къабзэ
Türkçe-Adıgece Sözlük, Fahri Huvaj
Kitapta geçtiği hali
ЗЭИКӀ, ЗЭРЫЛ, КЪАБЗЭ; ARI 2, (saf, temiz)
ЗЭРЫЛ, КЪАБЗЭ, ЗЭИКӀ; ARI 2, (saf, temiz)
чъагъо, чъаргъо, шагъо, шаргъо, къаргъо, чъэбзагъэ/жэбза, зыгъэ/за, КЪАБЗЭ, къэбзабз(э)/къабзабзэ, къэбзэӀубз(э)/къабзэӀубзэ, УЗПХЫРЫПЛЪ; BERRAK, DURU, TEMİZ
УЗПХЫРЫПЛЪ, КЪАБЗЭ, чъаргъо; BERRAK, (saydam)
КЪАБЗЭ, УЗПХЫРЫПЛЪ, чъаргъо; DURU, BERRAK (temiz)
ежь, еж(ы), езы, зыны-зытым къыхэкӀыгъ, зы анэ-адэ къыхэкӀа, зэикӀ/ зеикӀ, купкӀ/купщӀэ, КУПСЭ, КЪАБЗЭ; ÖZ
зеикӀ/зэикӀ, зэрыкӀ, зэрыл(э), КЪАБЗЭ; SADE
зэикӀ/зеикӀ, зэрыкӀ, зэрыл(э), КЪАБЗЭ; SADE
зэрыкӀ, зэикӀ/зеикӀ, зэрыл(э), КЪАБЗЭ; SADE
КЪАБЗЭ, зэикӀ/зеикӀ, зэрыкӀ, зэрыл(э); SADE ARI 2, (saf, temiz)
чъаргъо, КЪАБЗЭ, УЗПХЫРЫПЛЪ → чъагъо; DURU, BERRAK
Bu sonuç kitaptaki 11 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.
Ayrıca bakınız: чъагъо
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
1. ФӀей зыкӀэрымылъ, зыбгъэдэмылъ, фӀеиншэ.
ручистый
Ӏэминат и Ӏэ къабзэхэр аргуэру илъэщӀащ хъыданкӀэ.— Къущхьэ СулътӀан
2. Дахэ, зэкӀэлъыкӀуэ, бжьыфӀэ.
рукрасивый
Ауэрэ хъыджэбзым набдзэ зытелъым я нэхъ дахэу цӀыху къабзэ къищӀыкӀащ.— ӀуэрыӀуатэ
3. ФӀы, нэгъэса, дагъуэ зимыӀэ.
рухороший, безупречный (о чем-л.)
Шы-уанэ зэтелъ къабзэ.
4. Щымыщ зыхэмылъ.
ручистый, без примесей
Гуэдз жылэ къабзэ яшэну щӀалитӀ зы гум ису къакӀуэрт.— Теунэ Хьэчим
Kitapta geçtiği hali
къабзэ 1. чистый / ФӀей зыкӀэрымылъ, зыбгъэдэмылъ, фӀеиншэ. * Ӏэминат и Ӏэ къабзэхэр аргуэру илъэщӀащ хъыданкӀэ. Къу. С. 2. красивый / Дахэ, зэкӀэлъыкӀуэ, бжьыфӀэ. * Ауэрэ хъыджэбзым набдзэ зытелъым я нэхъ дахэу цӀыху къабзэ къищӀыкӀащ. фольк. 3. хороший, безупречный (о чем-л.) / ФӀы, нэгъэса, дагъуэ зимыӀэ. Шы-уанэ зэтелъ къабзэ. 4. чистый, без примесей / Щымыщ зыхэмылъ. * Гуэдз жылэ къабзэ яшэну щӀалитӀ зы гум ису къакӀуэрт. Т. Хь. Бзэ къабзэ см. бзэ. Гу къабзэ см. гу II. Фейдэ къабзэ см. фейдэ.
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
1. Зыри, фӀей зыкӀэрымылъ, зыбгъэдэмылъ. -59.
ИкӀэм икӀэжым зэгурыӀуащ, тхьэмахуэм зэ мэрем махуэм – унэм къыщӀыхьэжрэ зигъэпскӀыну хуиту, шхын пщтыр ишхыу, джанэ-гъуэншэдж щӀагъщӀэлъ ихъуэжрэ пӀэ къабзэм зы жэщ хэлъыну— Лэчымэ, 397
+2 örnek
Псынэ къабзэр къикъуэлъыкӀыу Мывэжь щӀагъым къыщӀекӀыкӀ, Толъкъун щӀыӀэм хэпӀэнкӀыкӀыу Псы ткӀуэпс нэхур холъэтыкӀ— Псынэ. «ЩӀалэгъуэ щӀыналъэ», 69
Лы нэхъ Ӏыхьэ инхэр къащтэрэ напӀэзыпӀэм къупщхьэр къабзэ ящӀу, щхьэгъэрытым фадэр ирагъахъуэу, шыпсылъэм мычэму шыпсыр из ящӀу псори щэху хъуауэ шхэрт— Хъуэпсэгъуэ нур, 58
2. Дахэ, зэкӀэлъыкӀуэ, бжьыфӀэ.
Къуажэм хьэгъуэлӀыгъэшхуэ къыщыдэхъуэм, щӀалэр хэмыту хъунт, кӀуэри жэщитӀ-махуитӀкӀэ хуит ящӀауэ и шыпхъур здашам щыӀащ, нэгузыужьыгъуэм къыхэмыкӀыфу, езыри [Псэун] щӀалэ къабзэ цӀыкӀу хъуати, хъыджэбзхэр къыхуеплъэкӀыу гу щылъитэм, зытет фермэри щыгъупщэжауэ къыщӀэкӀынт— Къалэн, 428
+2 örnek
Ди Ӏурзилэу пщащэ къабзэм а емынэм зыдегъазэ— Тисей, 499
Зэшхэм яӀэт зы шыбз закъуэ, Шы къабзащэт, шым уеплъамэ— Елбэздыкъуэ, 3
3. ФӀы, нэгъэса, дагъуэ зимыӀэ.
ЦӀыхубз къыщыхъум яхуэдэ Зи тхьэӀухуди щымыӀэу Дахагъэ къабзэр телъыджэт, УэрэдкӀи ахэм къатекӀуэ ЩӀыр къэпкӀухьами щымыӀэт, ӀэщӀагъэм хуэдэт а лӀыгъэр— ЩӀалэгъуэ щӀыналъэ, 411
+2 örnek
Уэ пхузэфӀэкӀыр къыхэлъхьэ, Ӏуэхушхуэ къабзэм зептамэ, Коммунист хабзэ зыхэлъхьэ, Коммунист гъащӀэр къуатамэ— Коммунизмэм ирихьэлӀэм. «Партыр ди пашэу», 10
[Нанэ Нурхьэлий жреӀэ:] – Умуслъымэн къабзэщ, си псэ тӀэкӀу— Хъуэпсэгъуэ нур, 150
Kitapta geçtiği hali
КЪАБЗЭ (100). плъыф. 1. (60). Зыри, фӀей зыкӀэрымылъ, зыбгъэдэмылъ. ИкӀэм икӀэжым зэгурыӀуащ, тхьэмахуэм зэ мэрем махуэм – унэм къыщӀыхьэжрэ зигъэпскӀыну хуиту, шхын пщтыр ишхыу, джанэ-гъуэншэдж щӀагъщӀэлъ ихъуэжрэ пӀэ къабзэм зы жэщ хэлъыну. Лэчымэ, 397. Псынэ къабзэр къикъуэлъыкӀыу Мывэжь щӀагъым къыщӀекӀыкӀ, Толъкъун щӀыӀэм хэпӀэнкӀыкӀыу Псы ткӀуэпс нэхур холъэтыкӀ. Псынэ. «ЩӀалэгъуэ щӀыналъэ», 69. Лы нэхъ Ӏыхьэ инхэр къащтэрэ напӀэзыпӀэм къупщхьэр къабзэ ящӀу, щхьэгъэрытым фадэр ирагъахъуэу, шыпсылъэм мычэму шыпсыр из ящӀу псори щэху хъуауэ шхэрт. Хъуэпсэгъуэ нур, 58-59. 2. (14). Дахэ, зэкӀэлъыкӀуэ, бжьыфӀэ. Къуажэм хьэгъуэлӀыгъэшхуэ къыщыдэхъуэм, щӀалэр хэмыту хъунт, кӀуэри жэщитӀ-махуитӀкӀэ хуит ящӀауэ и шыпхъур здашам щыӀащ, нэгузыужьыгъуэм къыхэмыкӀыфу, езыри [Псэун] щӀалэ къабзэ цӀыкӀу хъуати, хъыджэбзхэр къыхуеплъэкӀыу гу щылъитэм, зытет фермэри щыгъупщэжауэ къыщӀэкӀынт. Къалэн, 428. Ди Ӏурзилэу пщащэ къабзэм а емынэм зыдегъазэ. «Тисей», 499. Зэшхэм яӀэт зы шыбз закъуэ, Шы къабзащэт, шым уеплъамэ. «Елбэздыкъуэ», 3. 3. (20). ФӀы, нэгъэса, дагъуэ зимыӀэ. ЦӀыхубз къыщыхъум яхуэдэ Зи тхьэӀухуди щымыӀэу Дахагъэ къабзэр телъыджэт, УэрэдкӀи ахэм къатекӀуэ ЩӀыр къэпкӀухьами щымыӀэт, ӀэщӀагъэм хуэдэт а лӀыгъэр. «ЩӀалэгъуэ щӀыналъэ», 411. Уэ пхузэфӀэкӀыр къыхэлъхьэ, Ӏуэхушхуэ къабзэм зептамэ, Коммунист хабзэ зыхэлъхьэ, Коммунист гъащӀэр къуатамэ. Коммунизмэм ирихьэлӀэм. «Партыр ди пашэу», 10. [Нанэ Нурхьэлий жреӀэ:] – Умуслъымэн къабзэщ, си псэ тӀэкӀу. Хъуэпсэгъуэ нур, 150. ◊ Гу къабзэ (9). Еплъ гу I. Псалъэ къабзэ (1). Еплъ псалъэ.