ӀукӀын
Türkçe-Adıgece Sözlük, Fahri Huvaj
Kitapta geçtiği hali
ЗЭӀУКӀЫН (зэӀокӀы/зэӀуокӀ); КЪЫЗЭӀУКӀЫН (къызэӀокӀы/къызэӀуокӀ); зэӀэкӀын/зэӀыкӀын (ЗЭӀОКӀ(ы); къызэӀэкӀын/къызэӀыкӀын (къызэӀокӀы/къызэӀуокӀ); зэӀэфын/зэӀыхун (зэӀефы/зэӀеху); къызэӀэфын/къызэӀыхун (къызэӀефы/къызэӀеху); ЗЭӀУАХЫН (ЗЭӀУАХ(ы); КЪЫЗЭӀУАХЫН (КЪЫЗЭӀУАХ(ы); ЗЭӀУХЫН (ЗЭӀУЕХ(ы); КЪЫЗЭӀУХЫН (КЪЫЗЭӀУЕХ(ы); ЗЫКЪЫЗЭӀУХЫН (ЗЫКЪЫЗЭӀУЕХ(ы); ӀУКӀЫН (ӀокӀы/ӀуокӀ); (Пчъэр, уеӀункӀымэ ӀокӀы.: Kapı, itince açılıyor.: Бжэр, уеӀунщӀмэ ӀуокӀ.) КЪЫӀУКӀЫН (къыӀокӀы/къыӀуокӀ); (Пчъэр, укъекъудыимэ къыӀокӀы.: Kapı, çekince açılıyor.: Бжэр, укъекъудиймэ къыӀуокӀ.); AÇILMAK
КЪЫӀУКӀЫН (къыӀокӀы/къыӀокӀ), ӀУКӀЫН (ӀокӀы/ӀокӀ); ÇEKİLMEK (çekilip gelmek)
ӀУКӀЫН (ӀокӀы/ӀокӀ), КЪЫӀУКӀЫН (къыӀокӀы/къыӀокӀ); ÇEKİLMEK (çekilip gitmek)
ӀУКӀЫН (ӀокӀы/ӀуокӀ(ыр); ӀукӀотын/ӀукӀуэтын (ӀокӀоты/ӀуокӀуэт(ыр); пэчыжьэ/пэжыжьэ ХЪУН/ зышӀын/зыщӀын (~ МЭХЪУ; ~зешӀы/зещӀ(ыр); UZAKLAŞMAK
ӀУКӀЫН → ЗЭӀУКӀЫН; AÇILMAK
Bu sonuç kitaptaki 5 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.
Ayrıca bakınız: зэӀукӀын
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
(ӀуокӀ)
1. Зыгуэрым пыӀукӀуэтын, пэщӀэкӀын, бгъэдэкӀын.
руотойти от кого-чего-л.
Зэдэлъху - зэшыпхъу цӀыкӀуитӀыр жыжьэ ӀукӀащ.— Дыщэ кӀанэ
2. Машинэ, мафӀэгу с. ху. зыгуэрым и ӀухьэпӀэм, щӀыхьэпӀэм, къэувыӀэпӀэм бгъэдэкӀын.
руотойти, отъехать, отправиться от чего-л. (о транспортных средствах)
Къуажэм кӀуэ автобусыр ӀуокӀ.
3. Еплъ: ӀукӀыжын 2
ЛэжьапӀэм ӀукӀын.
4. Ӏуха хъун (п. п. бжэр).
руоткрыться, отвориться
Бжэр ӀукӀащ.
5. ЛӀэн.
рукъызэр отойти, умереть
Наурыз и адэр абы иужькӀэ куэдрэ мыпсэужу ӀукӀащ.— ӀуэрыӀуатэ
Bu maddedeki ifadeler (1)
{и} псэр ӀукӀын
Еплъ: псэ
Kitapta geçtiği hali
ӀукӀын (ӀуокӀ) неперех. гл. 1. отойти от кого-чего-л. / Зыгуэрым пыӀукӀуэтын, пэщӀэкӀын, бгъэдэкӀын. * Зэдэлъху - зэшыпхъу цӀыкӀуитӀыр жыжьэ ӀукӀащ. Дыщэ КӀ. 2. отойти, отъехать, отправиться от чего-л. (о транспортных средствах) / Машинэ, мафӀэгу с. ху. зыгуэрым и ӀухьэпӀэм, щӀыхьэпӀэм, къэувыӀэпӀэм бгъэдэкӀын. Къуажэм кӀуэ автобусыр ӀуокӀ. 3. см. ӀукӀыжын 2. ЛэжьапӀэм ӀукӀын. 4. открыться, отвориться / Ӏуха хъун (п. п. бжэр). Бжэр ӀукӀащ. 5. къызэр отойти, умереть / ЛӀэн. * Наурыз и адэр абы иужькӀэ куэдрэ мыпсэужу ӀукӀащ. фольк. {И} псэр ӀукӀын см. псэ.
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
(ӀуокӀ)
1. ПыӀукӀуэтын, пэщӀэкӀын, бгъэдэкӀын.
БошкӀэм ӀуукӀа пхъэцӀыбыр къыӀусчыри псыр къриутхыкӀыурэ кхъуэщыным ирезгъэгъахъуэу сыздэщытым, къызбгъэдыхьауэ щыта шур аргуэру къэсри щӀопщкӀэ си щӀыбыр къызэпихулыкӀыу къызэуащ: ӀукӀ мыбдеж бжесӀакъэ?— Зи лъэрыгъыпс тӀыгъа, 520
+2 örnek
Жыжьэ ӀукӀрэ хьэр къэбанэм, Хьэкурынэр къыщӀопхъуэжыр.— Тисей, 488
Сэри жыжьащэ сыӀумыкӀыу гур къызоуфэрэзыхь, хьэжыгъэ сщэуэ зыми зыкъезмыгъэлъагъуну.— МелыӀыч, 471
2. Машинэ, кхъухь, с.ху. зыгуэрым бгъэдэкӀыу ежьэн.
Советскэ Союзым кӀуэ кхъухьыр ӀукӀыным тӀэкӀу дыдэт къэнар.— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 667
3. Еплъ: ӀукӀыжын 2
ЛӀыщӀэ зыгъэлӀыщӀэм къыгурыӀуат пащӀэгъэлыгъуэм джэгу зэрыхэмылъри, занщӀэу еувэлӀащ [унафэм]: ӀукӀынумэ ӀурекӀ [лӀыщӀэр].— Къалэн, 428
+1 örnek
[Хьэту йогупсыс:] ЦӀыкӀуитӀ унэм щӀэсми яригъэшхын дэнэ къипхын, колхозым къуатынуӀамэ, бжьыхьэм дежщ: сыӀукӀмэ, сщӀэнур сыт?— Къалэн, 428
Deyimler (1)
[и] псэр ӀукӀын
Еплъ: псэ
Kitapta geçtiği hali
ӀУКӀЫН (ӀуокӀ) лъэмыӀ. (32). 1. (24). ПыӀукӀуэтын, пэщӀэкӀын, бгъэдэкӀын. БошкӀэм ӀуукӀа пхъэцӀыбыр къыӀусчыри псыр къриутхыкӀыурэ кхъуэщыным ирезгъэгъахъуэу сыздэщытым, къызбгъэдыхьауэ щыта шур аргуэру къэсри щӀопщкӀэ си щӀыбыр къызэпихулыкӀыу къызэуащ: ӀукӀ мыбдеж бжесӀакъэ? Зи лъэрыгъыпс тӀыгъа, 520. Жыжьэ ӀукӀрэ хьэр къэбанэм, Хьэкурынэр къыщӀопхъуэжыр. «Тисей», 488. Сэри жыжьащэ сыӀумыкӀыу гур къызоуфэрэзыхь, хьэжыгъэ сщэуэ зыми зыкъезмыгъэлъагъуну. МелыӀыч, 471. 2. (4). Машинэ, кхъухь, с.ху. зыгуэрым бгъэдэкӀыу ежьэн. Советскэ Союзым кӀуэ кхъухьыр ӀукӀыным тӀэкӀу дыдэт къэнар. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 667. 3. (5). Еплъ ӀукӀыжын 2. ЛӀыщӀэ зыгъэлӀыщӀэм къыгурыӀуат пащӀэгъэлыгъуэм джэгу зэрыхэмылъри, занщӀэу еувэлӀащ [унафэм]: ӀукӀынумэ ӀурекӀ [лӀыщӀэр]. Къалэн, 428. [Хьэту йогупсыс:] ЦӀыкӀуитӀ унэм щӀэсми яригъэшхын дэнэ къипхын, колхозым къуатынуӀамэ, бжьыхьэм дежщ: сыӀукӀмэ, сщӀэнур сыт? Къалэн, 428. ◊ [И] псэр ӀукӀын (3). Еплъ псэ.