дакъэ
Türkçe-Adıgece Sözlük, Fahri Huvaj
Kitapta geçtiği hali
тэкъэжъ(ы), ДАКЪ(Э), ентӀыр; KÜTÜK
Bu sonuç kitaptaki 1 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
1. Жыгхэм, къэкӀыгъэхэм я лъабжьэм и гъунэгъу Ӏыхьэ, и гъумыпӀэ, зыгуэрым и гъумыпӀэ.
рукомель (дерева, растения, бревна)
Жыг дакъэ. Нартыху дакъэ.
2. Жыгыр паупщӀа нэужь, къыхэна лъабжьэ, пхъэ тыкъыр.
рупень, кряж
Жыгей дакъэр мафӀэ гуащӀэ мэхъу.
3. Зыгуэрым и гъумыпӀэ.
руутолщенная часть чего-л. (напр. топорища)
ДжыдэкӀ дакъэ.
Kitapta geçtiği hali
дакъэ 1. комель (дерева, растения, бревна) / Жыгхэм, къэкӀыгъэхэм я лъабжьэм и гъунэгъу Ӏыхьэ, и гъумыпӀэ, зыгуэрым и гъумыпӀэ. Жыг дакъэ. Нартыху дакъэ. 2. пень, кряж / Жыгыр паупщӀа нэужь, къыхэна лъабжьэ, пхъэ тыкъыр. Жыгей дакъэр мафӀэ гуащӀэ мэхъу. 3. утолщенная часть чего-л. (напр. топорища) / Зыгуэрым и гъумыпӀэ. ДжыдэкӀ дакъэ. ЛӀы дакъэ см. лӀы. Фоч дакъэ см. фоч. Хьэку дакъэ см. хьэку.
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
1. Баш, кӀэрахъуэ, сэ с.ху. я гъумыпӀэ.
Астемыр щыгъ цейм хьэзырылъэм изу пӀэтӀрон илът, я лъэдакъэр къыдэгъэзеяуэ; сэшхуэри гуэлът, сэшхуэ дакъэр къэгъэшыжауэ— Хъуэпсэгъуэ нур, 247
+2 örnek
ЦӀыху зэхэт къомым къыпхрыкӀырт и занщӀэр и гъуэгуу, езыри къекӀуу хуэпауэ: цей хужь, хъурыфэ пыӀэ лъагэ, дыщэм щӀигъэна къамэ, бгырыпх, кӀэрахъуэпс, мет зытет кӀэрахъуалъэм зи дыжьын дакъэр хужьу къищ кӀэрахъуэ, сэшхуэ фӀыцӀэ – арат Къазджэрий Ӏэщэ-фащэу кӀэрылъыр, абы ищӀыӀужкӀэ «пенснекӀэ» зэджэ нэгъуджэр Ӏулъщ.— Хъуэпсэгъуэ нур, 319
Дыщэдзэ зыӀутым автомат дакъэкӀэ йоуэри хьэдэм и дзэр Ӏуеуд.— Нал къута, 287
2. Пасэрей пхъэӀэщэм и Ӏыхьэ вы, шы щӀэщӀапӀэ.
Ди щӀы Ӏыхьэр мащӀэ дыдэщ, уа си хыв, Гъудэр тӀуми къыдодзакъэ, уа си хыв, Дакъэм щӀэтым еуэ жаӀэ, уа си хыв, Дакъэм щӀэтри пашэу кӀуэри уэрщ, си хыв.— Хывым и уэрэд.Батырыбжьэ, 79
3. Жыг лъабжьэ къыхэна, пхъэ тыкъыр.
Бэлаци и къуэ ахъырзэманитӀ Къазджэрийрэ Аслъэнрэ егъэлажьэ, езыри темыпыӀэу ядоӀэпыкъу, Боти жыгей дакъэ зэхуехьэс, Диси фызабэ къулейсызщи, ипхъу нэхъыжь цӀыкӀур къишауэ пхъэ гъэсын тӀэкӀу, жеӀэри, мэулъэпхъащэ.— Хъуэпсэгъуэ нур, 63
Kitapta geçtiği hali
ДАКЪЭ (8). 1. (4). Баш, кӀэрахъуэ, сэ с.ху. я гъумыпӀэ. Астемыр щыгъ цейм хьэзырылъэм изу пӀэтӀрон илът, я лъэдакъэр къыдэгъэзеяуэ; сэшхуэри гуэлът, сэшхуэ дакъэр къэгъэшыжауэ. Хъуэпсэгъуэ нур, 247. ЦӀыху зэхэт къомым къыпхрыкӀырт и занщӀэр и гъуэгуу, езыри къекӀуу хуэпауэ: цей хужь, хъурыфэ пыӀэ лъагэ, дыщэм щӀигъэна къамэ, бгырыпх, кӀэрахъуэпс, мет зытет кӀэрахъуалъэм зи дыжьын дакъэр хужьу къищ кӀэрахъуэ, сэшхуэ фӀыцӀэ – арат Къазджэрий Ӏэщэ-фащэу кӀэрылъыр, абы ищӀыӀужкӀэ «пенснекӀэ» зэджэ нэгъуджэр Ӏулъщ. Хъуэпсэгъуэ нур, 319. Дыщэдзэ зыӀутым автомат дакъэкӀэ йоуэри хьэдэм и дзэр Ӏуеуд. Нал къута, 287. 2. (2). Пасэрей пхъэӀэщэм и Ӏыхьэ вы, шы щӀэщӀапӀэ. Ди щӀы Ӏыхьэр мащӀэ дыдэщ, уа си хыв, Гъудэр тӀуми къыдодзакъэ, уа си хыв, Дакъэм щӀэтым еуэ жаӀэ, уа си хыв, Дакъэм щӀэтри пашэу кӀуэри уэрщ, си хыв. Хывым и уэрэд.«Батырыбжьэ», 79. 3. (2). Жыг лъабжьэ къыхэна, пхъэ тыкъыр. Бэлаци и къуэ ахъырзэманитӀ Къазджэрийрэ Аслъэнрэ егъэлажьэ, езыри темыпыӀэу ядоӀэпыкъу, Боти жыгей дакъэ зэхуехьэс, Диси фызабэ къулейсызщи, ипхъу нэхъыжь цӀыкӀур къишауэ пхъэ гъэсын тӀэкӀу, жеӀэри, мэулъэпхъащэ. Хъуэпсэгъуэ нур, 63.