къежьэн
Türkçe-Adıgece Sözlük, Fahri Huvaj
Kitapta geçtiği hali
ЕЖЬЭН (ежьэ/йожьэ); КЪЕЖЬЭН (къежьэ/къожьэ); хъыен/хъеин (мэхъые/мэхъей); къэхъыен/къэхъеин (къэхъые/къохъей); къызэчӀэхъыен/къызэщӀэхъеин (къызэчӀэхъые/къызэщӀохъей); HAREKET ETMEK (hareketlenmek, başlamak, yola koyulmak, kalkışmak)
КЪЕЖЬЭН → ЕЖЬЭН; HAREKET ETMEK (beriye hareketlenmek, başlamak, yola koyulmak)
Bu sonuç kitaptaki 2 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.
Ayrıca bakınız: ежьэн
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
(къожьэ)
1. Гъуэгу къытехьэн, къакӀуэу щӀэдзэн, къэунэтӀын.
рудвинуться, направиться откуда-л. (сюда)
- ИужькӀэ, а щӀалэмрэ {Шужьейрэ} Бэдынокъуэрэ Хъыжьэ и лъыхъуакӀуэ къежьэнухэщ.— Нартхэр
2. Дунейм къытехьэн, къэхъун, щыӀэ хъун, къэунэхун.
руначаться, возникнуть; появиться
Япэм щымыӀауэ хьэпшып гъэщӀэгъуэн куэд иджы къежьащ.
+1 örnek
Зауэ къежьам абы {КӀуащ БетӀал} и литературнэ лэжьыгъэр зэпеуд.— Нало Заур
(къожьэ)
Еплъ: къыпэплъэн
Bu maddedeki ifadeler (1)
{и} ныбэр къежьэн
Еплъ: ныбэ
Kitapta geçtiği hali
къежьэн I (къожьэ) неперех. гл. 1. двинуться, направиться откуда-л. (сюда) / Гъуэгу къытехьэн, къакӀуэу щӀэдзэн, къэунэтӀын. * - ИужькӀэ, а щӀалэмрэ {Шужьейрэ} Бэдынокъуэрэ Хъыжьэ и лъыхъуакӀуэ къежьэнухэщ. Нарт. 2. начаться, возникнуть; появиться / Дунейм къытехьэн, къэхъун, щыӀэ хъун, къэунэхун. Япэм щымыӀауэ хьэпшып гъэщӀэгъуэн куэд иджы къежьащ. * Зауэ къежьам абы {КӀуащ БетӀал} и литературнэ лэжьыгъэр зэпеуд. Н. З. {И} ныбэр къежьэн см. ныбэ. II (къожьэ) неперех. гл. см. къыпэплъэн.
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
(къожьэ)
1. Гъуэгу къытехьэн, къакӀуэу щӀэдзэн.
Щэрданым и Ӏэр аргуэру ищӀри, шу гъусэ къомыр къежьэри ебгъэрыкӀуэу лӀыжь гупыр ирагъэкӀуэту хуежьащ— Хъуэпсэгъуэ нур, 295
+2 örnek
ЩӀы гъущэ куэдыр игъатхъэу Мис псыхьэлыгъуэр къежьащ— Гъэмахуэ уэшх. «Бгы лъапэхэм деж», 110
[Алыджыкъуэ:] Жыгей гъумыр мышкъышыр къыздэӀэпыкъуурэ си дамэм щытеслъхьэм, си псэм зыхищӀащ зэрысхуэмыхьынур, арщхьэкӀэ цӀыхубзми Ӏэ лъэныкъуэкӀэ къыздигъэпсынщӀэ хуэдэу къыщызбгъэдэувэм, си нитӀыр къыщихуами, сыкъежьащ, сигъэшхэну зэрыжиӀар си гурыфӀыгъуэти— МелыӀыч, 439
2. Зыгуэр(ым) щӀэдзэн, къэхъун, къэунэхун.
Аргуэру махуэ дэкӀри – Нурхьэлий и сейф ӀункӀыбзэр кӀэрыщӀауэ, тхылъ гуэри иӀыгъыу, унэхэр къикӀухьу къежьащ, хэт сыт къитынуми яжриӀэу.— Хъуэпсэгъуэ нур, 217
+2 örnek
Революцэр къежьэу дунейм цӀыхуу тетыр тӀуууэ щигуэшам, Мэтхъэн Къазджэрий революцэм и лъэныкъуэу увам ящыщащ.— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 641
«Алфавит», «коллективизацэ», «культфронт», «кооперацэ», «кулак», «бедняк», «середняк», жыхуаӀэу псалъэ къежьахэр дахэ-дахэу къамыпсэлъэфми, алфавитым хьэрфу итыр куэдым ящӀэ хъуат— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 504
3. Къэушын.
Пщэдджыжь къулъшыкъу мыхъуауэ, хьэри джэдри къежьащ, жыхуаӀэм хуэдэт, фызхэм жэм къаша къудейт— Хъуэпсэгъуэ нур, 233
(къожьэ)
Зыгуэрым пэплъэн.
[Алыджыкъуэ:] Мы къэгъуэлъам мурад гуэр иӀэу пӀэрэ, жыхуиӀэу цӀыхубзыр къызэжьэу зы тэлайкӀэ хэлъащ, зимыгъэхъейуэ, сэ зызущэхуауэ сыщӀыщылъыр къыгурымыӀуэу си дежкӀэ зыкъыщигъазэм, сэшхуэм къеӀусэри занщӀэу къэскӀащ: - Мыр сыт— МелыӀыч, 443
Kitapta geçtiği hali
КЪЕЖЬЭН I (къожьэ) лъэмыӀ. (35). 1. (22). Гъуэгу къытехьэн, къакӀуэу щӀэдзэн. Щэрданым и Ӏэр аргуэру ищӀри, шу гъусэ къомыр къежьэри ебгъэрыкӀуэу лӀыжь гупыр ирагъэкӀуэту хуежьащ. Хъуэпсэгъуэ нур, 295. ЩӀы гъущэ куэдыр игъатхъэу Мис псыхьэлыгъуэр къежьащ. Гъэмахуэ уэшх. «Бгы лъапэхэм деж», 110. [Алыджыкъуэ:] Жыгей гъумыр мышкъышыр къыздэӀэпыкъуурэ си дамэм щытеслъхьэм, си псэм зыхищӀащ зэрысхуэмыхьынур, арщхьэкӀэ цӀыхубзми Ӏэ лъэныкъуэкӀэ къыздигъэпсынщӀэ хуэдэу къыщызбгъэдэувэм, си нитӀыр къыщихуами, сыкъежьащ, сигъэшхэну зэрыжиӀар си гурыфӀыгъуэти. МелыӀыч, 439. 2. (12). Зыгуэр(ым) щӀэдзэн, къэхъун, къэунэхун. Аргуэру махуэ дэкӀри – Нурхьэлий и сейф ӀункӀыбзэр кӀэрыщӀауэ, тхылъ гуэри иӀыгъыу, унэхэр къикӀухьу къежьащ, хэт сыт къитынуми яжриӀэу. Хъуэпсэгъуэ нур, 217. Революцэр къежьэу дунейм цӀыхуу тетыр тӀуууэ щигуэшам, Мэтхъэн Къазджэрий революцэм и лъэныкъуэу увам ящыщащ. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 641. «Алфавит», «коллективизацэ», «культфронт», «кооперацэ», «кулак», «бедняк», «середняк», жыхуаӀэу псалъэ къежьахэр дахэ-дахэу къамыпсэлъэфми, алфавитым хьэрфу итыр куэдым ящӀэ хъуат. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 504. 3. (1). Къэушын. Пщэдджыжь къулъшыкъу мыхъуауэ, хьэри джэдри къежьащ, жыхуаӀэм хуэдэт, фызхэм жэм къаша къудейт. Хъуэпсэгъуэ нур, 233.
КЪЕЖЬЭН II (къожьэ) лъэмыӀ. (1). Зыгуэрым пэплъэн. [Алыджыкъуэ:] Мы къэгъуэлъам мурад гуэр иӀэу пӀэрэ, жыхуиӀэу цӀыхубзыр къызэжьэу зы тэлайкӀэ хэлъащ, зимыгъэхъейуэ, сэ зызущэхуауэ сыщӀыщылъыр къыгурымыӀуэу си дежкӀэ зыкъыщигъазэм, сэшхуэм къеӀусэри занщӀэу къэскӀащ: - Мыр сыт? МелыӀыч, 443.