къэсын
Türkçe-Adıgece Sözlük, Fahri Huvaj
Kitapta geçtiği hali
КЪЭСЫН (къэсы/къос), КЪЫНЭСЫН (къынэсы/къынос); YETİŞMEK (ulaşmak) (konuşanın bulunduğu yere)
Bu sonuç kitaptaki 1 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
(къос)
1. КъэкӀуэн, къэхутэн. Шухэр
руприбывать (сюда)
Бахъсэн къэсащ.
2. Къэблэгъэн, къэунэхун, къэкӀуэн (зэман, пӀалъэ сыт хуэдэхэр).
руприближаться, наступать (о времени)
Гъатхэр къэсын. Гъуэлъыжыгъуэр къэсын.
3. ЛъэӀэсын, щӀэуэн, нэблэгъэн.
рудоходить, достигать до какого-л. уровня, места
Ар {Мурат} ятӀэ куум щыхэувэм зэуэ къэуӀэбжьащ: ятӀэр и лъэкӀэным къэсырт.— Къэбэрдей
Bu maddedeki ifadeler (5)
къемэтыр къэсыху(н)кӀэ
Еплъ: къемэт
къурмакъейм къэсын
Еплъ: къурмакъей
пӀалъэр къэсын
Еплъ: пӀалъэ
{и} уахътыр къэсын
Еплъ: уахъты
Ӏупэм къэсын
Еплъ: Ӏупэ
Kitapta geçtiği hali
къэсын (къос) неперех. гл. 1. прибывать (сюда) / КъэкӀуэн, къэхутэн. Шухэр Бахъсэн къэсащ. 2. приближаться, наступать (о времени) / Къэблэгъэн, къэунэхун, къэкӀуэн (зэман, пӀалъэ сыт хуэдэхэр). Гъатхэр къэсын. Гъуэлъыжыгъуэр къэсын. 3. доходить, достигать до какого-л. уровня, места / ЛъэӀэсын, щӀэуэн, нэблэгъэн. * Ар {Мурат} ятӀэ куум щыхэувэм зэуэ къэуӀэбжьащ: ятӀэр и лъэкӀэным къэсырт. Къэб. Къемэтыр къэсыху(н)кӀэ см. къемэт. Къурмакъейм къэсын см. къурмакъей. ПӀалъэр къэсын см. пӀалъэ. {И} уахътыр къэсын см. уахъты. Ӏупэм къэсын см. Ӏупэ.
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
(къос)
1. КъэкӀуэн, къэхутэн.
Шы еплӀанэри къэсауэ Псори йоплъыр, ягъэщӀагъуэ. Мусэ къешэ ар Ӏэдэжу, Жьым щӀиупскӀэу и жьакӀагъуэр— Колхоз шыгъажэм. «Партыр ди пашэу», 41
+2 örnek
Къуажэдэс къызэрыгъэгубжьыжар къосри окрисполкомыр къаувыхьауэ зэрогъэкӀий, лажьэ зимыӀэу вгъэтӀысыр къэвутӀыпщыж, жаӀэри— Зи лъэрыгъыпс тӀыгъа, 525
ЩӀалэм абы гу лъимыта хуэдэу, шейр зэӀещӀэ лошкӀэ цӀыкӀумкӀэ, стэканыр жьгъырууэ зэхихмэ, хъыджэбзыр щӀоупщӀэ: «Уэзджынэ макъ зэхызохри, пощтыр късауэ пӀэрэ?» - жеӀэри.— Лъапсэ, 109
2. Къэблэгъэн, къэунэхун, къэкӀуэн (зэман, пӀалъэ сыт хуэдэхэр).
Кърум укърашатэмэ, бжьыхьэр къэсмэ, хуабапӀэ щӀыналъэм сыкӀуэжынщи, гъатхэр къихьэху сыкъэтынущ, жыпӀэурэ зыбгъэщӀэгъуэнт— Бабыщыкъуэ адакъэпщ, 475
+2 örnek
Дыгъэм, кхъухь кӀуэкӀафӀэу, ЩӀылъэр нэху къищӀащ, И къухьэгъуэр къэсри Махуэ тхуигъэщӀащ— Дыгъэм, кхъухь кӀуэкӀафӀэу… Вагъуэ махуэ, 101
Бжэгъу къащти, ар хэукӀэ щӀым, Чэзур къэсакъэ – къэгъэгъэнщ— Си хэку нэхъ ини сыту сщӀын? Щхьэлыкъуэ, 386
3. ЛъэӀэсын, щӀэуэн, нэблэгъэн.
Псы Ӏуфэм Ӏутхэр плъэмэ, Астемыр и плӀэм псыр къос, шыпэри къыхэпӀиикӀыу уолъагъу— Хъуэпсэгъуэ нур, 164
+2 örnek
Фызышэр куэбжэм къэса щхьэкӀэ занщӀэу удагъэхьэнт – дагъэхьакъым, «гъуэгупщӀэ» жаӀэри— Лъапсэ, 117
[Куэшмэн Азрэт] И пэ кӀыхьри къыпыхуауэ и жьэпкъым къэсыным тӀэкӀущ къэнэжар— Нал къута, 306
Kitapta geçtiği hali
КЪЭСЫН (къос) лъэмыӀ. (406). 1. (239). КъэкӀуэн, къэхутэн. Шы еплӀанэри къэсауэ Псори йоплъыр, ягъэщӀагъуэ. Мусэ къешэ ар Ӏэдэжу, Жьым щӀиупскӀэу и жьакӀагъуэр. Колхоз шыгъажэм. «Партыр ди пашэу», 41. Къуажэдэс къызэрыгъэгубжьыжар къосри окрисполкомыр къаувыхьауэ зэрогъэкӀий, лажьэ зимыӀэу вгъэтӀысыр къэвутӀыпщыж, жаӀэри. Зи лъэрыгъыпс тӀыгъа, 525. ЩӀалэм абы гу лъимыта хуэдэу, шейр зэӀещӀэ лошкӀэ цӀыкӀумкӀэ, стэканыр жьгъырууэ зэхихмэ, хъыджэбзыр щӀоупщӀэ: «Уэзджынэ макъ зэхызохри, пощтыр късауэ пӀэрэ?» - жеӀэри. Лъапсэ, 109. 2. (107). Къэблэгъэн, къэунэхун, къэкӀуэн (зэман, пӀалъэ сыт хуэдэхэр). Кърум укърашатэмэ, бжьыхьэр къэсмэ, хуабапӀэ щӀыналъэм сыкӀуэжынщи, гъатхэр къихьэху сыкъэтынущ, жыпӀэурэ зыбгъэщӀэгъуэнт. Бабыщыкъуэ адакъэпщ, 475. Дыгъэм, кхъухь кӀуэкӀафӀэу, ЩӀылъэр нэху къищӀащ, И къухьэгъуэр къэсри Махуэ тхуигъэщӀащ. Дыгъэм, кхъухь кӀуэкӀафӀэу… «Вагъуэ махуэ», 101. Бжэгъу къащти, ар хэукӀэ щӀым, Чэзур къэсакъэ – къэгъэгъэнщ. Си хэку нэхъ ини сыту сщӀын? «Щхьэлыкъуэ», 386. 3. (39). ЛъэӀэсын, щӀэуэн, нэблэгъэн. Псы Ӏуфэм Ӏутхэр плъэмэ, Астемыр и плӀэм псыр къос, шыпэри къыхэпӀиикӀыу уолъагъу. Хъуэпсэгъуэ нур, 164. Фызышэр куэбжэм къэса щхьэкӀэ занщӀэу удагъэхьэнт – дагъэхьакъым, «гъуэгупщӀэ» жаӀэри. Лъапсэ, 117. [Куэшмэн Азрэт] И пэ кӀыхьри къыпыхуауэ и жьэпкъым къэсыным тӀэкӀущ къэнэжар. Нал къута, 306. ◊ [И] пӀалъэр къэсын (79). Еплъ пӀалъэ. Ӏупэм къэсын (14). Еплъ Ӏупэ.