къикӀыжын
Türkçe-Adıgece Sözlük, Fahri Huvaj
Kitapta geçtiği hali
икӀыжьын/икӀыжын (икӀыжьыгъ/ икӀыжащ: kocasını boşayıp gitti); къикӀыжьын/къикӀыжын (къикӀыжьыгъ/къикӀыжащ: kocasını boşayıp geldi); BOŞAMAK (kadının erkeği terk edip boşaması ~)
къикӀыжын/къикӀыжьын → икӀыжьын; BOŞAMAK (kadının erkeği terk edip boşaması ~)
къикӀыжьын/къикӀыжын → икӀыжьын; BOŞAMAK (kadının erkeği terk edip boşaması ~)
Bu sonuç kitaptaki 3 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.
Ayrıca bakınız: икӀыжьын
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
(къокӀыж)
1. КъэщӀыхьа, кӀуэцӀ гуэрыр къэгъэнэн, къэбгынэн.
рувыйти откуда-л. обратно
Жэмыр Ӏэхъуэм къикӀыжащ. ЦӀыхухэр автобусым къокӀыж.
2. ЗыщӀыпӀэ щыӀауэ къэгъэзэжын, къэкӀуэжын.
рувозвратиться, вернуться откуда-л.
Нартыхудэч къикӀыжын.
+1 örnek
ЩакӀуэ къикӀыжын.
3. Зыгуэрым зэпрыкӀыжын, икӀыжын.
рупереправиться, перейти через что-л.
Лъэмыжым къикӀыжын.
4. И лӀым фызыр бгъэдэкӀыжын.
рууйти от мужа
Bu maddedeki ifadeler (1)
тутнакъым къикӀыжын
Еплъ: тутнакъ
Kitapta geçtiği hali
къикӀыжын (къокӀыж) неперех. гл. 1. выйти откуда-л. обратно / КъэщӀыхьа, кӀуэцӀ гуэрыр къэгъэнэн, къэбгынэн. Жэмыр Ӏэхъуэм къикӀыжащ. ЦӀыхухэр автобусым къокӀыж. 2. возвратиться, вернуться откуда-л. / ЗыщӀыпӀэ щыӀауэ къэгъэзэжын, къэкӀуэжын. Нартыхудэч къикӀыжын. * ЩакӀуэ къикӀыжын. 3. переправиться, перейти через что-л. / Зыгуэрым зэпрыкӀыжын, икӀыжын. * Лъэмыжым къикӀыжын. 4. переносное уйти от мужа / И лӀым фызыр бгъэдэкӀыжын. Тутнакъым къикӀыжын см. тутнакъ.
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
(къокӀыж)
1. КӀуэцӀ гуэр къэбгынэн.
[Шыкъымхэ я пхъум] И лӀыр кхъэлэгъунэм къимыкӀыжу илът, ахърэтым кӀуэжа къыфӀэщӀыжауэ.— Кхъэлэгъунэ, 380
+1 örnek
[Лу и гъусэхэм яжреӀэ:] – Сыкъэвгъанэу фемыжьэж. – ИӀэ нтӀэ, къикӀыж [кхъэ унэм].— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 579
2. ЗыщӀыпӀэ щыӀауэ къэгъэзэжын, къэкӀуэжын.
Губгъуэм къикӀыжхэм я вакъэр я блэгущӀэм щӀэлъу, я гъуэншэдж лъапэр лъэгуажьэм нэс дэгъэджэрэзеяуэ къэкӀуэжырт.— КӀапсэ кӀапэ, 5
+2 örnek
ЛэжьапӀэм къикӀыжа нэужь, унэмкӀэ имыгъазэу а кабарем зиудыгъуауэ, гу зылъримыгъатэу щӀэплъэмэ, Назифэр зы бэлыхьлажьэу хуэпауэ къофэри лъагапӀэ тӀэкӀум тетщ, кабарем щӀэсу фадэм зигу къигъэжанахэри щыгуфӀыкӀыу хъыджэбз дахэм йоплъ, я гурыӀупсыр къажэу.— Лэчымэ, 396
Езыри [инэралыр] Лондон къикӀыжа къудейуэ жэщым жеятэкъыми, куэдыщэрэ къызэлӀэлӀэну фӀэфӀтэкъым, ешауэ зыгъэпсэхугъэ имыхуэу арат.— ХьэщӀэ лъапӀэ, 399
3. Зыгуэрым зэпрыкӀыжын, икӀыжын.
Къуажэм къигъэзэжмэ, Иринэ хъыбар телъыджэ къещӀэ: Данизэт и къуэ Чокэ къуршым къикӀыжри къыдэлъэдэжат.— Нал къута, 236
4. И лӀым фызыр бгъэдэкӀыжын.
Ӏурарэ жиӀэн къигъуэтащ [и къуэм]: - СыдэкӀуауэ щытами, сыкъикӀыжащ.— Къалэн, 433
Deyimler (2)
къыздикӀыжари къыздихужари имыщӀэу
Зыпэмыплъа гуэр къыкъуэкӀыжын.
«Къэрал джатэ» зыфӀэзыщыжауэ щыта Залымджэрий гуэгуш хуэзэм къиукӀыу зэрыщытам текӀатэкъым, а хъыбарым шэч къытезыхьи щыӀэт, арщхьэкӀэ къыздикӀыжари къыздихужари ямыщӀэу, борэным къыздихьа къуаргъыжьым ещхьу, Нурхьэлий жылэм къыдыхьэжащ…— Хъуэпсэгъуэ нур, 147
уздэкӀуэм сыкъикӀыжащ
Еплъ: кӀуэн
Kitapta geçtiği hali
КЪИКӀЫЖЫН (къокӀыж) лъэмыӀ. (47). 1. (2). КӀуэцӀ гуэр къэбгынэн. [Шыкъымхэ я пхъум] И лӀыр кхъэлэгъунэм къимыкӀыжу илът, ахърэтым кӀуэжа къыфӀэщӀыжауэ. Кхъэлэгъунэ, 380. [Лу и гъусэхэм яжреӀэ:] – Сыкъэвгъанэу фемыжьэж. – ИӀэ нтӀэ, къикӀыж [кхъэ унэм]. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 579. 2. (40). ЗыщӀыпӀэ щыӀауэ къэгъэзэжын, къэкӀуэжын. Губгъуэм къикӀыжхэм я вакъэр я блэгущӀэм щӀэлъу, я гъуэншэдж лъапэр лъэгуажьэм нэс дэгъэджэрэзеяуэ къэкӀуэжырт. КӀапсэ кӀапэ, 5. ЛэжьапӀэм къикӀыжа нэужь, унэмкӀэ имыгъазэу а кабарем зиудыгъуауэ, гу зылъримыгъатэу щӀэплъэмэ, Назифэр зы бэлыхьлажьэу хуэпауэ къофэри лъагапӀэ тӀэкӀум тетщ, кабарем щӀэсу фадэм зигу къигъэжанахэри щыгуфӀыкӀыу хъыджэбз дахэм йоплъ, я гурыӀупсыр къажэу. Лэчымэ, 396. Езыри [инэралыр] Лондон къикӀыжа къудейуэ жэщым жеятэкъыми, куэдыщэрэ къызэлӀэлӀэну фӀэфӀтэкъым, ешауэ зыгъэпсэхугъэ имыхуэу арат. ХьэщӀэ лъапӀэ, 399. 3. (1). Зыгуэрым зэпрыкӀыжын, икӀыжын. Къуажэм къигъэзэжмэ, Иринэ хъыбар телъыджэ къещӀэ: Данизэт и къуэ Чокэ къуршым къикӀыжри къыдэлъэдэжат. Нал къута, 236. 4. (1). зэхь. И лӀым фызыр бгъэдэкӀыжын. Ӏурарэ жиӀэн къигъуэтащ [и къуэм]: - СыдэкӀуауэ щытами, сыкъикӀыжащ. Къалэн, 433. ◊ КъыздикӀыжари къыздихужари имыщӀэу (1). Зыпэмыплъа гуэр къыкъуэкӀыжын. «Къэрал джатэ» зыфӀэзыщыжауэ щыта Залымджэрий гуэгуш хуэзэм къиукӀыу зэрыщытам текӀатэкъым, а хъыбарым шэч къытезыхьи щыӀэт, арщхьэкӀэ къыздикӀыжари къыздихужари ямыщӀэу, борэным къыздихьа къуаргъыжьым ещхьу, Нурхьэлий жылэм къыдыхьэжащ… Хъуэпсэгъуэ нур, 147. УздэкӀуэм сыкъикӀыжащ (1). Еплъ кӀуэн.