убыдын
Türkçe-Adıgece Sözlük, Fahri Huvaj
Kitapta geçtiği hali
убытын/убыдын (еубыты/еубыд); къэубытын/къэубыдын (къеубыты/къеубыд); TUTMAK 1 (yakalamak)
ГЪЭТӀЫСЫН (ЕГЪЭТӀЫС(ы); убытын/убыдын (еубыты/еубыд); къэубытын/къэубыдын (къеубыты/ къеубыд); TUTUKLAMAK
убыдын/убытын; YAKALAMAK (birinin birini ~sı)
убыдын/убытын; къэубытын/ къэубыдын; YAKALAMAK (tutmak)
къэубыдын/къэубытын; убыдын/ убытын; YAKALAMAK (tutmak)
къэубытын/къэубыдын; убыдын/ убытын; YAKALAMAK (tutmak)
убытын/убыдын → ГЪЭТӀЫСЫН; TUTUKLAMAK
Bu sonuç kitaptaki 7 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.
Ayrıca bakınız: гъэтӀысын
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
(еубыд)
1. УӀэбэу зыгуэрыр зыӀэрыгъэхьэн, Ӏыгъын.
рувзять что-л. (рукой)
Сыт ищӀэнур анэ мыгъуэм, и щхьэр ӀиткӀэ еубыд.— Къэбэрдей поэзием и антологие
2. Зыгуэр здыхуейм мыгъакӀуэу Ӏыгъын.
рузадержать, воспрепятствовать движению кого-чего-л.
Благъуэм псыр иубыдат.— ӀуэрыӀуатэ
3. ЩӀыпӀэ гуэр къэзэун, къэщтэн.
рузанять, захватить что-л. (напр. город)
Къалэр бийм иубыдащ.
4. ЩӀыпӀэ гуэр зэрыхуейуэ зэгъэбыдылӀэн.
рузанять, захватить (свободное место)
ТӀысыпӀэ убыдын.
5. Зыгуэр (дыгъур) тутнакъым ягъэтӀысыну къэщтэн, къэубыдын. Дыгъур яубыдащ.
рузадержать, схватить, арестовать кого-л.
Kitapta geçtiği hali
убыдын (еубыд) перех. гл. 1. взять что-л. (рукой) / УӀэбэу зыгуэрыр зыӀэрыгъэхьэн, Ӏыгъын. * Сыт ищӀэнур анэ мыгъуэм, и щхьэр ӀиткӀэ еубыд. Къэб. п. и ант. 2. задержать, воспрепятствовать движению кого-чего-л. / Зыгуэр здыхуейм мыгъакӀуэу Ӏыгъын. * Благъуэм псыр иубыдат. фольк. 3. занять, захватить что-л. (напр. город) / ЩӀыпӀэ гуэр къэзэун, къэщтэн. Къалэр бийм иубыдащ. 4. занять, захватить (свободное место) / ЩӀыпӀэ гуэр зэрыхуейуэ зэгъэбыдылӀэн. ТӀысыпӀэ убыдын. 5. переносное задержать, схватить, арестовать кого-л. / Зыгуэр (дыгъур) тутнакъым ягъэтӀысыну къэщтэн, къэубыдын. Дыгъур яубыдащ. Жьэр убыдын см. жьэ. Лъэр убыдын см. лъэ.
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
(еубыд)
1. УӀэбэу зыгуэрыр зыӀэрыгъэхьэн.
Къыщылъэтри жейр теужри, Марфэр быдэу иубыдащ.— Бдзэжьеящэм ипхъу, 157
+2 örnek
Мэ мы гъуджэр, Ар гъуэзэджэщ, Мэ мы мажьэр, Ар гъэлажьэ, Мэ, лэныстэри убыд, Ахэр хъумэ, псэм пэлъыт.— Елбэздыкъуэ, 13
– Зэ къытлъывгъэс дэри кӀапсэр, – жиӀэри Елдар щӀалэхэр зэбгридзу яхыхьащ, асыхьэту кӀапсэ кӀапэр яфӀиубыдри, къэджащ Темботрэ Лурэ я дежкӀэ.— Хъуэпсэгъуэ нур, 100
2. Зыгуэр здыхуейм мыгъакӀуэу Ӏыгъын.
Ауэрэ бэзэрым дыгъу къыщаубыдати, яукӀыну ерагъыу кърагъэлащ, абы ирихьэлӀэу наркотик ищэу нэгъуэщӀ зыгуэри полицэм щаубыдым, ар кърагъэутӀыпщыжыну щӀалэ зыкъом зэрыгъэӀущу къалэм дэсхэмрэ губгъуэрысхэмрэ зызэраупсеящ.— ХьэщӀэ лъапӀэ, 404
+2 örnek
А мэзхъумэ дыдэращ Нартыхум иубыдауэ щытар— Лъапсэ, 70
Уеблэмэ, пащтыхьыр зыдэс къалэмкӀэ еӀар куэдт, пащтыхьыр яубыдын я гугъэу, арщхьэкӀэ къехъулӀакъым— Кхъэлэгъунэ, 378
3. Зыгуэр къыщӀэмыщу щӀэхъумэн.
Раисэ Муратовнэ и кабинетым щӀэтт блын псор иубыду холодильнэ установкэ, дэмылъ шхыныгъуэ щымыӀэ жыхуаӀэм хуэдэу, абы дэлъри «лей» хъуауэ арт, зыщӀыпӀи имыту— Лъапсэ, 25
4. ЩӀыпӀэ гуэр къэзэун.
Иджы къалэр бийм яубыдами, ди зэранкъым, ауэ ар зыубыдам дапэщӀэхуэмэ, ди цыр ящынущи, дыхуэсакъын хуейщ.— ХьэщӀэ лъапӀэ, 400
+2 örnek
Абы хуэдэу хъуну ищӀатэмэ, Нартыхур къэмыкӀуэххэнкӀи хъунт, сыту жыпӀэмэ а къуажэр нэгъуэщӀ зыкъоми я гъусэу, гъунэгъу хэкум яубыдащ, зыми емыупщӀу икӀи емыусэу, Конституцэу КъурӀэным нэхърэ нэхъ ягъэлъапӀэри зыуи кърамыдзэу— Лъапсэ, 74
Хэкур зыубыдауэ щыта нэмыцэр ирахужри, куэд дэмыкӀыу, щӀымахуэкӀэу къэсщ а нэгъуджэри Тэрчкъалэ къыдэтӀысхьат, мурадыфӀ имыӀэу.— Лъапсэ, 74
5. ЗэтеӀыгъэн, иумыгъащӀэӀауэ.
Темботрэ Лурэ пхуэубыдынт, Думэсарэ щыӀэтэкъым— Хъуэпсэгъуэ нур, 283
6. Пэш с.ху. гуэрым щӀэтӀысхьэн.
Ар [Жансэхъу] зыщӀэлъа пэшыр иджы Мэтхъэным иубыдынт.— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 600
Deyimler (1)
[и] Ӏэр убыдын
Еплъ: Ӏэ
Kitapta geçtiği hali
УБЫДЫН (еубыд) лъэӀ. (144). 1. (128). УӀэбэу зыгуэрыр зыӀэрыгъэхьэн. Къыщылъэтри жейр теужри, Марфэр быдэу иубыдащ. «Бдзэжьеящэм ипхъу», 157. Мэ мы гъуджэр, Ар гъуэзэджэщ, Мэ мы мажьэр, Ар гъэлажьэ, Мэ, лэныстэри убыд, Ахэр хъумэ, псэм пэлъыт. «Елбэздыкъуэ», 13. – Зэ къытлъывгъэс дэри кӀапсэр, – жиӀэри Елдар щӀалэхэр зэбгридзу яхыхьащ, асыхьэту кӀапсэ кӀапэр яфӀиубыдри, къэджащ Темботрэ Лурэ я дежкӀэ. Хъуэпсэгъуэ нур, 100. 2. (9). Зыгуэр здыхуейм мыгъакӀуэу Ӏыгъын. Ауэрэ бэзэрым дыгъу къыщаубыдати, яукӀыну ерагъыу кърагъэлащ, абы ирихьэлӀэу наркотик ищэу нэгъуэщӀ зыгуэри полицэм щаубыдым, ар кърагъэутӀыпщыжыну щӀалэ зыкъом зэрыгъэӀущу къалэм дэсхэмрэ губгъуэрысхэмрэ зызэраупсеящ. ХьэщӀэ лъапӀэ, 404. А мэзхъумэ дыдэращ Нартыхум иубыдауэ щытар. Лъапсэ, 70. Уеблэмэ, пащтыхьыр зыдэс къалэмкӀэ еӀар куэдт, пащтыхьыр яубыдын я гугъэу, арщхьэкӀэ къехъулӀакъым. Кхъэлэгъунэ, 378. 3. (1). Зыгуэр къыщӀэмыщу щӀэхъумэн. Раисэ Муратовнэ и кабинетым щӀэтт блын псор иубыду холодильнэ установкэ, дэмылъ шхыныгъуэ щымыӀэ жыхуаӀэм хуэдэу, абы дэлъри «лей» хъуауэ арт, зыщӀыпӀи имыту. Лъапсэ, 25. 4. (3). ЩӀыпӀэ гуэр къэзэун. Иджы къалэр бийм яубыдами, ди зэранкъым, ауэ ар зыубыдам дапэщӀэхуэмэ, ди цыр ящынущи, дыхуэсакъын хуейщ. ХьэщӀэ лъапӀэ, 400. Абы хуэдэу хъуну ищӀатэмэ, Нартыхур къэмыкӀуэххэнкӀи хъунт, сыту жыпӀэмэ а къуажэр нэгъуэщӀ зыкъоми я гъусэу, гъунэгъу хэкум яубыдащ, зыми емыупщӀу икӀи емыусэу, Конституцэу КъурӀэным нэхърэ нэхъ ягъэлъапӀэри зыуи кърамыдзэу. Лъапсэ, 74. Хэкур зыубыдауэ щыта нэмыцэр ирахужри, куэд дэмыкӀыу, щӀымахуэкӀэу къэсщ а нэгъуджэри Тэрчкъалэ къыдэтӀысхьат, мурадыфӀ имыӀэу. Лъапсэ, 74. 5. (1). ЗэтеӀыгъэн, иумыгъащӀэӀауэ. Темботрэ Лурэ пхуэубыдынт, Думэсарэ щыӀэтэкъым. Хъуэпсэгъуэ нур, 283. 6. (1). Пэш с.ху. гуэрым щӀэтӀысхьэн. Ар [Жансэхъу] зыщӀэлъа пэшыр иджы Мэтхъэным иубыдынт. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 600. ◊ [И] Ӏэр убыдын (18). Еплъ Ӏэ.