лъыр къэвэн
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
къэвэн
(къовэ)
1. ТкӀуаткӀуэ гуэр (псы) къэпщтыру, бахъэ къыхихуу, къэкъуалъэу хъун. Ӏусыпсыр къэващ. Шейр къовэ.
рукипеть
2. ФӀэӀу хъуа гуэрым тхъурымбэ къытрищӀэу, пщӀыпщӀу щӀидзэн.
рубродить (напр. о вине)
Махъсымэр пщӀыпщӀу къовэ. Шхур къэващ.
3. Делагъэ жыӀэн.
румолоть чепуху, плести ерунду
И щхьэм щытхъуу, тӀэкӀуи къавэу псалъэр ину дредзей.— Къэбэрдей поэзием и антологие
лъы
Гум къикӀыу лъынтхуэхэмкӀэ Ӏэпкълъэпкъым щызекӀуэ ткӀуаткӀуэ плъыжь.
рукровь
Къемэт.. и кӀагуэм ӀэгупӀэшхуэу ӀэгупӀэшхуэу лъыр къызэпхивауэ щилъагъум, ар бащлъыкъымкӀэ щӀиуфащ.— Абрэдж
Bu maddedeki ifadeler (31)
лъы гъэжэн
рупролить кровь.
лъы еуэн
рупустить кровь.
лъы къегъэубжьытхын
рудать жару кому-л. (букв. заставить кого-л. плеваться кровью).
лъы къигъэкӀын
лъыпэ къигъэкӀын
лъы къыхэшын
рубрать кровь.
Ӏэпэм лъы къыхэшын.
лъы къыщӀэлъэдэжын
рупоправиться, прийти в нормальное состояние (напр. после болезни).
лъы нэпс щӀэгъэкӀын
рупроливать горючие, кровавые слезы.
лъы хэкӀэн
рувлить кровь в кого-л. (напр. в больного).
лъы щӀэжын
румстить кому-л.
Хейм и лъыр хамэм ещӀэж.— Псалъэжьхэр
лъы щӀэкӀын
руисходить, истекать кровью.
лъы щӀэгъэкӀын
лъы щӀэгъэткӀун
лъы щӀэгъэткӀун
руобессилить кого-л.
Пэжыр къыупсэлъмэ {гъэпщылӀакӀуэхэм} лъы пщӀагъэткӀур.— ПащӀэ Бэчмырзэ
лъы щӀэткӀукӀын
руобессилеть, изнемочь.
лъы щӀэувэн (къыщӀэувэн)
руналиваться кровью.
Балий хъугъэ зыхидзауэ, НэкӀум лъы къыщӀэуват.— ЩоджэнцӀыкӀу Алий
лъыр щӀэфыкӀын
рупить кровь.
лъы ӀэмпӀэ къыщӀэмыкӀын
рунаходиться в состоянии гнева.
лъы ӀэмпӀэ къыщӀэмынэжыху
рудо последней капли крови.
лъыпэ къигъэкӀын
русовершить жертвоприношение.
лъыр гъэгъун
рупростить кровь (убийство) кому-л.
лъыр къэвэн
рунегодовать.
Сэ куэд щӀауэ си лъыр къовэ, Астемыр, - жиӀэрт Елдар.— КӀыщокъуэ Алим
{и} лъыр къэгъэкъуэлъэн
русильно разгневать кого-л.
{и} лъыр къэкъуэлъэн
русильно гневаться.
{и} лъыр къэплъын
{и} лъыр къэкъуэлъэн
лъыр {нэм} къытелъэдэн
руналиться кровью (о глазах).
лъыр мыгъэгъун
руотомстить за убийство.
лъы къэплъыгъуэ
ЩӀалэгъуэ, цӀыхум и Ӏэпкълъэпкъым зыщиужь лъэхъэнэ.
рупериод бурного роста и развития (молодого человека)
ЩӀалэ зи лъы къэплъыгъуэ.
лъы уасэ
ЛӀы зыукӀам иукӀам и Ӏыхьлыхэм ярит зэкӀужыпщӀэ.
руоткуп, который дает убийца родственникам убитого в знак примирения
Лъы уасэрэ пхъу уасэрэ игъэбея щыӀэкъым.— Псалъэжьхэр
лъы уэтэпс
УӀэгъэм, гуэрэфым къиж лъы зыщӀэт шын.
рунагноение
УӀэгъэм лъы уэтэпс къижырт.
гущхьэ лъы уэтэпс хъун
руЛъы уэтэпс щӀын измучить
кого-л. Уи бампӀэм лъы уэтэпс сищӀащ.
Еплъ: гущхьэ. лъы уэтэпс щӀын
лъы фӀей
Бзаджэ, бзаджэнаджэ.
руподлец, негодяй
лъы фӀей щӀэтын
руиметь грязную душу.
Kitapta geçtiği hali
къэвэн (къовэ) неперех. гл. 1. кипеть / ТкӀуаткӀуэ гуэр (псы) къэпщтыру, бахъэ къыхихуу, къэкъуалъэу хъун. Ӏусыпсыр къэващ. Шейр къовэ. 2. бродить (напр. о вине) / ФӀэӀу хъуа гуэрым тхъурымбэ къытрищӀэу, пщӀыпщӀу щӀидзэн. Махъсымэр пщӀыпщӀу къовэ. Шхур къэващ. 3. переносное пренебреж. сл. молоть чепуху, плести ерунду / Делагъэ жыӀэн. * И щхьэм щытхъуу, тӀэкӀуи къавэу псалъэр ину дредзей. Къэб. п. и ант. Лъыр къэвэн см. лъы. Щэр къэвэн см. щэ Ӏ. Щхьэр къэвэн см. щхьэ Ӏ.
лъы кровь / Гум къикӀыу лъынтхуэхэмкӀэ Ӏэпкълъэпкъым щызекӀуэ ткӀуаткӀуэ плъыжь. * Къемэт.. и кӀагуэм ӀэгупӀэшхуэу ӀэгупӀэшхуэу лъыр къызэпхивауэ щилъагъум, ар бащлъыкъымкӀэ щӀиуфащ. Аб. Лъы гъэжэн пролить кровь. Лъы еуэн пустить кровь. Лъы къегъэубжьытхын дать жару кому-л. (букв. заставить кого-л. плеваться кровью). Лъы къигъэкӀын = лъыпэ къигъэкӀын. Лъы къыхэшын брать кровь. * Ӏэпэм лъы къыхэшын. Лъы къыщӀэлъэдэжын поправиться, прийти в нормальное состояние (напр. после болезни). Лъы нэпс щӀэгъэкӀын проливать горючие, кровавые слезы. Лъы хэкӀэн влить кровь в кого-л. (напр. в больного). Лъы щӀэжын мстить кому-л. * Хейм и лъыр хамэм ещӀэж. (погов.) Лъы щӀэкӀын исходить, истекать кровью. Лъы щӀэгъэкӀын = лъы щӀэгъэткӀун. Лъы щӀэгъэткӀун обессилить кого-л. * Пэжыр къыупсэлъмэ {гъэпщылӀакӀуэхэм} лъы пщӀагъэткӀур. П. Б. Лъы щӀэткӀукӀын обессилеть, изнемочь. Лъы щӀэувэн (къыщӀэувэн) наливаться кровью. * Балий хъугъэ зыхидзауэ, НэкӀум лъы къыщӀэуват. Щ. А. Лъыр щӀэфыкӀын пить кровь. Лъы ӀэмпӀэ къыщӀэмыкӀын находиться в состоянии гнева. Лъы ӀэмпӀэ къыщӀэмынэжыху до последней капли крови. Лъыпэ къигъэкӀын совершить жертвоприношение. Лъыр гъэгъун простить кровь (убийство) кому-л. Лъыр къэвэн негодовать. * Сэ куэд щӀауэ си лъыр къовэ, Астемыр, - жиӀэрт Елдар. КӀ. А. {И} лъыр къэгъэкъуэлъэн сильно разгневать кого-л. {И} лъыр къэкъуэлъэн сильно гневаться. {И} лъыр къэплъын = {и} лъыр къэкъуэлъэн. Лъыр {нэм} къытелъэдэн налиться кровью (о глазах). Лъыр мыгъэгъун отомстить за убийство. лъы къэплъыгъуэ период бурного роста и развития (молодого человека) / ЩӀалэгъуэ, цӀыхум и Ӏэпкълъэпкъым зыщиужь лъэхъэнэ. ЩӀалэ зи лъы къэплъыгъуэ. лъы уасэ устар. откуп, который дает убийца родственникам убитого в знак примирения / ЛӀы зыукӀам иукӀам и Ӏыхьлыхэм ярит зэкӀужыпщӀэ. * Лъы уасэрэ пхъу уасэрэ игъэбея щыӀэкъым. (погов.) лъы уэтэпс нагноение / УӀэгъэм, гуэрэфым къиж лъы зыщӀэт шын. УӀэгъэм лъы уэтэпс къижырт. Гущхьэ лъы уэтэпс хъун см. гущхьэ. Лъы уэтэпс щӀын измучить кого-л. Уи бампӀэм лъы уэтэпс сищӀащ. Лъы фӀей подлец, негодяй / Бзаджэ, бзаджэнаджэ. Лъы фӀей щӀэтын иметь грязную душу.