къихун
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
(къреху)
1. Зыгуэрым къибгъэкӀын.
рувыгнать кого-л. откуда-л. (напр. скот)
Жэмыр Ӏуэм къихун.
2. Пхуурэ зыщӀыпӀэ къэбгъэсын.
рупригнать кого-что-л. откуда-л.
Къущхьэхъу Ӏэщ къыраху.
(къоху)
1. Зыгуэрым илъыр къипкӀын, къищэтын, къиджэлын.
рувыпасть, вывалиться из чего-л.
{Номиным} и ӀэмыщӀэм зы джэш цӀыкӀу къихуащ.— Япэу лъэбакъуэ зычахэр
2. Къича хъун, имытыжын.
руоторваться, отскочить (о пуговице)
ЩӀыӀур къихун.
3. Къилъэлъу цӀынагъэ, плъыжьыгъэ щӀыфэм къытрищӀэн, жьэ кӀуэцӀым къыщищӀын.
рупоявиться (о язвочке)
Ӏур къихун.
4. Щыгъыным (вакъэм) щӀыфэм щыщ къищын.
рупереносное просторечие виднеться через что-л. порванное
Вакъэ зэфӀэтхъам лъапэр къихурт.
Kitapta geçtiği hali
къихун I (къреху) перех. гл. 1. выгнать кого-л. откуда-л. (напр. скот) / Зыгуэрым къибгъэкӀын. Жэмыр Ӏуэм къихун. 2. пригнать кого-что-л. откуда-л. / Пхуурэ зыщӀыпӀэ къэбгъэсын. Къущхьэхъу Ӏэщ къыраху. {И} нэр къихун см. нэ. {И} пэм лъы къихун см. пэ. II (къоху) неперех. гл. 1. выпасть, вывалиться из чего-л. / Зыгуэрым илъыр къипкӀын, къищэтын, къиджэлын. * {Номиным} и ӀэмыщӀэм зы джэш цӀыкӀу къихуащ. Япэу лъ. з. 2. оторваться, отскочить (о пуговице) / Къича хъун, имытыжын. ЩӀыӀур къихун. 3. появиться (о язвочке) / Къилъэлъу цӀынагъэ, плъыжьыгъэ щӀыфэм къытрищӀэн, жьэ кӀуэцӀым къыщищӀын. Ӏур къихун. 4. переносное просторечие виднеться через что-л. порванное / Щыгъыным (вакъэм) щӀыфэм щыщ къищын. Вакъэ зэфӀэтхъам лъапэр къихурт. {И} нэр къихуу см. нэ.
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
(къреху)
1. Зыгуэрым къигъэкӀын.
Сентрал ӀуэмкӀэ кӀуэри набжэ тӀэкӀури къыӀуитхъри жэмыр, кӀуэцӀыпкӀэурэ, кърихуащ.— Нал къута, 290
+1 örnek
Башир нэсри жэмыжь закъуэр Ӏуэм кърихуащ.— Хъуэпсэгъуэ нур, 290
2. Пхуурэ зыщӀыпӀэ къэбгъэсын. ◊
Жылэм зэбграхым зыхэзгъэнынкъым, жиӀэри Мусэ выгуитӀ къихури къэсащ, лӀыщӀэ сытхэри и гъусэу.— Хъуэпсэгъуэ нур, 50
+3 örnek
Къазджэрий къыгурыӀуащ хьэщӀэ къэкӀуам и гум кърихур, ар Бэтэгъэ ищхьэ нэс къизыхуу Бурун къэзыхуар.— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 621
Гуп-гупурэ нэмыцэм я щӀыбагъым ихьэурэ Ӏэщ къинар жэщкӀэ кърахур.— Нал къута, 236
Емынэм къихун (2). Еплъ . Екхъур къихун (1). Еплъ .
(къоху)
1. ЗыщӀыпӀэ гуэрым исыр, илъыр, итыр къиджэлын, къищэтын.
Сэ уанэгу сыкъихуу Губгъуэм сыкъинами, Си уэрэдыр жепӀэурэ Дахэм игу сигъэлъ.— Телъхьэ уанэр си шым. «Мывэ хуабэ», 232
+2 örnek
[Думэсарэ Астемыр жреӀэ:] Нартыху хьэдзэ дапщэ къэпым къихуми си Ӏуэхущ фэ къэвмыщыпым.— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 641
Башир пхъэ гъуэлъыпӀэжьым къыщеӀэм, гъуэлъыпӀэ лъакъуэр щӀэщӀыкӀри, жьыщӀыгъэ тӀэкур зэрылъа матэ хъарыр гъуэлъыпӀэм итати, къихуащ.— Хъуэпсэгъуэ нур, 289
2. Къилъэлъу цӀынагъэ, плъыжьыгъэ напэм, щӀыфэм къытрищӀэн.
Хъыджэбз цӀыкӀур сымаджэ хьэлъэт, укъимыщӀэу, хьэдэ цӀыкӀум хуэдэу хэлът, и Ӏупэхэр хьэлэчу къихуауэ.— Нал къута, 277
Deyimler (3)
къыздикӀари къыздихуари (къыздикӀыжари къыздихужари) имыщӀэу
Абдежым къыздикӀари къыздихуари умыщӀэу Мутаев Чокэ къэсащ.— Щынэхужьыкъуэ, 43
+2 örnek
Куэдрэ зримылъэфыхьу къытридзэри къэкӀуэжащ [Албиян], къыздикӀари къыздихуари ямыщӀэу.— Щынэхужьыкъуэ, 28
«Къэрал джатэ» зыфӀэзыщыжауэ щыта Залымджэрий гуэгуш хуэзэм къиукӀыу зэрыщытам текӀатэкъым, а хъыбарым шэч къытезыхьи щыӀэт, арщхьэкӀэ къыздикӀыжари къыздихужари ямыщӀэу, борэным къыздихьа къуаргъыжьым ещхьу, Нурхьэлий жылэм къыдыхьэжащ…— Хъуэпсэгъуэ нур, 147
Еплъ: къикӀыжын
[и] нэр къихун
Еплъ: нэ
къепсри и пэм къихуащ
Еплъ: къепсын
Kitapta geçtiği hali
КЪИХУН I (къреху) лъэӀ. (9). 1. (2). Зыгуэрым къигъэкӀын. Сентрал ӀуэмкӀэ кӀуэри набжэ тӀэкӀури къыӀуитхъри жэмыр, кӀуэцӀыпкӀэурэ, кърихуащ. Нал къута, 290. Башир нэсри жэмыжь закъуэр Ӏуэм кърихуащ. Хъуэпсэгъуэ нур, 290. 2. (5). Пхуурэ зыщӀыпӀэ къэбгъэсын. Жылэм зэбграхым зыхэзгъэнынкъым, жиӀэри Мусэ выгуитӀ къихури къэсащ, лӀыщӀэ сытхэри и гъусэу. Хъуэпсэгъуэ нур, 50. Къазджэрий къыгурыӀуащ хьэщӀэ къэкӀуам и гум кърихур, ар Бэтэгъэ ищхьэ нэс къизыхуу Бурун къэзыхуар. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 621. Гуп-гупурэ нэмыцэм я щӀыбагъым ихьэурэ Ӏэщ къинар жэщкӀэ кърахур. Нал къута, 236. ◊ Емынэм къихун (2). Еплъ емынэ. Екхъур къихун (1). Еплъ екхъу.
КЪИХУН II (къоху) лъэмыӀ. (21). 1. (12). ЗыщӀыпӀэ гуэрым исыр, илъыр, итыр къиджэлын, къищэтын. Сэ уанэгу сыкъихуу Губгъуэм сыкъинами, Си уэрэдыр жепӀэурэ Дахэм игу сигъэлъ. Телъхьэ уанэр си шым. «Мывэ хуабэ», 232. [Думэсарэ Астемыр жреӀэ:] Нартыху хьэдзэ дапщэ къэпым къихуми си Ӏуэхущ фэ къэвмыщыпым. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 641. Башир пхъэ гъуэлъыпӀэжьым къыщеӀэм, гъуэлъыпӀэ лъакъуэр щӀэщӀыкӀри, жьыщӀыгъэ тӀэкур зэрылъа матэ хъарыр гъуэлъыпӀэм итати, къихуащ. Хъуэпсэгъуэ нур, 289. 2. (1). Къилъэлъу цӀынагъэ, плъыжьыгъэ напэм, щӀыфэм къытрищӀэн. Хъыджэбз цӀыкӀур сымаджэ хьэлъэт, укъимыщӀэу, хьэдэ цӀыкӀум хуэдэу хэлът, и Ӏупэхэр хьэлэчу къихуауэ. Нал къута, 277. ◊ КъыздикӀари къыздихуари (къыздикӀыжари къыздихужари) имыщӀэу (5). Еплъ къикӀыжын. Абдежым къыздикӀари къыздихуари умыщӀэу Мутаев Чокэ къэсащ. Щынэхужьыкъуэ, 43. Куэдрэ зримылъэфыхьу къытридзэри къэкӀуэжащ [Албиян], къыздикӀари къыздихуари ямыщӀэу. Щынэхужьыкъуэ, 28. «Къэрал джатэ» зыфӀэзыщыжауэ щыта Залымджэрий гуэгуш хуэзэм къиукӀыу зэрыщытам текӀатэкъым, а хъыбарым шэч къытезыхьи щыӀэт, арщхьэкӀэ къыздикӀыжари къыздихужари ямыщӀэу, борэным къыздихьа къуаргъыжьым ещхьу, Нурхьэлий жылэм къыдыхьэжащ… Хъуэпсэгъуэ нур, 147. [И] нэр къихун (12). Еплъ нэ. Къепсри и пэм къихуащ (1). Еплъ къепсын.