ныкъуэ
Türkçe-Adıgece Sözlük, Fahri Huvaj
Kitapta geçtiği hali
ныкъо/ныкъуэ; BUÇUK
ныкъуэ/ныкъо; BUÇUK
пӀэлъэгъу/пӀалъэгъуэ, шӀэгъу/щӀэгъуэ, шӀыгъу/щӀыгъуэ, къэшӀыгъу/ къэщӀыгъуэ, ешӀэгъу/ещӀэгъуэ, ныкъо/ныкъуэ; DEVRE
ныкъо/ныкъуэ → пӀэлъэгъу; DEVRE (yarı-m)
ныкъуэ/ныкъо → пӀэлъэгъу; DEVRE (yarı-m)
Bu sonuç kitaptaki 5 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.
Ayrıca bakınız: пӀэлъэгъу
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
1. ТӀу ищӀыкӀам языхэзыр.
руполовина чего-л.
Сыхьэт ныкъуэ.
+1 örnek
Илъэс ныкъуэ.— Ахъмэт Мухьэдин
2. Зыгуэрым и зэхуэдитӀ, ику, ибг.
русередина чего-л.
Жэщ ныкъуэм {Астемыр} къосыжри, нэхущым докӀыж. Ӏуащхь.
3. Зыгуэрым щыщ Ӏыхьэ.
ручасть чего-л.
ЩӀакхъуэ ныкъуэ. Изрэ ныкъуэрэ зэрыщӀэркъым.— Псалъэжьхэр
Kitapta geçtiği hali
ныкъуэ I 1. половина чего-л. / ТӀу ищӀыкӀам языхэзыр. Сыхьэт ныкъуэ. * Илъэс ныкъуэ. Ахъ. М. 2. середина чего-л. / Зыгуэрым и зэхуэдитӀ, ику, ибг. Жэщ ныкъуэм {Астемыр} къосыжри, нэхущым докӀыж. Ӏуащхь. 3. часть чего-л. / Зыгуэрым щыщ Ӏыхьэ. * ЩӀакхъуэ ныкъуэ. Изрэ ныкъуэрэ зэрыщӀэркъым. (погов.) Акъыл ныкъуэ см. акъыл. ЦӀыху ныкъуэ см. цӀыху.
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
1. ТӀу ищӀыкӀам языхэзыр.
Сыхьэт ныкъуэ нэхъыбэ дэмыкӀыу Астемыр Налшык нэсщ, и шыр цӀыхугъэ гуэрым деж къыдинэри, Елизаветэ уэрамымкӀэ лъэсу дригъэзеящ, Церковнэ уэрамымкӀэ кӀуэуэ.— Хъуэпсэгъуэ нур, 112
+2 örnek
Зы сыхьэт ныкъуэ дэкӀадэмыкӀа, Бекъанрэ Апчарэрэ шы къомыр къуажэ уэрам закъуэмкӀэ драхуеящ, сабэ къаӀэтам уни сыти уимыгъэлъагъуу.— Нал къута, 270
ЦӀыхубзым и лӀым и хъыбар имыщӀуи къэнэнт: зэрыдэкӀуар, фызышэр зэрекӀуэкӀар, илъэс ныкъуэ фӀэкӀа дэмыпсэуауэ фронтым зэрыкӀуар, станцым зы жэщ-махуэ иригъэжьэжу зэрытесар – зыри къигъэнатэкъым.— МелыӀыч, 442
2. Зыгуэрым и зэхуэдитӀ, ику, ибг.
Марфэ и адэр зэрылӀэжрэ илъэс ныкъуэм нэблэгъащ. «— Бдзэжьеящэм ипхъу, 151
+2 örnek
Зэгуэр уи адэм пщыхьэщхьэу Дзыхь зыхуищӀ щӀалэ къеутӀыпщри Си дей жэщ ныкъуэм къегъакӀуэ, Ар зыдэщыӀэм къимыкӀыу, Мыр къысхуеӀуэхур лӀыжь ябгэм: «Бгъэм я тӀысыпӀэу бгы тӀуащӀэр ХэщӀапӀэ сщӀауэ сопсэур».— Адэ, 138
Провокаторышхуэ хъуат езыри, - ямыгъэӀэпхъуэу губгъуэм къина Ӏэщхэм щыщ къихурти, жэщ ныкъуэм нэхъ шэч зыхуищӀ унагъуэм ирихулӀэрт, езыр унэм яфӀыщӀэпщхьэурэ щӀэупщӀэрт: - Ей, танэ фыхуей? – жиӀэурэ зиплъыхьырт, пкӀэунэм яфӀипщхьэрт.— Къалэн, 434
3. Зыгуэрым щыщ Ӏыхьэ.
Чыржын ныкъуэ иритмэ, Тембот и къамылымкӀэ Лу псы иригъафэрт.— Хъуэпсэгъуэ нур, 288
+1 örnek
Хьэжыгъэ къэп ныкъуэрэ мэл укӀарэ мащӀэкъым ар гъуэмылэу, - жиӀэрт колхоз тхьэмадэм, псалъэр зэпишу.— Нал къута, 270
4. ЩыщӀагъэ, ныкъусаныгъэ.
Уи ныкъуэр изу къыпфӀагъэщӀ, Урагъэщхьауэ узэмыщхь.— СфӀэмыфӀыр куэдрэ сфӀэфӀ уэ пщӀащ. «Вагъуэ махуэ», 318
+2 örnek
Къалэм хъыбару щызекӀуэрт Туземнэ дивизэм и начальник сонэ джыназ КӀэвкӀэвадзэр къэбэрдей полъкум и командир Воронцов-Дашков жыхуаӀэу пащтыхь ныкъуэм и къуэр и гъусэу, нобэ-пщэдей къэсыну.— Хъуэпсэгъуэ нур, 112
Дэфэрэдж куэдым къызэрацӀыхури, куэд къыкӀэлъыкӀуэу зэрыщытри зымыщӀэ щыӀэт – итӀани тырку пащтыхь ныкъуэу псы Ӏуфэм Ӏусыр фыз Ӏэзэм къыкӀэлъыкӀуэну хэт и гугъэнт?— Лъапсэ, 120
Deyimler (1)
акъыл ныкъуэ
Еплъ: акъыл
Kitapta geçtiği hali
НЫКЪУЭ (115). 1. (51). ТӀу ищӀыкӀам языхэзыр. Сыхьэт ныкъуэ нэхъыбэ дэмыкӀыу Астемыр Налшык нэсщ, и шыр цӀыхугъэ гуэрым деж къыдинэри, Елизаветэ уэрамымкӀэ лъэсу дригъэзеящ, Церковнэ уэрамымкӀэ кӀуэуэ. Хъуэпсэгъуэ нур, 112. Зы сыхьэт ныкъуэ дэкӀадэмыкӀа, Бекъанрэ Апчарэрэ шы къомыр къуажэ уэрам закъуэмкӀэ драхуеящ, сабэ къаӀэтам уни сыти уимыгъэлъагъуу. Нал къута, 270. ЦӀыхубзым и лӀым и хъыбар имыщӀуи къэнэнт: зэрыдэкӀуар, фызышэр зэрекӀуэкӀар, илъэс ныкъуэ фӀэкӀа дэмыпсэуауэ фронтым зэрыкӀуар, станцым зы жэщ-махуэ иригъэжьэжу зэрытесар – зыри къигъэнатэкъым. МелыӀыч, 442. 2. (7). Зыгуэрым и зэхуэдитӀ, ику, ибг. Марфэ и адэр зэрылӀэжрэ илъэс ныкъуэм нэблэгъащ. «Бдзэжьеящэм ипхъу», 151. Зэгуэр уи адэм пщыхьэщхьэу Дзыхь зыхуищӀ щӀалэ къеутӀыпщри Си дей жэщ ныкъуэм къегъакӀуэ, Ар зыдэщыӀэм къимыкӀыу, Мыр къысхуеӀуэхур лӀыжь ябгэм: «Бгъэм я тӀысыпӀэу бгы тӀуащӀэр ХэщӀапӀэ сщӀауэ сопсэур». «Адэ», 138. Провокаторышхуэ хъуат езыри, - ямыгъэӀэпхъуэу губгъуэм къина Ӏэщхэм щыщ къихурти, жэщ ныкъуэм нэхъ шэч зыхуищӀ унагъуэм ирихулӀэрт, езыр унэм яфӀыщӀэпщхьэурэ щӀэупщӀэрт: - Ей, танэ фыхуей? – жиӀэурэ зиплъыхьырт, пкӀэунэм яфӀипщхьэрт. Къалэн, 434. 3. (31). Зыгуэрым щыщ Ӏыхьэ. Чыржын ныкъуэ иритмэ, Тембот и къамылымкӀэ Лу псы иригъафэрт. Хъуэпсэгъуэ нур, 288. Хьэжыгъэ къэп ныкъуэрэ мэл укӀарэ мащӀэкъым ар гъуэмылэу, - жиӀэрт колхоз тхьэмадэм, псалъэр зэпишу. Нал къута, 270. 4. (6). 1. (3). ЩыщӀагъэ, ныкъусаныгъэ. Уи ныкъуэр изу къыпфӀагъэщӀ, Урагъэщхьауэ узэмыщхь. СфӀэмыфӀыр куэдрэ сфӀэфӀ уэ пщӀащ. «Вагъуэ махуэ», 318. 2. (3). Къалэм хъыбару щызекӀуэрт Туземнэ дивизэм и начальник сонэ джыназ КӀэвкӀэвадзэр къэбэрдей полъкум и командир Воронцов-Дашков жыхуаӀэу пащтыхь ныкъуэм и къуэр и гъусэу, нобэ-пщэдей къэсыну. Хъуэпсэгъуэ нур, 112. Дэфэрэдж куэдым къызэрацӀыхури, куэд къыкӀэлъыкӀуэу зэрыщытри зымыщӀэ щыӀэт – итӀани тырку пащтыхь ныкъуэу псы Ӏуфэм Ӏусыр фыз Ӏэзэм къыкӀэлъыкӀуэну хэт и гугъэнт? Лъапсэ, 120. ◊ Акъыл ныкъуэ (1). Еплъ акъыл.