уз
Türkçe-Adıgece Sözlük, Fahri Huvaj
Kitapta geçtiği hali
УЗ(ы); AĞRI
ЛАЖЬ(Э) (Абз. ЛАЖЭ), гуао/гуауэ, УЗ(ы); DERT
УЗ(ы), сымэджагъ(э)/сымаджагъэ; HASTALIK
сымаджагъэ/сымэджагъ(э), УЗ(ы); HASTALIK
сымэджагъ(э)/сымаджагъэ, УЗ(ы); HASTALIK
УЗ; İSHAL, SÜRGÜN 2
УЗ(ы), БЖЬЫБЖЬ; SIZI
БЖЬЫБЖЬ, УЗ(ы); SIZI
УЗ(ы) → ЛАЖЬ(Э); DERT
Bu sonuç kitaptaki 9 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.
Ayrıca bakınız: лажьэ
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
Игъэгуауэщхьэуэ, щхьэлажьэ, къарууншэ ищӀу цӀыхум е псэущхьэм ӀэпкълъэпкъкӀэ, кӀуэцӀкӀэ игъуэт ныкъусаныгъэ.
руболь; болезнь
Дзэ уз. Уз хьэлъэ.
+1 örnek
Узыр къэкӀуэгъуафӀэ щхьэкӀэ кӀуэжыгъуафӀэкъым.— Псалъэжьхэр
Bu maddedeki ifadeler (20)
уз егъэгъуэтын (етын)
рунаказать кого-л.
зи уз кӀуэдын
руда сгинут твои болезни (вежливая форма обращения).
Фахэуэркъэ, зи уз кӀуэдын, напэр нэфхьи хэкум фихьэж.— ӀуэрыӀуатэ
уз кӀуэцӀыгъэхьэн
уз етын
уз кӀуэцӀыхьэн
рупроникнуть вовнутрь - о болезни.
16 ifade daha
уз къэгъэхъеин
руподнять скандал.
уз къэщтэн
рузаболеть.
уз къеуэлӀэн
уз къэщтэн
уз пкърытын
рубыть больным, болеть.
уз хуэхъун
рустать источником болезни для кого-л.
зи уз схьын
ручтоб я перенёс твою болезнь (вежливая форма обращения).
узым зэфӀигъэпкӀэн
рускрутить кого-л. - о болезни.
узым зэщӀиӀулӀэн
руодолеть кого-л. - о болезни.
узым иутхыпщӀын
руобессилить кого-л. - о болезни.
узыр зытегъэкӀуэн
рудать одолеть себя болезни.
Узыр {и} кӀапцӀэм исщ!
ручерта лысого, черта с два!
узыр кӀэрыхужын (кӀэрыхун)
рувыздороветь, исцелиться.
узыр {и} кӀуэцӀыкӀыщӀэ лъапсэм илъщ
узыр {и} кӀапцӀэм исщ
узыр кӀуэцӀытӀысхьэн
рузасесть внутри - о болезни.
узыр къэхъеижын
рувозобновиться - о болезни.
уз зэрыцӀалэ
Къызэузым къыбгъэдэкӀыу, къыпкърыкӀыу нэгъуэщӀхэм хуэкӀуэ уз.
рузаразная болезнь
Kitapta geçtiği hali
уз боль; болезнь / Игъэгуауэщхьэуэ, щхьэлажьэ, къарууншэ ищӀу цӀыхум е псэущхьэм ӀэпкълъэпкъкӀэ, кӀуэцӀкӀэ игъуэт ныкъусаныгъэ. Дзэ уз. Уз хьэлъэ. * Узыр къэкӀуэгъуафӀэ щхьэкӀэ кӀуэжыгъуафӀэкъым. (погов.) Уз егъэгъуэтын (етын) наказать кого-л. Зи уз кӀуэдын да сгинут твои болезни (вежливая форма обращения). * Фахэуэркъэ, зи уз кӀуэдын, напэр нэфхьи хэкум фихьэж. фольк. Уз кӀуэцӀыгъэхьэн = уз етын. Уз кӀуэцӀыхьэн проникнуть вовнутрь - о болезни. Уз къэгъэхъеин поднять скандал. Уз къэщтэн заболеть. Уз къеуэлӀэн = уз къэщтэн. Уз пкърытын быть больным, болеть. Уз хуэхъун стать источником болезни для кого-л. Зи уз схьын чтоб я перенёс твою болезнь (вежливая форма обращения). Узым зэфӀигъэпкӀэн скрутить кого-л. - о болезни. Узым зэщӀиӀулӀэн одолеть кого-л. - о болезни. Узым иутхыпщӀын обессилить кого-л. - о болезни. Узыр зытегъэкӀуэн дать одолеть себя болезни. Узыр {и} кӀапцӀэм исщ! черта лысого, черта с два! Узыр кӀэрыхужын (кӀэрыхун) выздороветь, исцелиться. Узыр {и} кӀуэцӀыкӀыщӀэ лъапсэм илъщ = узыр {и} кӀапцӀэм исщ. Узыр кӀуэцӀытӀысхьэн засесть внутри - о болезни. Узыр къэхъеижын возобновиться - о болезни. уз зэрыцӀалэ заразная болезнь / Къызэузым къыбгъэдэкӀыу, къыпкърыкӀыу нэгъуэщӀхэм хуэкӀуэ уз.
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
Игъэгуауэщхьэуэу, щхьэлажьэ, къарууншэ ищӀу цӀыхум е псэущхьэм ӀэпкълъэпкъкӀэ, кӀуэцӀкӀэ игъуэт ныкъусэныгъэ.
Уз зэуалӀэу зи гур кӀуэдыр Псалъэ дахэм егъэхъуж.— Сэ уэздыгъэ щӀызогъанэ… Вагъуэ махуэ, 323
+1 örnek
Узыр и бийми йоубзэ, Узыр гузасэм и дзейщ.— Уз. «Батырыбжьэ», 144
Deyimler (8)
уз етын
ХуэфӀ хъун.
«КӀэ евмытым узыр фэттынщ» жаӀэри къатх [директивэ]— Щынэхужьыкъуэ, 50
уз къеуэлӀэн
Зыгуэрым ещхь хъун.
[Директорым Астемыр жриӀэу:] Коммерческэ училищэм бэлшэвич уз къеуэлӀащ, жаӀэу! Дыбогъэунэхъу, дыбогъэсэхыж!— Хъуэпсэгъуэ нур, 185
[зи] уз кӀуэдын
Узыншэн, зи Ӏуэху дахэ хъун.
Сыту Ӏуэхутхьэбзэшхуэ къысхуэпщӀа, зи уз кӀуэдын, – жиӀащ Дисэ, хьэлывэ тӀэкӀур зыӀуридзэщ, псы тефыхьыжри и гур къызэрыгъуэтыжауэ.— ГущӀэгъу, 422
+2 örnek
ПсынщӀэӀуэу интернатым сынэсыжащэрэт, жысӀэу си алащэм сыкъеуэу къыщызгъэзэжым, зэщӀэгъуагэ къомым ящыщ гуэрхэр къэджащ, си бошкӀэм псы къриутхыкӀыу фызхэм: «А тӀыкӀуэ, а зи уз кӀуэдын, псы тӀэкӀу дегъафэт».— Зи лъэрыгшъыпс тӀыгъа, 520
[Фэуаз дзэпщым жриӀэу:] УкъакӀуэми, тхьэм фӀыкӀэ укъихь, дыппежьэнщ, уи нэкӀэ уэдгъэлъагъунщ, зи уз кӀуэдын— ХьэщӀэ лъапӀэ, 408
[си] уз иушх
Ӏейм зыгуэр хуэзэну хущӀэнэкӀэн.
[Дисэ жиӀэу:] Си узыр ишхащэрэт а гуэгушыр зышхын зи гугъэм— Хъуэпсэгъуэ нур, 103
4 deyim daha
уз хуэхъун
Хьэлэл хуэмыхъун.
– Ар [Ӏэщыр] зышх Гитлер ишхыр уз хухъу, – жиӀэу Хьэбибэ мыбгэу хуэшэчакъым.— Нал къута, 237
+1 örnek
– Уи анэм быдзышэу узригъэфар уз пхухъу, бамэжь, – жиӀэри [«хьэщӀэм щхьэкӀэ»] Апчарэ япэ къилъащ, сеуэу мыр щхьэ сымыукӀрэ, жиӀэу.— Щынэхужьыкъуэ, 68
уз щыгъуэтын
Ажал щыгъуэтын.
Приказым къеджэри псалъэм къыпищащ [Локотош]: – Чопракъ ауз деж нэмыцэм уз щигъуэтынщ— Нал къута, 304
узыр и ныбэм исын
Шынагъэ зыгуэрым егъэгъуэтын.
[Думэсарэ Дисэ жриӀэу:] Узыр уи ныбэм исщ сэ сыпсэууэ а хъыджэбз цӀыкӀум еӀуси!— Хъуэпсэгъуэ нур, 137
узыр уи кӀапцӀэм исщ
ЛӀыгъэ уиӀэщ.
ИгъащӀэм зыгуэрым фӀэмынэм зышхыр зи дзажэ дэмыхьэ Долэт ар яхуидэнт: – Узыр фи кӀапцӀэм исщ, бэлшэвичхэм кӀэдетыр лъэгущӀэтын ямыщӀым, фоджэгури фэ, фи кӀэр исауэ!— Хъуэпсэгъуэ нур, 240
Kitapta geçtiği hali
УЗ (91). Игъэгуауэщхьэуэу, щхьэлажьэ, къарууншэ ищӀу цӀыхум е псэущхьэм ӀэпкълъэпкъкӀэ, кӀуэцӀкӀэ игъуэт ныкъусэныгъэ. Уз зэуалӀэу зи гур кӀуэдыр Псалъэ дахэм егъэхъуж. Сэ уэздыгъэ щӀызогъанэ… «Вагъуэ махуэ», 323. Узыр и бийми йоубзэ, Узыр гузасэм и дзейщ. Уз. «Батырыбжьэ», 144. ◊ Уз етын (1). ХуэфӀ хъун. «КӀэ евмытым узыр фэттынщ» жаӀэри къатх [директивэ]. Щынэхужьыкъуэ, 50. Уз къеуэлӀэн (1). Зыгуэрым ещхь хъун. [Директорым Астемыр жриӀэу:] Коммерческэ училищэм бэлшэвич уз къеуэлӀащ, жаӀэу! Дыбогъэунэхъу, дыбогъэсэхыж! Хъуэпсэгъуэ нур, 185. [Зи] уз кӀуэдын (11). Узыншэн, зи Ӏуэху дахэ хъун. Сыту Ӏуэхутхьэбзэшхуэ къысхуэпщӀа, зи уз кӀуэдын, – жиӀащ Дисэ, хьэлывэ тӀэкӀур зыӀуридзэщ, псы тефыхьыжри и гур къызэрыгъуэтыжауэ. ГущӀэгъу, 422. ПсынщӀэӀуэу интернатым сынэсыжащэрэт, жысӀэу си алащэм сыкъеуэу къыщызгъэзэжым, зэщӀэгъуагэ къомым ящыщ гуэрхэр къэджащ, си бошкӀэм псы къриутхыкӀыу фызхэм: «А тӀыкӀуэ, а зи уз кӀуэдын, псы тӀэкӀу дегъафэт». Зи лъэрыгшъыпс тӀыгъа, 520. [Фэуаз дзэпщым жриӀэу:] УкъакӀуэми, тхьэм фӀыкӀэ укъихь, дыппежьэнщ, уи нэкӀэ уэдгъэлъагъунщ, зи уз кӀуэдын. ХьэщӀэ лъапӀэ, 408. [Си] уз иушх (1). Ӏейм зыгуэр хуэзэну хущӀэнэкӀэн. [Дисэ жиӀэу:] Си узыр ишхащэрэт а гуэгушыр зышхын зи гугъэм. Хъуэпсэгъуэ нур, 103. Уз хуэхъун (2). Хьэлэл хуэмыхъун. – Ар [Ӏэщыр] зышх Гитлер ишхыр уз хухъу, – жиӀэу Хьэбибэ мыбгэу хуэшэчакъым. Нал къута, 237. – Уи анэм быдзышэу узригъэфар уз пхухъу, бамэжь, – жиӀэри [«хьэщӀэм щхьэкӀэ»] Апчарэ япэ къилъащ, сеуэу мыр щхьэ сымыукӀрэ, жиӀэу. Щынэхужьыкъуэ, 68. Уз щыгъуэтын (1). Ажал щыгъуэтын. Приказым къеджэри псалъэм къыпищащ [Локотош]: – Чопракъ ауз деж нэмыцэм уз щигъуэтынщ. Нал къута, 304. Узыр и ныбэм исын (1). Шынагъэ зыгуэрым егъэгъуэтын. [Думэсарэ Дисэ жриӀэу:] Узыр уи ныбэм исщ сэ сыпсэууэ а хъыджэбз цӀыкӀум еӀуси! Хъуэпсэгъуэ нур, 137. Узыр уи кӀапцӀэм исщ (1). ЛӀыгъэ уиӀэщ. ИгъащӀэм зыгуэрым фӀэмынэм зышхыр зи дзажэ дэмыхьэ Долэт ар яхуидэнт: – Узыр фи кӀапцӀэм исщ, бэлшэвичхэм кӀэдетыр лъэгущӀэтын ямыщӀым, фоджэгури фэ, фи кӀэр исауэ! Хъуэпсэгъуэ нур, 240.