къэгъэзэн
Türkçe-Adıgece Sözlük, Fahri Huvaj
Kitapta geçtiği hali
ГЪЭЗЭН (ЕГЪАЗЭ), КЪЭГЪЭЗЭН (КЪЕГЪАЗЭ), КЪЭУХЬЭН (КЪЕУХЬ(э), КЪЫДЭУХЬЭН (КЪЫДЕУХЬ(э), кӀэгъожьын/щӀегъуэжын (кӀэгъожьы/щӀогъуэж), ДИНЫР хъожьын/хъуэжын (~ ехъожьы/ехъуэж); DÖNMEK
КЪЭГЪЭЗЭН → ГЪЭЗЭН; DÖNMEK (bu yana ~)
Bu sonuç kitaptaki 2 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.
Ayrıca bakınız: гъэзэн
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
(къегъазэ)
Еплъ: къэгъэзэжын
Kitapta geçtiği hali
къэгъэзэн (къегъазэ) неперех. гл. см. къэгъэзэжын.
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
(къегъазэ)
1. КъыздикӀамкӀэ гъэзэжын, къэкӀуэжын.
Унэм кӀуэжа и гугъэу, къуажэм къигъазэмэ, «тлъэгъуакъым» жаӀэу фызитӀри мэгузавэ, губгъуэмкӀэ къакӀуэмэ, пхъэӀэщэр здэщылъам деж щылъщ, и хьэпшып тӀэкӀури аращ— ВитӀ, 414
+2 örnek
Къегъазэ щӀалэм и хэкужькӀэ, къызыхэкӀахэм къахохьэж— Къазджэрий. «Вагъуэ махуэ», 11
Къимыгъэзэну псыр ежэхми, Къэжэнум хуещӀыр лъагъуэр куу— Уи жэщи махуи имыӀэххэу. «Вагъуэ махуэ», 321
2. КъикӀуэтын.
Карабахышым хуэдэу бэшэчт, лъэрызехьэт, тыркушым и фӀалъэм хуэдэу Щэулэхъу и фӀалъэри быдэт – мывэ къурш хуэзакӀэ къигъэзэнутэкъым [ХакӀуэр]— Нал къута, 265
+2 örnek
Дисэ къигъэзэнутэкъым, хэтыт ар зыщышынэнур— Хъуэпсэгъуэ нур, 142
[Капитаным:] Къуршыр имыкӀуэтауэ дикӀуэтынкъым! Чопракъыпс къимыгъазэу къэдгъэзэнкъым— Нал къута, 256
3. Зыгуэрым и лъэныкъуэмкӀэ унэтӀын.
Шоферым бгъурыс щакӀуэм и гупэр мыдэкӀэ къигъэзауэ жиӀэрт: «Мыбдежщ мэзхъумэр Нартыхум къыщиубыдар».— Лъапсэ, 68
+2 örnek
Нэмэз зыщӀыну зэхуэса къомым я нэмэзыр зэраухыу, Астемыр дежкӀэ къагъэзащ— Хъуэпсэгъуэ нур, 200
А махуэм Джэлил куэбжэм дэлъэтейри и гупэр унэмкӀэ къэгъэзауэ щэ Ӏуэгъуэ Ӏуащ— Бабыщыкъуэ адакъэпщ, 477
4. КъызэгъэдзэкӀын.
ЩӀыр къэзыгъазэу губгъуэм итыр ПхъэӀэщэ зыпыщӀа гъущӀышщ— Сыжейми, си нэр зэтесхами… Щхьэлыкъуэ, 382
Deyimler (1)
къэгъазэ имыӀэн
КъимыкӀуэту Ӏуэху гуэр и кӀэм нэгъэсын.
Елдар пхуимыщӀэн щыӀэтэкъым а хъыджэбз Ӏэдэб цӀыкӀум папщӀэ, уафэм дэкӀуей, жыпӀэми, къэгъазэ иӀэнтэкъым— Хъуэпсэгъуэ нур, 97
+1 örnek
[Нахъуэ:] Гугъу дехьу десащи, къэгъазэ диӀэнукъым— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 656
Kitapta geçtiği hali
КЪЭГЪЭЗЭН (къегъазэ) лъэмыӀ. (68). 1. (50). КъыздикӀамкӀэ гъэзэжын, къэкӀуэжын. Унэм кӀуэжа и гугъэу, къуажэм къигъазэмэ, «тлъэгъуакъым» жаӀэу фызитӀри мэгузавэ, губгъуэмкӀэ къакӀуэмэ, пхъэӀэщэр здэщылъам деж щылъщ, и хьэпшып тӀэкӀури аращ. ВитӀ, 414. Къегъазэ щӀалэм и хэкужькӀэ, къызыхэкӀахэм къахохьэж. Къазджэрий. «Вагъуэ махуэ», 11. Къимыгъэзэну псыр ежэхми, Къэжэнум хуещӀыр лъагъуэр куу. Уи жэщи махуи имыӀэххэу. «Вагъуэ махуэ», 321. 2. (7). КъикӀуэтын. Карабахышым хуэдэу бэшэчт, лъэрызехьэт, тыркушым и фӀалъэм хуэдэу Щэулэхъу и фӀалъэри быдэт – мывэ къурш хуэзакӀэ къигъэзэнутэкъым [ХакӀуэр]. Нал къута, 265. Дисэ къигъэзэнутэкъым, хэтыт ар зыщышынэнур. Хъуэпсэгъуэ нур, 142. [Капитаным:] Къуршыр имыкӀуэтауэ дикӀуэтынкъым! Чопракъыпс къимыгъазэу къэдгъэзэнкъым! Нал къута, 256. 3. (9). Зыгуэрым и лъэныкъуэмкӀэ унэтӀын. Шоферым бгъурыс щакӀуэм и гупэр мыдэкӀэ къигъэзауэ жиӀэрт: «Мыбдежщ мэзхъумэр Нартыхум къыщиубыдар». Лъапсэ, 68. Нэмэз зыщӀыну зэхуэса къомым я нэмэзыр зэраухыу, Астемыр дежкӀэ къагъэзащ. Хъуэпсэгъуэ нур, 200. А махуэм Джэлил куэбжэм дэлъэтейри и гупэр унэмкӀэ къэгъэзауэ щэ Ӏуэгъуэ Ӏуащ. Бабыщыкъуэ адакъэпщ, 477. 4. (1). КъызэгъэдзэкӀын. ЩӀыр къэзыгъазэу губгъуэм итыр ПхъэӀэщэ зыпыщӀа гъущӀышщ. Сыжейми, си нэр зэтесхами… «Щхьэлыкъуэ», 382. ◊ Къэгъазэ имыӀэн (2). КъимыкӀуэту Ӏуэху гуэр и кӀэм нэгъэсын. Елдар пхуимыщӀэн щыӀэтэкъым а хъыджэбз Ӏэдэб цӀыкӀум папщӀэ, уафэм дэкӀуей, жыпӀэми, къэгъазэ иӀэнтэкъым. Хъуэпсэгъуэ нур, 97. [Нахъуэ:] Гугъу дехьу десащи, къэгъазэ диӀэнукъым. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 656.