкӀутӀанэ. * Зы мазэ хъуауэ а тӀур зыми ямыщӀэу зэрыгъэӀущат мы бжьыхьэ къакӀуэм хьэгъуэлӀыгъуэр ирагъэкӀуэкӀыну.. Къу. С. Мазэм къилэжьыр махуэм ирефыж. (погов.) Зэ зы мазэ см. зэ. {И} зыгъазэ зы мазэщ см. зыгъэзэн. Зы мазэ енкӀэ см. зы. Мазэ зэблэкӀыгъуэ 1) смена лунных фаз 2) смена календарных месяцев. Мазэ из полная луна. Мазэ къэунэхугъуэ нарождение нового месяца. Мазэ зи изыгъуэ полнолуние. * Уафэгум пшэ лъэпкъ телъкъым, мазэ зи изыгъуэм пшэкӀухьхэр иӀэщ. Хь. Хь. Мазэр еӀэжын (хэӀэжын) быть на ущербе - о луне. * Мазэр зэрыхэӀэжрэ куэд щӀащ, иджы изыбзэу къыщӀэкӀауэ солъагъу. Н. З. Мазэр иубыдын наступить - о затмении луны. Мазэ натӀэ (нэкӀу) луноликий. * Лэу-лэу, лэу-лэу къурш лъапэ шырэ, лэу-лэу, лэу-лэу, си мазэ натӀэ. Щ. А. Мазэр кӀуэдын = мазэр къухьэн. Мазэр къэунэхун народиться - о молодом месяце. Мазэр къиутӀыпщыжын закончиться - о затмении луны. * - Мазэр къызэриутӀыпщыжым гу лъыфтэрэ? - жиӀащ МуӀэзиным. Хь. С. Мазэр къыщӀэкӀын появиться - о луне. Мазэр къухьэн скрыться - о луне. мазэ балыджэ редиска-скороспелка / Балыджэ пасэ, мазэкӀэ хъу балыджэ. мазэ лэжьапщӀэ месячный заработок, оклад / Мазэм и кӀуэцӀкӀэ пщӀа лэжьыгъэм хуэзэ ахъшэ; улахуэ. мазэ ныкъуэ полумесяц / Мазэ имыз, хэӀэжа. * Мазэ ныкъуэр пшэхэм ходжэгухь. Ӏуащхь.

МАЗЭ (117). 1. (45). Илъэсым и Ӏыхьэ пщыкӀутӀанэ. Махуэр хуабэт, бжьыхьэ мазэр къихьами, жыгхэм хагъуэ хидза къудейт. Хъуэпсэгъуэ нур, 126. Советскэ властыр увагъащӀэу лъэпкъ Ӏэджэ зы республикэу зэгухьати, мазэщ республикэр зэрызэхэтар, щӀым щхьэкӀэ зэныкъуэкъушхуэ къаӀэтри зэмызэгъыу зэхэкӀыжащ, хэкӀыр хамыгъэкӀыну и ужь ита пэтми, мышкъышхэмрэ осетинхэмрэ щӀыр къемэщӀэкӀырти, адыгэм зыкъомрэ къедэуащ, арщхьэкӀэ зэгурыӀуакъым. Лъапсэ, 86. МазитӀкӀэ фронтым щыӀауэ, И Ӏэ лъэныкъуэр уӀауэ, Ди хэку къихьэжри Ахьмэд, Тхьэмахуэ енкӀэ мылажьэу Жыг жьауэм щӀэсу щыӀащ. «Адэ», 135. 2. (67). ЩӀым и гъусэ, нур къызыпих уафэ пкъыгъуэ. Абы папщӀэ къимыгъанэу Елбэздыкъуэ жэщ етӀуанэм, И гуи и щхьи лӀым зэтесу, Зиущэхуауэ бгыкъум тесу, Мазэм нурыр къыпылъэлъу, Шэщ блын гъунэми къыдэплъу, КъыщӀыхьэпӀэр къигъэнэхурт, Къуэш нэхъыжьхэм загъэпсэхурт. «Елбэздыкъуэ», 5. Зы финар закъуэ щӀэгъэна хуэдэу, Налшык къалэ къыщхьэщытт мазэр, Астемыр сымэ зэрыс «Линкольныр» къалэ уэрамышхуэм щыдэлъадэм. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 671. Хъэуан бзыгъэу иту мазэр, Уафэ лъащӀэр пшэм ябгъауэ, Жьыбгъэр жыгым къыхэлъадэм, Жэщым макъыр ныхокӀуадэ. «Тисей», 483. 3. (5). Планетэ. «МакӀуэр мазэм спутник», - жаӀэу Ӏэхъуи-шыхъуи йолъыр вагъуэм, Ферми пщыӀи а хъыбарыр Зэхэзыхым ягъэщӀагъуэ. Астроном станц. «Мывэ хуабэ», 100. Дэ къущхьэхъуу дыздэщыӀэм Ар ныщхьэбэ хуэзэнщӀабзэу ИрикӀуэнущ мо Шыхулъагъуэм, КӀуэнущ мазэм къимыгъазэу! Астроном станц. «Мывэ хуабэ», 100. Гъуэгущхьиблыр зэпыпчауэ Сэ къысфӀощӀри хуабжьу гуапэщ. ХьэщӀэм жеӀэ емышауэ: «Сэ, жи, мазэм сыщыӀати, ГуфӀэгъуэшхуэм хузогъадэ». Жэщ хьэщӀэ. «Мывэ хуабэ», 98. МАЗЭМ ХЭЩӀЫН (1). Мазэр нэхъ цӀыкӀу хъун. Дыгъэр къухьакъэ – вагъуэбэщ, Къалъытэ мазэм хэщӀауэ. Жэщрэ махуэрэ. «Дамыгъэ», 91.