къэшэн
Türkçe-Adıgece Sözlük, Fahri Huvaj
Kitapta geçtiği hali
къэщэн/къэшэн EVLENMEK (erkek için)
къэщэн/къэшэн, унагъо шӀэн/ унагъуэ хъун; EVLENMEK (erkek için)
пылъ, къэшэн/къэщэн; FLÖRT (erkeğın ~ü), YAVUKLU (erkeğin ~su)
къэшэн/къэщэн; GETİRMEK (çekip ~; evlenmek (erkek için)
къэщэн/къэшэн (къещэ/къешэ); GETİRMEK (çekip ~; evlenmek (erkek için)
къэшэн/къэщэн; KAŞEN
къэщэн/къэшэн; KAŞEN (yavuklu kız, flört)
фэпщэн, хьапщэн, ЖЬЫ къэщэн/ къэшэн, бэуэн; NEFES ALMAK
зыгъэпсэфын/зыгъэпсэхун (зегъэпсэфы/зегъэпсэху); ЖЬЫ къэщэн/къэшэн (~ къещэ/~ къешэ); SOLUKLANMAK
бэуэн, ЖЬЫ къэщэн/къэшэн, фэпщэн, хьапщэн; SOLUMAK, NEFES ALMAK
къэщэн/къэшэн, ПСЭЛЪЫХЪУ; YAVUKLU
къэшэн/къэщэн; YAVUKLU (erkeğin ~su)
къэшэн → къэщэн; EVLENMEK (erkek için)
Bu sonuç kitaptaki 13 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.
Ayrıca bakınız: къэщэн
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
(къешэ)
1. Зыгуэр зыгуэркӀэ къэгъэсын, къэгъэӀэпхъуэн.
рупривезти, привести кого-что-л.
Къэбэрдейм къашэрт Ӏэщэ, чэтэн, щэкӀ боз, шухьэ, икӀи нэгъуэщӀ хьэпшыпхэр. Къэб. и ист.
2. Бзылъхугъэ щхьэгъусэ щӀын.
ружениться
ХэкӀэсауэ къэшэн.
+1 örnek
И анэ еплъи ипхъу къашэ.— Псалъэжьхэр
Щхьэгъусэ ящӀыну мурад зыхуащӀа пщащэ.
руневеста
Тэркъаным уи къэшэн дахэм А махуэм и гур къыпщыкӀщ.— ӀуэрыӀуатэ
+1 örnek
Къамбот щӀалэм и къэшэныр Пщым и пащхьэм щыпудынущ.— ЩоджэнцӀыкӀу Алий
Kitapta geçtiği hali
къэшэн I (къешэ) перех. гл. 1. привезти, привести кого-что-л. / Зыгуэр зыгуэркӀэ къэгъэсын, къэгъэӀэпхъуэн. Къэбэрдейм къашэрт Ӏэщэ, чэтэн, щэкӀ боз, шухьэ, икӀи нэгъуэщӀ хьэпшыпхэр. Къэб. и ист. 2. жениться / Бзылъхугъэ щхьэгъусэ щӀын. ХэкӀэсауэ къэшэн. * И анэ еплъи ипхъу къашэ. (погов.) II невеста / Щхьэгъусэ ящӀыну мурад зыхуащӀа пщащэ. * Тэркъаным уи къэшэн дахэм А махуэм и гур къыпщыкӀщ. фольк. Къамбот щӀалэм и къэшэныр Пщым и пащхьэм щыпудынущ. Щ. А.
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
(къешэ)
1. Зыгуэр зыгуэркӀэ къэгъэсын, къэгъэӀэпхъуэн.
[Дэфэрэдж:] ЛэтӀифэ Ӏэмал зыхуимыгъуэтыр сэ зыр аращ, сэ кафедрэ сиӀэу мыбы си студентхэр къасшэурэ практикэ щезгъэкӀуэкӀыу аращ, адрейхэр псори абы и ӀэмыщӀэ илъщи, цӀутӀи-пӀытӀи жамыӀэу жиӀэр ягъэзэщӀэну я боршщ, емыдаӀуэр щӀригъэгъуэжыну Ӏэмал дапщи иӀэ – езыми и хабзэжьщ къемыдаӀуэр игъэлъэпэрапэу— Лъапсэ, 15
+2 örnek
ЕтӀуанэрей махуэм хьэблэм дэс лӀыхэр зэхуэсри, я Ӏуэху къагъанэми, щхьэж сэбэп зэрыхъунымкӀэ зэгурыӀуэри хэт мэзым кӀуэри чы-бжэгъу къишащ, хэти пхъащхьэ хъун къигъуэтащ, хэти мывэ къишэри, зэрыжаӀам хуэдэу, чы-бжэгъу унэ ящӀри и щхьэри ябгъэжащ— ГущӀэгъу, 425
Уафэгъуагъуэм уэшхыр къишэм, Жызумейхэм псыр зыщӀаф— Уузыншэм! - сэ жызоӀэ. «Мывэ хуабэ», 19
2. Бзылъхугъэ щхьэгъусэ щӀын.
ЛӀы губзыгъэм уи фызыр адыгэми урысми зэхуэдэу къилъытащ: - Фызыр гурэ псэкӀэ къыхах, - жиӀэрт Мэтхъэным, - цӀыхубзыр уи гум ирихьрэ, уи псэм къищтэрэ – къашэ— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 529
+2 örnek
ИтӀани ахэм яжесӀащ: Насыпым щхьэхьу сылъежьэнщ, Ар спэгъунэгъумэ, къэслъыхъуэнщи, НысащӀэ дахэу лъагъуэ нэхукӀэ Уэрэд хужысӀэу сэ къэсшэнщ— Насып. «Шум и гъуэгу», 85
Жыраслъэн къыдэкӀуэнут я нэхъ дахэр, абы къыщӀэбэг къомым щыщ къимышэу уэркъ хъыджэбзыжь къыщишэм, жылэм дэс тхьэӀухудхэм ар шэуэ ятехуащ— Хъуэпсэгъуэ нур, 86
Atasözleri (1)
[и] анэм еплъи ипхъу къашэ
Еплъ: анэ
Щхьэгусэ ящӀыну мурад зыхуащӀа пщащэ. -111.
Инали и къэшэным саугъэт хуишэу машинэм илъти, абы и гугъу имыщӀуи къэнакъым, нэгъуэщӀ жиӀэн щимыгъуэтым, Саримэ и щӀалэ цӀыкӀу Ахьмэд етӀанэгъэ школым зэрыкӀуэнум тепсэлъыхьащ— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 537
+2 örnek
Къэшэн фиӀами, дэкӀуэжауэ, Фи анэ дыди къыфпэмыплъэ, Е къыфпэплъэни езэшауэ Я жьыщхьэм ныси фхуэмылъыхъуэ— Сэлэт лъэужь. «Мывэ хуабэ», 130
ЛӀыгъур фокӀэщӀ къищтэрэ ежьами хъунут, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ, хъыджэбзым и дэлъхум зыхуэбгъазэрэ, «фокӀэщӀыр ууейщ, уи шыпхъур къызэптмэ» жыпӀэмэ, къозытын дапщэ ухуей, уэркъ щӀали бгъуэтынщ, зи къэшэн дахэ къыдэзышу «мыр узот, къащтэ уи фокӀэщӀыр» жызыӀэн.— Лъапсэ, 110
Kitapta geçtiği hali
КЪЭШЭН I (къешэ) лъэӀ. (235). 1. (170). Зыгуэр зыгуэркӀэ къэгъэсын, къэгъэӀэпхъуэн. [Дэфэрэдж:] ЛэтӀифэ Ӏэмал зыхуимыгъуэтыр сэ зыр аращ, сэ кафедрэ сиӀэу мыбы си студентхэр къасшэурэ практикэ щезгъэкӀуэкӀыу аращ, адрейхэр псори абы и ӀэмыщӀэ илъщи, цӀутӀи-пӀытӀи жамыӀэу жиӀэр ягъэзэщӀэну я боршщ, емыдаӀуэр щӀригъэгъуэжыну Ӏэмал дапщи иӀэ – езыми и хабзэжьщ къемыдаӀуэр игъэлъэпэрапэу. Лъапсэ, 15. ЕтӀуанэрей махуэм хьэблэм дэс лӀыхэр зэхуэсри, я Ӏуэху къагъанэми, щхьэж сэбэп зэрыхъунымкӀэ зэгурыӀуэри хэт мэзым кӀуэри чы-бжэгъу къишащ, хэти пхъащхьэ хъун къигъуэтащ, хэти мывэ къишэри, зэрыжаӀам хуэдэу, чы-бжэгъу унэ ящӀри и щхьэри ябгъэжащ. ГущӀэгъу, 425. Уафэгъуагъуэм уэшхыр къишэм, Жызумейхэм псыр зыщӀаф. «Уузыншэм!» - сэ жызоӀэ. «Мывэ хуабэ», 19. 2. (57). Бзылъхугъэ щхьэгъусэ щӀын. ЛӀы губзыгъэм уи фызыр адыгэми урысми зэхуэдэу къилъытащ: - Фызыр гурэ псэкӀэ къыхах, - жиӀэрт Мэтхъэным, - цӀыхубзыр уи гум ирихьрэ, уи псэм къищтэрэ – къашэ. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 529. ИтӀани ахэм яжесӀащ: Насыпым щхьэхьу сылъежьэнщ, Ар спэгъунэгъумэ, къэслъыхъуэнщи, НысащӀэ дахэу лъагъуэ нэхукӀэ Уэрэд хужысӀэу сэ къэсшэнщ. Насып. «Шум и гъуэгу», 85. Жыраслъэн къыдэкӀуэнут я нэхъ дахэр, абы къыщӀэбэг къомым щыщ къимышэу уэркъ хъыджэбзыжь къыщишэм, жылэм дэс тхьэӀухудхэм ар шэуэ ятехуащ. Хъуэпсэгъуэ нур, 86. ☐ [И] анэм еплъи ипхъу къашэ (1). Еплъ анэ.
КЪЭШЭН II (5). Щхьэгусэ ящӀыну мурад зыхуащӀа пщащэ. Инали и къэшэным саугъэт хуишэу машинэм илъти, абы и гугъу имыщӀуи къэнакъым, нэгъуэщӀ жиӀэн щимыгъуэтым, Саримэ и щӀалэ цӀыкӀу Ахьмэд етӀанэгъэ школым зэрыкӀуэнум тепсэлъыхьащ. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 537. Къэшэн фиӀами, дэкӀуэжауэ, Фи анэ дыди къыфпэмыплъэ, Е къыфпэплъэни езэшауэ Я жьыщхьэм ныси фхуэмылъыхъуэ. Сэлэт лъэужь. «Мывэ хуабэ», 130. ЛӀыгъур фокӀэщӀ къищтэрэ ежьами хъунут, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ, хъыджэбзым и дэлъхум зыхуэбгъазэрэ, «фокӀэщӀыр ууейщ, уи шыпхъур къызэптмэ» жыпӀэмэ, къозытын дапщэ ухуей, уэркъ щӀали бгъуэтынщ, зи къэшэн дахэ къыдэзышу «мыр узот, къащтэ уи фокӀэщӀыр» жызыӀэн. Лъапсэ, 110-111.