къэтын
Türkçe-Adıgece Sözlük, Fahri Huvaj
Kitapta geçtiği hali
КЪЭТЫН/нэтын, пчыхьэзэхахь, чӀэгъэдэӀу/щӀэгъэдэӀу, гъэдэӀогъэлъагъо/гъэдаӀуэ-гъэлъагъуэ, КОНЦЕРТ ; DİNLETİ (gösteri)
хьэгъошӀыгъу/хьэгъуэщӀыгъуэ, зэхахь/зэхыхьэ, пчыхьэзэхахь, мэфэзэхахь, КЪЭТЫН, нэтын, къэгъэлъэгъуэн, къэшъо-нашъу/ къафэ-нафэ, къешӀэ-нашӀэ/къещӀэнащӀэ; ETKİNLİK, FAALİYET, SERGİ, KONSER
КЪЭТЫН/нэтын, КЪЭГЪЭЛЪАГЪУ(Э), къэгъэлъэгъон/ къэгъэлъэгъуэн; GÖSTERİ
КЪЭТЫН, нэтын, ЕДЗЫГЪУ(Э), КОНЦЕРТ; KONSER
ЕДЗЫГЪУ(Э), КЪЭТЫН, нэтын; KONSER
ТЕДЗЭН (тыредзэ/тредзэ); ГЪЭӀУН (ЕГЪЭӀУ); КЪЭТЫН (КЪЕТ(ы); нэтын (нет); YAYINLAMAK
КЪЭТЫН, нэтын → ТЕДЗЭН; YAYINLAMAK
КЪЭТЫН, нэтын → хьэгъошӀыгъу; ETKİNLİK (konser)
нэтын, КЪЭТЫН → ТЕДЗЭН; YAYINLAMAK
нэтын, КЪЭТЫН → хьэгъошӀыгъу; ETKİNLİK, GÖSTERİ, KONSER
Bu sonuç kitaptaki 10 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.
Ayrıca bakınız: тедзэн, хьэгъошӀыгъу
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
(къот, къэтщ)
1. ЗыщӀыпӀэ кӀуауэ щыӀэн, къэмыкӀуэжу зыкъом дэгъэкӀын.
рузадерживаться где-л.
Шы закъуэгум ису {Хьэнахъуэ} губгъуэм макӀуэри шэджагъуэ хъуху къот.— Къашыргъэ ХьэпащӀэ
2. ЩымыӀэн.
руотсутствовать
Ежьауэ къэтын.
3. Иримыкъужын, щыщӀэн.
рунедоставать, не хватать кого-чего-л.
Зы цӀху къэтын. Сом мин къэтын.
(къет)
1. КъыщӀэгъэкӀын, къэутӀыпщын (хьэпшып, ерыскъы). Хэхъуэ къэтын.
ру2. выдать, выработать что-л. (напр. продукцию)
Еплъ: тын 1. 2
3. ГъэӀун (радиокӀэ, телевиденэкӀэ).
рупередать, сообщить (по радио, телевидению)
Радиом хъыбарыщӀэхэр къитащ. Телевизорым концерт гъэщӀэгъуэн къет.
Bu maddedeki ifadeler (3)
къэт жегъэӀэн
руотсутствовать долго.
къэт щымыӀэу
рувсе без исключения.
ЦӀыкӀухэр къэт щымыӀэу къызэхуэсыжат.— Ӏуащхьэмахуэ
къэт щӀагъуэ щымыӀэу
руза малым исключением.
Kitapta geçtiği hali
къэтын I (къот, къэтщ) неперех. гл. 1. задерживаться где-л. / ЗыщӀыпӀэ кӀуауэ щыӀэн, къэмыкӀуэжу зыкъом дэгъэкӀын. * Шы закъуэгум ису {Хьэнахъуэ} губгъуэм макӀуэри шэджагъуэ хъуху къот. Къ. Хь. 2. отсутствовать / ЩымыӀэн. Ежьауэ къэтын. 3. недоставать, не хватать кого-чего-л. / Иримыкъужын, щыщӀэн. Зы цӀху къэтын. Сом мин къэтын. Къэт жегъэӀэн отсутствовать долго. Къэт щымыӀэу все без исключения. * ЦӀыкӀухэр къэт щымыӀэу къызэхуэсыжат. Ӏуащхь. Къэт щӀагъуэ щымыӀэу за малым исключением. II (къет) перех. гл. 1. см. тын 1. 2. выдать, выработать что-л. (напр. продукцию) / КъыщӀэгъэкӀын, къэутӀыпщын (хьэпшып, ерыскъы). Хэхъуэ къэтын. 3. передать, сообщить (по радио, телевидению) / ГъэӀун (радиокӀэ, телевиденэкӀэ). Радиом хъыбарыщӀэхэр къитащ. Телевизорым концерт гъэщӀэгъуэн къет.
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
(къот, къэтщ)
1. ЗыщӀыпӀэ кӀуауэ щыӀэн, къэмыкӀуэжу зыкъом дигъэкӀын. -441.
Зэгуэр Нурхьэлий тӀэкӀурэ къэтауэ къигъэзэжати, унэ лъэгур хьэлэчу зэхэтӀыхьауэ къыхуэзэжащ— Хъуэпсэгъуэ нур, 149
+2 örnek
[Алыджыкъуэ:] ТӀури дытӀыса нэужь, къэтэджщ цӀыхубзри, я гъунэгъум деж кӀуэри куэдрэ къэмыту къигъэзэжащ, цырибон тӀэкӀу графин цӀыкӀумкӀэ къихьри.— МелыӀыч, 440
[Мариам и пхъум жреӀэ:] Уи адэр нышэдибэ къызэупщӀати, «модэ щӀыхуэ тӀэкӀу езгъэхьыжыну згъэкӀуащ», жысӀэри къэзгъэпцӀащ, ныжэбэ укъызэрытар къищӀэмэ, уи фэр ӀэбжьанэкӀэ зэрытрихынур щхьэ умыщӀэрэ— Лэчымэ, 394
2. ЩымыӀэн.
Ежьэрэ дапщэрэ къэтми, узыншэу къигъэзэжмэ, нэгъуэщӀ зыхуей щыӀэкъым— Кхъэлэгъунэ, 375
+2 örnek
[Бабыщыхъум Джэлил жреӀэ:] Кърум укърашатэмэ, бжьыхьэр къэсмэ, хуабапӀэ щӀыналъэм сыкӀуэжынщи, гъатхэр къихьэху сыкъэтынущ, жыпӀэурэ зыбгъэщӀэгъуэнт— Бабыщыкъуэ адакъэпщ, 475
А хъыбар шынагъуэр зи щхьэгъусэ ежьауэ къэт фызхэм зэхахмэ, я щхьэфэцыр тэджырт— Хъуэпсэгъуэ нур, 303
3. Иримыкъужын, щыщӀэн
Ӏэпкълъэпкъ къэмыту укъалъхуамэ, Уэ щӀыщӀэ бвэну къыпщогугъ— Хэт сыт ӀэнатӀэ къехъулӀами… Батырыбжьэ, 63
+2 örnek
[Алыджыкъуэ комендантым жреӀэ:] – Си Ӏэ къэткъым, си лъэ къэткъым, тхьэм и шыкуркӀэ си щхьэ закъуэр зрикъун си ӀитӀым къалэжьыжын хуейщ— МелыӀыч, 466
[Шаукэт къадым лӀы къигъэкӀуам жреӀэ:] Си сэджыт къэткъым, си бытыр къэткъым, си унэ сыщӀэсыжщ— Аргъуей, 386
Deyimler (3)
къэт жегъэӀэн
Куэдрэ щымыӀэн.
[Астемыррэ Гъуумаррэ зопсалъэ:] – ТӀыс, хьэщӀэ утщӀынщ. – Къэт жебгъэӀаи. – ТӀэкӀу дыхьэулеящ— Хъуэпсэгъуэ нур, 194
къэт щымыӀэу
Псори, зыри мычэму. -548.
Хъарзынэу псори екӀуэкӀырт, цӀыкӀухэр къэт щымыӀэу къызэхуэсыжауэ, заведующыщӀэм пэплъэрт, учкомыр зыуи кърамыдзэжу— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 547
къэт щӀагъуэ щымыӀэу
Псори, зы-тӀу фӀэкӀа мычэму.
Абы [Астемыр] и гъусэт Гъэшыкъуэ зэкъуэшитӀыр, Къудащ Амырхъан, ЩоджэнцӀыкӀу Алым, Назирыжьыр – къуажэм дыпартизанщ жызыӀэу дэкӀа илъэпкъым къагъэзэжат, къэт щӀагъуэ щымыӀэу— Хъуэпсэгъуэ нур, 308
1. Зыгуэрым зыгуэр ӀэщӀэгъэхьэн, ей щӀын, саугъэт хуэщӀын.
[Чачэ Нахъуэ жреӀэ:] СомитӀ къэт жыпӀамэ, мэ сомитӀ. Фи хьэлэлщ— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 513
+2 örnek
УщӀэпӀэщӀэни щыӀэт сытми, аргуэру «мор къэфт», «модрейр къытхуэфщӀэ» жаӀэнщи, бэлыхь ухадзэнщ, аращ старшинэр къыщӀыдэджэри, ар ухуеймэ уи гъунэгъум къыбжиӀэж хъунущ— Хъуэпсэгъуэ нур, 84
ГуфӀэгъуэр мардэншэу Дэ Сталин къыдет, Гъэ куэдкӀэ узыншэу Вождь иныр щырет— Сталиным и уэрэд. «Бгы лъапэхэм деж», 12
2. Зыгуэр гъэӀун (радиокӀэ, телевиденэкӀэ).
Совинформбюром къет: «…Зауэр Кущевкэ деж щокӀуэкӀ», - жиӀэу— Нал къута, 220
+1 örnek
Астемыри щытщ хуэсакъыу Сабий цӀыкӀум и гъы макъыр Рацэм къетыр ар ӀупщӀ дыдэу— Радиосправкэ. «Партыр ди пашэу», 76
Kitapta geçtiği hali
КЪЭТЫН I (къот, къэтщ) лъэмыӀ. (30). 1. (6). ЗыщӀыпӀэ кӀуауэ щыӀэн, къэмыкӀуэжу зыкъом дигъэкӀын. Зэгуэр Нурхьэлий тӀэкӀурэ къэтауэ къигъэзэжати, унэ лъэгур хьэлэчу зэхэтӀыхьауэ къыхуэзэжащ. Хъуэпсэгъуэ нур, 149. [Алыджыкъуэ:] ТӀури дытӀыса нэужь, къэтэджщ цӀыхубзри, я гъунэгъум деж кӀуэри куэдрэ къэмыту къигъэзэжащ, цырибон тӀэкӀу графин цӀыкӀумкӀэ къихьри. МелыӀыч, 440-441. [Мариам и пхъум жреӀэ:] Уи адэр нышэдибэ къызэупщӀати, «модэ щӀыхуэ тӀэкӀу езгъэхьыжыну згъэкӀуащ», жысӀэри къэзгъэпцӀащ, ныжэбэ укъызэрытар къищӀэмэ, уи фэр ӀэбжьанэкӀэ зэрытрихынур щхьэ умыщӀэрэ? Лэчымэ, 394. 2. (13). ЩымыӀэн. Ежьэрэ дапщэрэ къэтми, узыншэу къигъэзэжмэ, нэгъуэщӀ зыхуей щыӀэкъым. Кхъэлэгъунэ, 375. [Бабыщыхъум Джэлил жреӀэ:] Кърум укърашатэмэ, бжьыхьэр къэсмэ, хуабапӀэ щӀыналъэм сыкӀуэжынщи, гъатхэр къихьэху сыкъэтынущ, жыпӀэурэ зыбгъэщӀэгъуэнт. Бабыщыкъуэ адакъэпщ, 475. А хъыбар шынагъуэр зи щхьэгъусэ ежьауэ къэт фызхэм зэхахмэ, я щхьэфэцыр тэджырт. Хъуэпсэгъуэ нур, 303. 3. (8). Иримыкъужын, щыщӀэн. Ӏэпкълъэпкъ къэмыту укъалъхуамэ, Уэ щӀыщӀэ бвэну къыпщогугъ. Хэт сыт ӀэнатӀэ къехъулӀами… «Батырыбжьэ», 63. [Алыджыкъуэ комендантым жреӀэ:] – Си Ӏэ къэткъым, си лъэ къэткъым, тхьэм и шыкуркӀэ си щхьэ закъуэр зрикъун си ӀитӀым къалэжьыжын хуейщ. МелыӀыч, 466. [Шаукэт къадым лӀы къигъэкӀуам жреӀэ:] Си сэджыт къэткъым, си бытыр къэткъым, си унэ сыщӀэсыжщ. Аргъуей, 386. ◊ Къэт жегъэӀэн (1). Куэдрэ щымыӀэн. [Астемыррэ Гъуумаррэ зопсалъэ:] – ТӀыс, хьэщӀэ утщӀынщ. – Къэт жебгъэӀаи. – ТӀэкӀу дыхьэулеящ. Хъуэпсэгъуэ нур, 194. Къэт щымыӀэу (1). Псори, зыри мычэму. Хъарзынэу псори екӀуэкӀырт, цӀыкӀухэр къэт щымыӀэу къызэхуэсыжауэ, заведующыщӀэм пэплъэрт, учкомыр зыуи кърамыдзэжу. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 547-548. Къэт щӀагъуэ щымыӀэу (1). Псори, зы-тӀу фӀэкӀа мычэму. Абы [Астемыр] и гъусэт Гъэшыкъуэ зэкъуэшитӀыр, Къудащ Амырхъан, ЩоджэнцӀыкӀу Алым, Назирыжьыр – къуажэм дыпартизанщ жызыӀэу дэкӀа илъэпкъым къагъэзэжат, къэт щӀагъуэ щымыӀэу. Хъуэпсэгъуэ нур, 308.
КЪЭТЫН II лъэӀ. (9). 1. (7). Зыгуэрым зыгуэр ӀэщӀэгъэхьэн, ей щӀын, саугъэт хуэщӀын. [Чачэ Нахъуэ жреӀэ:] СомитӀ къэт жыпӀамэ, мэ сомитӀ. Фи хьэлэлщ. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 513. УщӀэпӀэщӀэни щыӀэт сытми, аргуэру «мор къэфт», «модрейр къытхуэфщӀэ» жаӀэнщи, бэлыхь ухадзэнщ, аращ старшинэр къыщӀыдэджэри, ар ухуеймэ уи гъунэгъум къыбжиӀэж хъунущ. Хъуэпсэгъуэ нур, 84. ГуфӀэгъуэр мардэншэу Дэ Сталин къыдет, Гъэ куэдкӀэ узыншэу Вождь иныр щырет. Сталиным и уэрэд. «Бгы лъапэхэм деж», 12. 2. (2). Зыгуэр гъэӀун (радиокӀэ, телевиденэкӀэ). Совинформбюром къет: «…Зауэр Кущевкэ деж щокӀуэкӀ», - жиӀэу. Нал къута, 220. Астемыри щытщ хуэсакъыу Сабий цӀыкӀум и гъы макъыр Рацэм къетыр ар ӀупщӀ дыдэу. Радиосправкэ. «Партыр ди пашэу», 76.