ныбэр къигъэун

къигъэун (кърегъэу) перех. гл. выпустить что-л. (о жидкости) / Куэду, уэру къигъэжын (ткӀуаткӀуэ гуэр). Фэндырэм псыр къигъэун. Ныбэр къигъэун см. ныбэ.

ныбэ 1. живот / ЦӀыху Ӏэпкълъэпкъым щыщу тхьэмщӀыгъу, лъатэ, кӀэтӀий, чэ сыт хуэдэхэр зэрылъыр. * Сэ куэдрэ сымыгупсысэу си ныбэр ӀитӀкӀэ субыдыжащи, сощэӀу. Къу. Хь. 2. лицевая сторона туловища / Гупэ. НыбэкӀэ зыхэӀу-бэн. 3. желудок / ЦӀыхум, псэущхьэм я кӀуэцӀым хыхьэу шхыныр гъэткӀуным хуэщӀар. * Бажэм и ныбэр нэщӀ хъуауэ ТӀэкӀу шхэмэ фӀэфӀу къекӀухь. Щ. Ам. Ныбэ Ӏей щыӀэ мыхъумэ, шхын Ӏей щыӀэкъым. (погов.) 4. материнская утроба / Сабийр, щӀэжьейр зрищӀэ. * Лъэбыцэжьей.. ныбэм илъ сабийм и макъ зэхихар щхьэкӀуэ щыхъуауэ.. Алыджхэ я унэмкӀэ иунэтӀащ. Нарт. {И} ныбэ нэщӀ {и} Ӏэ телъыжу честно, своим трудом (жить). * Уи ныбэ нэщӀ уи Ӏэ телъыжу уи унэ уисыжын нэхъыфӀ щыӀэ. Къ. Хь. Ныбэр игъэпщхьэн втянуть живот. {И} ныбэр къежьэн располнеть; появиться - о животе, брюшке. * ЛӀыкукӀэ уеджэнщ {Къалэбатэ}, ил изщ, зэпэхъурейщ, и ныбэр къежьащ. Ӏуащхь. Ныбэр къигъэун къызыр. выпустить кишки, распороть живот кому-л. Ныбэр къриӀуэнтӀыкӀын в животе крутит. ныбэ уз боль в животе / Ныбэм къыщыхъу уз. ныбэ узым ихьын! просторечие пусть тебя холера возьмет! * - А ныбэ узым ихьын, жылэр зэтраукӀэ, уэ мыбдей уожейри ущылъщ! - жиӀащ адэм. фольк. ныбэ цӀынэ с больным животом / Зи ныбэм щӀыӀэ хыхьэрей, зи ныбэр зэӀыхьэгъуафӀэ.

НЫБЭ (56). 1. (28). ЦӀыхум е псэущхьэм Ӏэпкълъэпкъым щыщу тхьэмщӀыгъу, лъатэ, кӀэтӀий сыт хуэдэхэр зэрылъыр. ЛӀы гъумыжьыр бауэбапщэу шым къемыпсыхыу къещэтэхащ, и ныбэр бгырыпх бгъуэшхуэкӀэ щӀэкъузауэ. Нал къута, 250. Сэри си шым сеныкъуэкъуурэ си уанэр еутэхыным нэсащ, шыр апхуэдизкӀэ еры щекӀуащи, сепсыхрэ шыныбэпхыр щӀэскъузэну сыхуежьэмэ, и ныбэр къегъэпщ, сышэсыжмэ, аргуэру шыныбэпхыр къолэлэжри, згъэущмэ, сыкъещэтэхынкӀт мэхъу. Анка, 381. Псом япэ итыр ныбэфыжь гуэрт, и хьэжы ферсыр и щхьэшхуэм Ӏэпэм фӀэлъ Ӏэпхъуалъэм ещхьу фӀэӀуауэ, бгырыпх хужь инри щэнейкӀэ къешэкӀауэ и ныбэр щӀиӀыгъэу. Лъапсэ, 36. 2. (22). ЦӀыхум, псэущхьэм я кӀуэцӀым хыхьэу шхыным гъэткӀуным хуэщӀар, шхалъэ. Азрэт «мэлышх» жыхуаӀэм хуэдэт – мэл мащӀи абы и ныбэм икӀуэдакъым – заготбазэм Ӏэщ щигъашхэу игъащӀэм тетащ. Нал къута, 250. ЗылъэкӀым зылъэмыкӀыр ишхыурэ дыпсэу щхьэкӀэ ди ныбэ из зэи хъуркъым, лъэпкъ зылъэмыкӀыр хэкӀуадэ защӀэурэ къокӀуэкӀ. Кхъухь пхэнж, 503. 3. (6). Анэм сабийр, щӀэжьейр зрищӀэ. ЦӀыхубзым и ныбэм къитха сабийр лӀауэ къитхат, езы сабий тхьэмыщкӀэ цӀыкӀум сэкъат иӀэу къыщӀэкӀащ, абы и гугъу щытщӀын зэман дихуэнщ. Лъапсэ, 21. Япэм фадэм хуэпабгъэр цӀыхухъухэр арамэ, иджы цӀыхухъум къакӀэрымыху цӀыхубз дапщэ ухуей, уеблэмэ ныбэм ирищӀа сабийм фадэ синдромкӀэ еджэу уз къыщеуалӀэ къохъу. Лъапсэ, 44. ◊ Ныбэ изу шхэн (5). Гум зигъэнщӀу, урикъуху шхэн. МахуитӀкӀэ ерыскъы Ӏумыхуауэ, иджы и ныбэ изу шхэмэ, илӀыкӀынкӀи зэрыхъунур ищӀэ пэтми, зыхуэшыӀакъым. Нал къута, 244. Зэанэзэкъуэр я ныбэ изу шхащ, загъэпсэхуащ, къыдэхуари гъуэмылэу здащтэмэ, ПӀатӀыкъуей нэс яхурикъунущ, гъуэгур къагъуэт закъуэмэ. Лъапсэ, 56. Арыншами куэд лъандэрэ си ныбэ изу зэи сышхакъым, гъуэгуанэри гугъуащ, нобэ къэслъэфу скъута пхъэм къару лъэпкъ къысхинэжакъым, цӀыхубзым и гупэ сыгъуэлъми, схузэфӀэкӀын щӀагъуи щыӀэу си фӀэщ хъуркъым. МелыӀыч, 443. Ныбэ гуэн (1). Зи ныбэр ину къикӀауэ, хъурейуэ щыт. Кхъухьыр зэ щӀа хъуатэмэ, а ныбэ гуэныр пагъэщэтыжынщи, зэфӀэкӀащ. Кхъухь пхэнж, 500. Ныбэм къихь къэмыгъэнэн (1). Ямылейуэ, егъэлеяуэ шхэн, ефэн. ХьэгъуэлӀыгъуэ здэкӀуам езым хуэдэу фадэ зи мыжагъуэ гуэрым щыхуэзэри тӀуми ныбэм къихь къагъэнакъым. Лъапсэ, 46. Ныбэр къигъэун (5). къызэр. КӀуэцӀ-фэцӀыр къаплъэу ныбэр зэгуэгъэхун, зэгуэгъэжын. Уи ныбэр къизгъэуни, - жеӀэри, псори зэщӀэдыхьэшхэу, Мусэ и къамэр кърехри Мэсхьудыр ирехужьэ, арщхьэкӀэ лъэщӀэмыхьэу бауэбапщэу къегъэзэж. Хъуэпсэгъуэ нур, 153. Сэ сыщыӀатэм, согъэпцӀ, и ныбэр къизмыгъэутэмэ Пушкин и фызыр къэзыгъэфа ДантескӀэ зэджэм. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 616. Мыбы и ныбэр къизгъэунщ жаӀэу Гуащэ щызэхихым, хъумакӀуэ къыбгъэдэтхэм еплъмэ, зыгуэрым и къамэ къуаншэ етэгъэнкӀэ зэджэр и бгырыпхым дэӀуауэ щытти, занщӀэу мапхъуэри а къамэр къыдепхъуэтыкӀ. Лъапсэ, 37- 38. Ныбэр къигъэхун (1). Еплъ ныбэр къигъэун. Къэрэжьи къикӀуэтынум ящыщтэкъым, и къамэжь гуэлэлым еӀэнщи, и Ӏупсыр къыжьэдипхъыу, и нитӀри плъыжь хъуарэ зыри имылъагъужу зыгуэзыгъэпам и ныбэр къригъэхуну хьэзырыпсщ. Лъапсэ, 35. [И] ныбэр иуэжын (3). Гъур, уэд хъун. Шым тхъурымбэр къыкӀэрыхурт, и ныбэр иуэжат. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 620. Шым я ныбэр иуэжауэ джэдум ещхь хъуащ, тхъурымбэр ятегъуэжауэ, я щхьэр къахьыф къудейщ. Нал къута, 213. Абы лъандэрэ мащӀэ щӀа, иджы зи ныбэ иуэжа шы пцӀэгъуэплъым соплъри щӀымахуэр къихьамэ, уэншэку шэщым хущӀэтлъхьэу тӀыгъа шыбзыр арауэ пщӀэжынкъым. Анка, 382. Ныбэр ишэжын (1). Еплъ [и] ныбэр иуэжын. Дауи ещхьын, «ХьэбэлашэкӀэ» зэджэ жэмыр Ӏэхъуэм илъагъумэ, «уа, мы жэмыр уанэ жэмщ, ушэсу шыгъажэ урикӀуэну уасэ иӀэкъым», жиӀэу ауан ищӀырт, жэмыр лъакъуэ псыгъуэт, и ныбэр ишэжауэ. Щынэхужьыкъуэ, 18. Хьэм и ныбэм къикӀа (2). къызэр. Еплъ хьэ I.