лажьэ

ЛАЖЬ(Э) (Абз. ЛАЖЭ), гуао/гуауэ, УЗ(ы); DERT

ЛАЖЬ(Э), МЫСАГЪ(Э), бзэджагъ(э)/ бзаджагъэ, цӀэпӀагъ(э)/цӀапӀагъэ, (Абз. ЛАЖЭ); KABAHAT, SUÇ

ЛАЖЬ(Э), дагъо/дагъуэ, щыкӀагъ/ щыщӀагъэ, гые, ЯГЪЭ, ГУБГЪЭН; KUSUR

бзэджагъ(э)/бзаджагъэ, ЛАЖЬ(Э), МЫСАГЪ(Э), цӀэпӀагъ(э)/цӀапӀагъэ; SUÇ

МЫСАГЪ(Э), ЛАЖЬ(Э), бзэджагъ(э) /бзаджагъэ, цӀэпӀагъ(э)/цӀапӀагъэ; SUÇ, KABAHAT

цӀапӀагъэ/цӀэпӀагъ(э), бзэджагъ(э)/ бзаджагъэ, ЛАЖЬ(Э), МЫСАГЪ(Э); SUÇ

цӀэпӀагъ(э)/цӀапӀагъэ, бзэджагъ(э)/ бзаджагъэ, ЛАЖЬ(Э), МЫСАГЪ(Э); SUÇ, KABAHAT

Bu sonuç kitaptaki 7 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.

лажьэ 1. недостаток, дефект, изъян / Зыгуэрым иӀэ дагъуэ, щыщӀэныгъэ, сэкъат. Сымаджэм и лажьэр зэхэгъэкӀын. Моторым и лажьэр къэхутэн. 2. горе, беда, несчастье / БэӀутӀэӀу, насыпыншагъэ, гузэвэгъуэшхуэ, нэщхъеягъуэшхуэ, гуауэшхуэ, бэлыхь. * Лажьэр упщӀэу къакӀуэркъым. (погов.) 3. вина, провинность, проступок / Зыгуэрым и зэран, и къуаншагъэ. * -Сыт си лажьэ; жери Хьэсанши жыгыщхьэм къохыж. фольк. Ди пашэм и фызыр щихъуэжкӀэ, дэ ди лажьэр сыт? Ӏуащхь. Лажьэ гъуэтын поделом {ему} (букв. получить по заслугам). * Улажьэм, лыжь пшхынщ, умылажьэм, лажьэ бгъуэтынщ. (погов.) {И} лажьэ екӀын помешать кому-чему-л., нанести урон кому-чему-л. Лажьэ иӀэн 1) быть с дефектом 2) быть виновным в чем-л. * Къанщобийрэ Асиятрэ лажьэ яӀэкъым, къуаншэр уэращ. Къэб. Лажьэ хъун обернуться бедой, несчастьем. Фэбжьыр лажьэ хъун. Лажьэм ихьын да постигнет тебя горе. Лажьэр зыкӀуэцӀыхуэн пусть постигнет тебя горе. Лажьэр зытехуэн = лажьэр зыкӀуэцӀыхуэн. {Зи} лажьэр кӀуэдын пусть сгинут все беды, болезни. * -А, уи лажьэр укӀуэд, ар къытхуэпщӀэмэ, нэгъуэщӀ дыхуей, - жаӀащ жылэм. Нарт. Лажьэу шхэжын жить честным трудом. О лажьэ о боже! * Зэмыфэгъуу, о лажьэ, дзыгъуэжь бын. Дзыгъуэжь быныр, о лажьэ, къыдоуасэ. Ад. фольк. {И} щхьэр и лажьэн см. щхьэ I.

ЛАЖЬЭ (35). 1. (5). Зыгуэрым иӀэ дагъуэ, щыщӀэныгъэ, сэкъат. А хъыбарыр щызэхахым, ЛӀыжьхэм пащӀэр ныщӀаӀуантӀэ, - Лажьэ зиӀэ фхэтым, жыфӀэ, Хьэуэ, тӀасэ, ӀэтӀэлъатӀэщ. Дохутыр. «Мывэ хуабэ», 9. [Бэлацэ губжьауэ:] ЛӀо унэм и лажьэр? Хъуэпсэгъуэ нур, 262. [Дэфэрэдж:] ИгъащӀэми «Гиппократ и тхьэлъанэм» сытету дунейр сохьыр, арати, и пэжыпӀэр зэзгъащӀэмэ сфӀэфӀу, сыщӀоупщӀэ: - Сыту пӀэрэ цӀыхубзым и лажьэр? Лъапсэ, 9. 2. (1). Насыпыншагъэ, гузэвэгъуэ, бэӀутӀэӀу. Лажьэ псори сэ къыстехуэм, Ари сэ си лажьэ? «Тисей», 500. 3. (28). Къуаншагъэ, зэран. ЛутӀэ чырбыш лъагапӀэм теувауэ къызэплъэкӀащ, уа сыт си лажьэр, куэдрэ саӀыгъыну иджыри, жиӀэ хуэдэу, абы и фӀэщ хъуртэкъым къыщыщӀынӀауэ, зыгуэр къыщхьэщыжу кърагъэутӀыпщын и гугъэт. Хъуэпсэгъуэ нур, 293. ◊ Лажьэу шхэжын (3). Хьэрэмыншэу, гуэныхьыншэу, цӀыхум и пщӀэнтӀэпскӀэ къилэжьамкӀэ псэун. Кургъуокъуэ кӀокъмакъ лъэпкъ хэмылъу лажьэу шхэжырт, гъунэгъу иӀэми игъэгъунэгъуу, цӀыхум жагъуэу къамылъагъуу. Хъуэпсэгъуэ нур, 202. Советскэр залымыгъэ зэрихьэну хуейкъым, лажьэу шхэжым и гугъу ищӀынукъым, ауэ мылажьэу шхэм зи гугъэм лажьэ иригъэгъуэтынукӀэ, тхьэ соӀуэ. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 647. Абы ищӀыӀужкӀэ хы Ӏуфэр яхъумэу урыс кхъухь Ӏэджэ тенджызым тетщ, ясыр зэхуэзыхьэсрэ изышыну хуежьэм кӀуапӀэ ирамыту яубыдри кхъуафэжьейм исыр зэрису Кърым псы Ӏуфэм яшэ, лӀыубыдхэри ягъэтӀыс, яубыда ясырхэр яутӀыпщыж, урыс къалэм и гъунэгъуу тӀысрэ лажьэу шхэжыну тхьэлъанэ ящӀа иужь. Лъапсэ, 63. Лажьэ шхэжу псэун (1). Еплъ лажьэу шхэжын. [Шаукэт] И жьыщхьэм и щхьэ закъуэ и лъакъуитӀу унэ нэщӀым къыщыщӀэнакӀэ, сыт къыхуащӀэми, хуэфащэщ, игъащӀэм лажьэ-шхэжу мэпсэу, хьэрэм лъэпкъ ишхакъым, Ӏэбэлъабэми ящыщакъым. Аргъуей, 386. ☐ Лажьэм лыжь ешхри мылажьэм лажьэ егъуэт (2). ГуащӀэдэкӀкӀэ упсэумэ и хъер плъагъунщ, арыншамэ гугъуехьым ухэкӀынкъым жыхуиӀэщ. [Степан Ильич:] Лажьэм лыжь ишхынщи, мылажьэм лажьэ игъуэтынщ. Хъуэпсэгъуэ нур, 250. [Бэлацэ:] Лажьэм лыжь ешхри мылажьэм лажьэ егъуэт, жызыӀам имыщӀэу жиӀакъым. Хъуэпсэгъуэ нур, 300.