щӀэупщӀэн
Türkçe-Adıgece Sözlük, Fahri Huvaj
Kitapta geçtiği hali
кӀэупчӀэн/щӀэупщӀэн (кӀэупчӀэ/ щӀоупщӀэ); КӀЭЛЪЫПЛЪЫН (кӀэлъыплъы/кӀэлъоплъ); УПЛЪЭКӀУН (ЕУПЛЪЭКӀУ); YOKLAMAK (sormak, göztemek, kollamak)
щӀэупщӀэн → кӀэупчӀэн; YOKLAMAK (sormak, kollamak)
Bu sonuç kitaptaki 2 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.
Ayrıca bakınız: кӀэупчӀэн
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
(щӀоупщӀэ)
1. УпщӀэкӀэ зыгуэрым зыхуэгъэзэн.
руспросить что-л.
{Сосрыкъуэ:} Фыз хасэ щӀэупщӀэркъым, фыз упщӀэ ирахьэлӀэркъым.. Нарт.
2. Зыгуэр къызэгъэщӀэн.
рурасспросить кого-л.
Сыт ищӀэнт, {лӀыр} дэжеящ, къежэхащ, фэ щэн зиӀэм щӀэупщӀащ.— Жаным Борис
3. Зыгуэрым (сымаджэм) и Ӏуэху зытетыр зэбгъэщӀэн мурадкӀэ лъыгъуэзэн.
рупроведать кого-л. (обычно больного)
Бажэ цӀыкӀу гуэрым зэхихащ аслъэныр сымаджэ хъуауэ икӀи щӀэупщӀэну абы и деж кӀуащ.— Пщынокъуэ Абдул
4. Еплъ: лъыхъун
Хъыджэбзым щӀэупщӀэн.
(щӀеупщӀэ)
Зыгуэрым и нэзыр, и кӀапэр щӀагъымкӀэ щӀэгъэшэн.
руподвернуть, загнуть край чего-л.
{Къущхьэ Жамботыр} къимыгъэушыну Нэгурэш дахэм дарий шхыӀэныр щӀеупщӀэ.— ӀуэрыӀуатэ
+1 örnek
{Джэдум} кӀэ бэлацэр щӀеупщӀэ, УпщӀэм тесу зеплъыхь.— Къэбэрдей поэзием и антологие
Kitapta geçtiği hali
щӀэупщӀэн I (щӀоупщӀэ) неперех. гл. 1. спросить что-л. / УпщӀэкӀэ зыгуэрым зыхуэгъэзэн. {Сосрыкъуэ:} Фыз хасэ щӀэупщӀэркъым, фыз упщӀэ ирахьэлӀэркъым.. Нарт. 2. расспросить кого-л. / Зыгуэр къызэгъэщӀэн. * Сыт ищӀэнт, {лӀыр} дэжеящ, къежэхащ, фэ щэн зиӀэм щӀэупщӀащ. Ж. Б. 3. проведать кого-л. (обычно больного) / Зыгуэрым (сымаджэм) и Ӏуэху зытетыр зэбгъэщӀэн мурадкӀэ лъыгъуэзэн. * Бажэ цӀыкӀу гуэрым зэхихащ аслъэныр сымаджэ хъуауэ икӀи щӀэупщӀэну абы и деж кӀуащ. Пщ. А. 4. см. лъыхъун. Хъыджэбзым щӀэупщӀэн. II (щӀеупщӀэ) перех. гл. подвернуть, загнуть край чего-л. / Зыгуэрым и нэзыр, и кӀапэр щӀагъымкӀэ щӀэгъэшэн. * {Къущхьэ Жамботыр} къимыгъэушыну Нэгурэш дахэм дарий шхыӀэныр щӀеупщӀэ. фольк. {Джэдум} кӀэ бэлацэр щӀеупщӀэ, УпщӀэм тесу зеплъыхь. Къэб. п. и ант.
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
(щӀоупщӀэ)
1. УпщӀэкӀэ зыгуэрым зыхуэгъэзэн.
– АтӀэ, уи гугъэр сыт, си къуэшыжь, – жиӀэри Бэлаци нэжэгужэу [Астемыр хуэгъэзауэ], – бэзэрым джэд зэрыщащэ уасэ сыщӀэупщӀэну сыкъэкӀуа уи гугъэ?— Хъуэпсэгъуэ нур, 264
+2 örnek
Астемыр и псалъэм къыпищэмэ хъуну къилъытэри, щӀэупщӀащ: – Школым дыщӀыхуейр зымыщӀэ тхэт дэ сытми?— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 655
Кхъухьыпщыр плъэрэ цыжьбанэр здэщысам щымысыжу гу щылъитэм, гуэгушымрэ хьэмрэ ещхьу ари кӀуэсэжа, жиӀэри щӀэупщӀащ, и дзапэфӀанэр уигъэлъагъуу и дзэлыфэр итӀри: – Мыбы къыщӀэмыхьэфу къыщӀэджэгуам имыщӀэу пӀэрэ жысӀати, дэнэ кӀуа?— Кхъухь пхэнж, 506
2. Зыгуэр къызэгъэщӀэн.
Шум къыхуещӀыр мащӀэу фӀыщӀэ, Шыхъуэр псоми къыщӀоупщӀэ— Елбэздыкъуэ, 8
+2 örnek
Ярэби, я шыпхъур яужэгъужауэ арауэ пӀэрэ, щхьэ залымыгъэ зэрахьэрэ хъыджэбзым и дэлъхухэм, жаӀэу уэрэдыр зэхэзыхыр щӀэупщӀэрт— Хъуэпсэгъуэ нур, 160
Сэният зэгупсысыр Къазджэрий ищӀэрти, зыми щӀэмыупщӀэу щытт, и Ӏэ лъэныкъуэр хъыджэбзым и дамэм телъу.— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 668
3. Зыгуэрым (п.п. сымаджэм) и Ӏуэху зытетыр зэбгъэщӀэн мурадкӀэ лъыгъуэзэн.
Шаукэт гурыщхъуэ ищӀащ, си щӀыр бэджэнду сӀихыну ара хъунщ щӀым щӀыщӀэупщӀэр, жиӀэу, арщхьэкӀэ Ӏуэхур здэщыӀэр аратэкъым.— Аргъуей, 387
+2 örnek
Инал спектаклым щӀэупщӀэ щхьэкӀэ, ар зэрекӀэукӀар ищӀэрт, телефонкӀэ къыжраӀауэ— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 674
Сыкъыщолъэтри бжэм нэс сыщӀихьауэ сокӀуэ, арщхьэкӀэ бжэкъур зэрызубыду, Ӏэнкун сыхъуауэ сыкъоувыӀэ, къызогъэзэжри, сабырыфэ дыдэ зытезгъэуауэ зызгъэгусауэ жызоӀэ [ЛатӀифэ]: – Сэлимэ дауэ щыт жыпӀэу сыту ущӀэмыупщӀарэ, уэрати ар стӀолым телӀыхьыну жызыӀар— Лъапсэ, 26
Deyimler (1)
кӀапэр щӀэупщӀэн
Еплъ: кӀапэ
Kitapta geçtiği hali
ЩӀЭУПЩӀЭН I (щӀоупщӀэ) лъэмыӀ. (98). 1. (60). УпщӀэкӀэ зыгуэрым зыхуэгъэзэн. – АтӀэ, уи гугъэр сыт, си къуэшыжь, – жиӀэри Бэлаци нэжэгужэу [Астемыр хуэгъэзауэ], – бэзэрым джэд зэрыщащэ уасэ сыщӀэупщӀэну сыкъэкӀуа уи гугъэ? Хъуэпсэгъуэ нур, 264. Астемыр и псалъэм къыпищэмэ хъуну къилъытэри, щӀэупщӀащ: – Школым дыщӀыхуейр зымыщӀэ тхэт дэ сытми? Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 655. Кхъухьыпщыр плъэрэ цыжьбанэр здэщысам щымысыжу гу щылъитэм, гуэгушымрэ хьэмрэ ещхьу ари кӀуэсэжа, жиӀэри щӀэупщӀащ, и дзапэфӀанэр уигъэлъагъуу и дзэлыфэр итӀри: – Мыбы къыщӀэмыхьэфу къыщӀэджэгуам имыщӀэу пӀэрэ жысӀати, дэнэ кӀуа? Кхъухь пхэнж, 506. 2. (28). Зыгуэр къызэгъэщӀэн. Шум къыхуещӀыр мащӀэу фӀыщӀэ, Шыхъуэр псоми къыщӀоупщӀэ. «Елбэздыкъуэ», 8. Ярэби, я шыпхъур яужэгъужауэ арауэ пӀэрэ, щхьэ залымыгъэ зэрахьэрэ хъыджэбзым и дэлъхухэм, жаӀэу уэрэдыр зэхэзыхыр щӀэупщӀэрт. Хъуэпсэгъуэ нур, 160. Сэният зэгупсысыр Къазджэрий ищӀэрти, зыми щӀэмыупщӀэу щытт, и Ӏэ лъэныкъуэр хъыджэбзым и дамэм телъу. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 668. 3. (10). Зыгуэрым (п.п. сымаджэм) и Ӏуэху зытетыр зэбгъэщӀэн мурадкӀэ лъыгъуэзэн. Шаукэт гурыщхъуэ ищӀащ, си щӀыр бэджэнду сӀихыну ара хъунщ щӀым щӀыщӀэупщӀэр, жиӀэу, арщхьэкӀэ Ӏуэхур здэщыӀэр аратэкъым. Аргъуей, 387. Инал спектаклым щӀэупщӀэ щхьэкӀэ, ар зэрекӀэукӀар ищӀэрт, телефонкӀэ къыжраӀауэ. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 674. Сыкъыщолъэтри бжэм нэс сыщӀихьауэ сокӀуэ, арщхьэкӀэ бжэкъур зэрызубыду, Ӏэнкун сыхъуауэ сыкъоувыӀэ, къызогъэзэжри, сабырыфэ дыдэ зытезгъэуауэ зызгъэгусауэ жызоӀэ [ЛатӀифэ]: – Сэлимэ дауэ щыт жыпӀэу сыту ущӀэмыупщӀарэ, уэрати ар стӀолым телӀыхьыну жызыӀар. Лъапсэ, 26.
ЩӀЭУПЩӀЭН II: ◊ кӀапэр щӀэупщӀэн (1). Еплъ кӀапэ I.
Türkçe/Adığece Sözlük, Abaze İbrahim Alhas
Bu sözcüğün karşılık olarak geçtiği maddeler
anket deşmek hoşbeş katlamak kıvırmak kovuşturma sormak soruşturma yoklama