ижын
Türkçe-Adıgece Sözlük, Fahri Huvaj
Kitapta geçtiği hali
ечъэхын/ежэхын, кӀэлъэдэн/щӀэлъэдэн, ИЛЪЭДЭН, КЪИЛЪЭДЭН, ичъын/ижын, къичъын/къижын, ТЕЛЪЭДЭН; AKMAK
ижын/ичъын → икӀутын; DÖKÜLMEK (içten dışa sıvı bir şey ~)
ичъын/ижын → икӀутын; DÖKÜLMEK (içten dışa sıvı bir şey ~)
ижын/ичъын → ечъэхын; AKMAK (ileriye, bir şeyin dışına doğru ~; koşmak)
ичъын/ижын → ечъэхын; AKMAK (ileriye, bir şeyin dışına doğru ~; koşmak)
Bu sonuç kitaptaki 5 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.
Ayrıca bakınız: ечъэхын, икӀутын
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
(йож)
1. Жэурэ зыгуэрым икӀын (псыр). Пэгуным псыр ижащ.
рувытечь откуда-л. (о жидкости)
2. ЖэкӀэ зыгуэрым (гъуэм) икӀын. Бажэр гъуэм ижащ.
рувыбежать (напр. из норы)
Kitapta geçtiği hali
ижын (йож) неперех. гл. 1. вытечь откуда-л. (о жидкости) / Жэурэ зыгуэрым икӀын (псыр). Пэгуным псыр ижащ. 2. выбежать (напр. из норы) / ЖэкӀэ зыгуэрым (гъуэм) икӀын. Бажэр гъуэм ижащ.
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
(йож)
1. Къэхухьа гуэрым кӀэщӀэжу псы с.ху. гуэр ежэхын.
«Къэжэпхъащ иджы», – щыжиӀэм, [бабыщ анэм] и шыр цӀыкӀухэр джэдэщым къыщӀишри хадапхэм иж псыӀэрышэм ишащ, я нэгу зригъэужьыну, есыкӀэ яригъэщӀэну.— Бабыщыкъуэ адакъэпщ, 478
+2 örnek
ХьэщӀэм игу ирихьащ жыг хадэри, хадапхэмкӀэ иж псыӀэрышэри.— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 567
Кхъухьлъатэр къатеуэмэ, Хьэбибэ шыгъуэгу хадэм иж псы Ӏэрышэм кӀуэрти, псыбэкъум дэтӀысхьэрт, псым хэсу.— Нал къута, 233
2. Жэурэ зыгуэрым икӀын (п. п. псыр).
Шамум зигъэщхъауэ кӀуэрти, къызэплъэкӀыхукӀэ фэндым ткӀуэпс къимынэу псыр ижащ.— ХьэщӀэ лъапӀэ, 402
3. Уэгур ибгынэн (вагъуэм).
Йожыр вагъуэр жэщ къэсыхукӀэ, ЩижкӀэ уафэр къагъэнэху.— Вагъуэиж. «Батырыбжьэ», 70
+2 örnek
СыщыцӀыкӀум сэ къызжаӀэрт: Лъэпкъыу щыӀэм цӀыху къащӀэхъуэм Вагъуэу зэрызыххэ яӀэщ, Ар ижамэ зейр унэхъуу.— Вагъуэ. «Партыр ди пашэу», 7
Сэрщ зи вагъуэр имыжынур – Сыхьэт махуэм къыдалъхуар.— Вагъуэ махуэ. «Вагъуэ махуэ», 9
Deyimler (1)
[и] гурыгъыр ижын
Еплъ: гурыгъ
Kitapta geçtiği hali
ИЖЫН (йож) лъэмыӀ. (12). 1. (4). Къэхухьа гуэрым кӀэщӀэжу псы с.ху. гуэр ежэхын. «Къэжэпхъащ иджы», – щыжиӀэм, [бабыщ анэм] и шыр цӀыкӀухэр джэдэщым къыщӀишри хадапхэм иж псыӀэрышэм ишащ, я нэгу зригъэужьыну, есыкӀэ яригъэщӀэну. Бабыщыкъуэ адакъэпщ, 478. ХьэщӀэм игу ирихьащ жыг хадэри, хадапхэмкӀэ иж псыӀэрышэри. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 567. Кхъухьлъатэр къатеуэмэ, Хьэбибэ шыгъуэгу хадэм иж псы Ӏэрышэм кӀуэрти, псыбэкъум дэтӀысхьэрт, псым хэсу. Нал къута, 233. 2. (1). Жэурэ зыгуэрым икӀын (п. п. псыр). Шамум зигъэщхъауэ кӀуэрти, къызэплъэкӀыхукӀэ фэндым ткӀуэпс къимынэу псыр ижащ. ХьэщӀэ лъапӀэ, 402. 3. (1). Уэгур ибгынэн (вагъуэм). Йожыр вагъуэр жэщ къэсыхукӀэ, ЩижкӀэ уафэр къагъэнэху. Вагъуэиж. «Батырыбжьэ», 70. СыщыцӀыкӀум сэ къызжаӀэрт: Лъэпкъыу щыӀэм цӀыху къащӀэхъуэм Вагъуэу зэрызыххэ яӀэщ, Ар ижамэ зейр унэхъуу. Вагъуэ. «Партыр ди пашэу», 7. Сэрщ зи вагъуэр имыжынур – Сыхьэт махуэм къыдалъхуар. Вагъуэ махуэ. «Вагъуэ махуэ», 9. ◊ [И] гурыгъыр ижын (1). Еплъ гурыгъ.