уз

Türkçe-Adıgece Sözlük, Fahri Huvaj

ağrı
Ortakуз(ы)
dert
Ortakлажь(э)уз(ы)
Doğuгуауэ
Batıгуао
hastalık
Ortakуз(ы)
Doğuсымаджагъэ
Batıсымэджагъ(э)
ishal
Ortakуз
sızı
Ortakуз(ы)бжьыбжь
Kitapta geçtiği hali

УЗ(ы); AĞRI

ЛАЖЬ(Э) (Абз. ЛАЖЭ), гуао/гуауэ, УЗ(ы); DERT

УЗ(ы), сымэджагъ(э)/сымаджагъэ; HASTALIK

сымаджагъэ/сымэджагъ(э), УЗ(ы); HASTALIK

сымэджагъ(э)/сымаджагъэ, УЗ(ы); HASTALIK

УЗ; İSHAL, SÜRGÜN 2

УЗ(ы), БЖЬЫБЖЬ; SIZI

БЖЬЫБЖЬ, УЗ(ы); SIZI

УЗ(ы) → ЛАЖЬ(Э); DERT

Bu sonuç kitaptaki 9 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.

Ayrıca bakınız: лажьэ

Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.

Игъэгуауэщхьэуэ, щхьэлажьэ, къарууншэ ищӀу цӀыхум е псэущхьэм ӀэпкълъэпкъкӀэ, кӀуэцӀкӀэ игъуэт ныкъусаныгъэ.

руболь; болезнь

Дзэ уз. Уз хьэлъэ.

+1 örnek

Узыр къэкӀуэгъуафӀэ щхьэкӀэ кӀуэжыгъуафӀэкъым.— Псалъэжьхэр

Bu maddedeki ifadeler (20)

уз егъэгъуэтын (етын)

рунаказать кого-л.

зи уз кӀуэдын

руда сгинут твои болезни (вежливая форма обращения).

Фахэуэркъэ, зи уз кӀуэдын, напэр нэфхьи хэкум фихьэж.— ӀуэрыӀуатэ

уз кӀуэцӀыгъэхьэн

уз етын

уз кӀуэцӀыхьэн

рупроникнуть вовнутрь - о болезни.

16 ifade daha

уз къэгъэхъеин

руподнять скандал.

уз къэщтэн

рузаболеть.

уз къеуэлӀэн

уз къэщтэн

уз пкърытын

рубыть больным, болеть.

уз хуэхъун

рустать источником болезни для кого-л.

зи уз схьын

ручтоб я перенёс твою болезнь (вежливая форма обращения).

узым зэфӀигъэпкӀэн

рускрутить кого-л. - о болезни.

узым зэщӀиӀулӀэн

руодолеть кого-л. - о болезни.

узым иутхыпщӀын

руобессилить кого-л. - о болезни.

узыр зытегъэкӀуэн

рудать одолеть себя болезни.

Узыр {и} кӀапцӀэм исщ!

ручерта лысого, черта с два!

узыр кӀэрыхужын (кӀэрыхун)

рувыздороветь, исцелиться.

узыр {и} кӀуэцӀыкӀыщӀэ лъапсэм илъщ

узыр {и} кӀапцӀэм исщ

узыр кӀуэцӀытӀысхьэн

рузасесть внутри - о болезни.

узыр къэхъеижын

рувозобновиться - о болезни.

уз зэрыцӀалэ

Къызэузым къыбгъэдэкӀыу, къыпкърыкӀыу нэгъуэщӀхэм хуэкӀуэ уз.

рузаразная болезнь

Kitapta geçtiği hali

уз боль; болезнь / Игъэгуауэщхьэуэ, щхьэлажьэ, къарууншэ ищӀу цӀыхум е псэущхьэм ӀэпкълъэпкъкӀэ, кӀуэцӀкӀэ игъуэт ныкъусаныгъэ. Дзэ уз. Уз хьэлъэ. * Узыр къэкӀуэгъуафӀэ щхьэкӀэ кӀуэжыгъуафӀэкъым. (погов.) Уз егъэгъуэтын (етын) наказать кого-л. Зи уз кӀуэдын да сгинут твои болезни (вежливая форма обращения). * Фахэуэркъэ, зи уз кӀуэдын, напэр нэфхьи хэкум фихьэж. фольк. Уз кӀуэцӀыгъэхьэн = уз етын. Уз кӀуэцӀыхьэн проникнуть вовнутрь - о болезни. Уз къэгъэхъеин поднять скандал. Уз къэщтэн заболеть. Уз къеуэлӀэн = уз къэщтэн. Уз пкърытын быть больным, болеть. Уз хуэхъун стать источником болезни для кого-л. Зи уз схьын чтоб я перенёс твою болезнь (вежливая форма обращения). Узым зэфӀигъэпкӀэн скрутить кого-л. - о болезни. Узым зэщӀиӀулӀэн одолеть кого-л. - о болезни. Узым иутхыпщӀын обессилить кого-л. - о болезни. Узыр зытегъэкӀуэн дать одолеть себя болезни. Узыр {и} кӀапцӀэм исщ! черта лысого, черта с два! Узыр кӀэрыхужын (кӀэрыхун) выздороветь, исцелиться. Узыр {и} кӀуэцӀыкӀыщӀэ лъапсэм илъщ = узыр {и} кӀапцӀэм исщ. Узыр кӀуэцӀытӀысхьэн засесть внутри - о болезни. Узыр къэхъеижын возобновиться - о болезни. уз зэрыцӀалэ заразная болезнь / Къызэузым къыбгъэдэкӀыу, къыпкърыкӀыу нэгъуэщӀхэм хуэкӀуэ уз.

КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.

Игъэгуауэщхьэуэу, щхьэлажьэ, къарууншэ ищӀу цӀыхум е псэущхьэм ӀэпкълъэпкъкӀэ, кӀуэцӀкӀэ игъуэт ныкъусэныгъэ.

Уз зэуалӀэу зи гур кӀуэдыр Псалъэ дахэм егъэхъуж.— Сэ уэздыгъэ щӀызогъанэ… Вагъуэ махуэ, 323

+1 örnek

Узыр и бийми йоубзэ, Узыр гузасэм и дзейщ.— Уз. «Батырыбжьэ», 144

Deyimler (8)

уз етын

ХуэфӀ хъун.

«КӀэ евмытым узыр фэттынщ» жаӀэри къатх [директивэ]— Щынэхужьыкъуэ, 50

уз къеуэлӀэн

Зыгуэрым ещхь хъун.

[Директорым Астемыр жриӀэу:] Коммерческэ училищэм бэлшэвич уз къеуэлӀащ, жаӀэу! Дыбогъэунэхъу, дыбогъэсэхыж!— Хъуэпсэгъуэ нур, 185

[зи] уз кӀуэдын

Узыншэн, зи Ӏуэху дахэ хъун.

Сыту Ӏуэхутхьэбзэшхуэ къысхуэпщӀа, зи уз кӀуэдын, – жиӀащ Дисэ, хьэлывэ тӀэкӀур зыӀуридзэщ, псы тефыхьыжри и гур къызэрыгъуэтыжауэ.— ГущӀэгъу, 422

+2 örnek

ПсынщӀэӀуэу интернатым сынэсыжащэрэт, жысӀэу си алащэм сыкъеуэу къыщызгъэзэжым, зэщӀэгъуагэ къомым ящыщ гуэрхэр къэджащ, си бошкӀэм псы къриутхыкӀыу фызхэм: «А тӀыкӀуэ, а зи уз кӀуэдын, псы тӀэкӀу дегъафэт».— Зи лъэрыгшъыпс тӀыгъа, 520

[Фэуаз дзэпщым жриӀэу:] УкъакӀуэми, тхьэм фӀыкӀэ укъихь, дыппежьэнщ, уи нэкӀэ уэдгъэлъагъунщ, зи уз кӀуэдын— ХьэщӀэ лъапӀэ, 408

[си] уз иушх

Ӏейм зыгуэр хуэзэну хущӀэнэкӀэн.

[Дисэ жиӀэу:] Си узыр ишхащэрэт а гуэгушыр зышхын зи гугъэм— Хъуэпсэгъуэ нур, 103

4 deyim daha

уз хуэхъун

Хьэлэл хуэмыхъун.

– Ар [Ӏэщыр] зышх Гитлер ишхыр уз хухъу, – жиӀэу Хьэбибэ мыбгэу хуэшэчакъым.— Нал къута, 237

+1 örnek

– Уи анэм быдзышэу узригъэфар уз пхухъу, бамэжь, – жиӀэри [«хьэщӀэм щхьэкӀэ»] Апчарэ япэ къилъащ, сеуэу мыр щхьэ сымыукӀрэ, жиӀэу.— Щынэхужьыкъуэ, 68

уз щыгъуэтын

Ажал щыгъуэтын.

Приказым къеджэри псалъэм къыпищащ [Локотош]: – Чопракъ ауз деж нэмыцэм уз щигъуэтынщ— Нал къута, 304

узыр и ныбэм исын

Шынагъэ зыгуэрым егъэгъуэтын.

[Думэсарэ Дисэ жриӀэу:] Узыр уи ныбэм исщ сэ сыпсэууэ а хъыджэбз цӀыкӀум еӀуси!— Хъуэпсэгъуэ нур, 137

узыр уи кӀапцӀэм исщ

ЛӀыгъэ уиӀэщ.

ИгъащӀэм зыгуэрым фӀэмынэм зышхыр зи дзажэ дэмыхьэ Долэт ар яхуидэнт: – Узыр фи кӀапцӀэм исщ, бэлшэвичхэм кӀэдетыр лъэгущӀэтын ямыщӀым, фоджэгури фэ, фи кӀэр исауэ!— Хъуэпсэгъуэ нур, 240

Kitapta geçtiği hali

УЗ (91). Игъэгуауэщхьэуэу, щхьэлажьэ, къарууншэ ищӀу цӀыхум е псэущхьэм ӀэпкълъэпкъкӀэ, кӀуэцӀкӀэ игъуэт ныкъусэныгъэ. Уз зэуалӀэу зи гур кӀуэдыр Псалъэ дахэм егъэхъуж. Сэ уэздыгъэ щӀызогъанэ… «Вагъуэ махуэ», 323. Узыр и бийми йоубзэ, Узыр гузасэм и дзейщ. Уз. «Батырыбжьэ», 144. ◊ Уз етын (1). ХуэфӀ хъун. «КӀэ евмытым узыр фэттынщ» жаӀэри къатх [директивэ]. Щынэхужьыкъуэ, 50. Уз къеуэлӀэн (1). Зыгуэрым ещхь хъун. [Директорым Астемыр жриӀэу:] Коммерческэ училищэм бэлшэвич уз къеуэлӀащ, жаӀэу! Дыбогъэунэхъу, дыбогъэсэхыж! Хъуэпсэгъуэ нур, 185. [Зи] уз кӀуэдын (11). Узыншэн, зи Ӏуэху дахэ хъун. Сыту Ӏуэхутхьэбзэшхуэ къысхуэпщӀа, зи уз кӀуэдын, – жиӀащ Дисэ, хьэлывэ тӀэкӀур зыӀуридзэщ, псы тефыхьыжри и гур къызэрыгъуэтыжауэ. ГущӀэгъу, 422. ПсынщӀэӀуэу интернатым сынэсыжащэрэт, жысӀэу си алащэм сыкъеуэу къыщызгъэзэжым, зэщӀэгъуагэ къомым ящыщ гуэрхэр къэджащ, си бошкӀэм псы къриутхыкӀыу фызхэм: «А тӀыкӀуэ, а зи уз кӀуэдын, псы тӀэкӀу дегъафэт». Зи лъэрыгшъыпс тӀыгъа, 520. [Фэуаз дзэпщым жриӀэу:] УкъакӀуэми, тхьэм фӀыкӀэ укъихь, дыппежьэнщ, уи нэкӀэ уэдгъэлъагъунщ, зи уз кӀуэдын. ХьэщӀэ лъапӀэ, 408. [Си] уз иушх (1). Ӏейм зыгуэр хуэзэну хущӀэнэкӀэн. [Дисэ жиӀэу:] Си узыр ишхащэрэт а гуэгушыр зышхын зи гугъэм. Хъуэпсэгъуэ нур, 103. Уз хуэхъун (2). Хьэлэл хуэмыхъун. – Ар [Ӏэщыр] зышх Гитлер ишхыр уз хухъу, – жиӀэу Хьэбибэ мыбгэу хуэшэчакъым. Нал къута, 237. – Уи анэм быдзышэу узригъэфар уз пхухъу, бамэжь, – жиӀэри [«хьэщӀэм щхьэкӀэ»] Апчарэ япэ къилъащ, сеуэу мыр щхьэ сымыукӀрэ, жиӀэу. Щынэхужьыкъуэ, 68. Уз щыгъуэтын (1). Ажал щыгъуэтын. Приказым къеджэри псалъэм къыпищащ [Локотош]: – Чопракъ ауз деж нэмыцэм уз щигъуэтынщ. Нал къута, 304. Узыр и ныбэм исын (1). Шынагъэ зыгуэрым егъэгъуэтын. [Думэсарэ Дисэ жриӀэу:] Узыр уи ныбэм исщ сэ сыпсэууэ а хъыджэбз цӀыкӀум еӀуси! Хъуэпсэгъуэ нур, 137. Узыр уи кӀапцӀэм исщ (1). ЛӀыгъэ уиӀэщ. ИгъащӀэм зыгуэрым фӀэмынэм зышхыр зи дзажэ дэмыхьэ Долэт ар яхуидэнт: – Узыр фи кӀапцӀэм исщ, бэлшэвичхэм кӀэдетыр лъэгущӀэтын ямыщӀым, фоджэгури фэ, фи кӀэр исауэ! Хъуэпсэгъуэ нур, 240.

Türkçe/Adığece Sözlük, Abaze İbrahim Alhas

Bu sözcüğün karşılık olarak geçtiği maddeler

acı ağrı dert gaile

Düzeltme Öner

уз
Sorun nedir?

KVKK aydınlatma metni

Destek Ver

adigebze.org, Çerkesçenin korunmasına, öğrenilmesine ve gelecek kuşaklara aktarılmasına katkı sağlamak amacıyla geliştirilen bağımsız ve kullanımı ücretsiz bir kültür projesidir.

Projenin sunucu, bakım, geliştirme ve sürdürülebilirlik giderlerine destek sağlayarak adigebze.org gönüllüsü olmak isterseniz aşağıdaki form üzerinden bize ulaşabilirsiniz.

Sizinle en kısa sürede iletişime geçeceğiz.