дэкӀуеин
Türkçe-Adıgece Sözlük, Fahri Huvaj
Kitapta geçtiği hali
дэкӀоен/дэкӀуеин: (дэкӀуае/докӀуей); ДЭКӀЫН (дэкӀы/докӀ); ÇIKMAK, TIRMANMAK, YÜKSELMEK
дэкӀуеин → дэкӀоен; ÇIKMAK, (tırmanmak, yükselmek)
Bu sonuç kitaptaki 2 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.
Ayrıca bakınız: дэкӀоен
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
(докӀуей)
1. ИщхьэмкӀэ, ипщэкӀэ кӀуэн, лъагапӀэм дэкӀын.
руподняться, взобраться, въехать куда-л.
ИпщэкӀэ дэкӀуеин. Унащхьэм дэкӀуеин. ПкӀэлъейм дэкӀуеин.
2. Техуэн.
руслучиться (о животных)
ХакӀуэр шыбзым дэкӀуеящ.
3. КъулыкъукӀэ, лэжьыгъэкӀэ нэхъыщхьэ хъун.
руповыситься (напр. в должности)
ЩӀэныгъэфӀ зиӀэ щӀалэр щӀэхыу дэкӀуеящ.
Kitapta geçtiği hali
дэкӀуеин (докӀуей) неперех. гл. 1. подняться, взобраться, въехать куда-л. / ИщхьэмкӀэ, ипщэкӀэ кӀуэн, лъагапӀэм дэкӀын. ИпщэкӀэ дэкӀуеин. Унащхьэм дэкӀуеин. ПкӀэлъейм дэкӀуеин. 2. случиться (о животных) / Техуэн. ХакӀуэр шыбзым дэкӀуеящ. 3. переносное повыситься (напр. в должности) / КъулыкъукӀэ, лэжьыгъэкӀэ нэхъыщхьэ хъун. ЩӀэныгъэфӀ зиӀэ щӀалэр щӀэхыу дэкӀуеящ. ДэкӀуеин, къехыжын = дэкӀуейуэ къехыжын. ДэкӀуейуэ къехыжын поклясться небом и землёй. Уасэр дэкӀуеин см. уасэ. Щхьэм дэкӀуеин см. щхьэ.
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
(докӀуей)
1. ИщхьэмкӀэ, ипщэкӀэ кӀуэн, лъагапӀэм дэкӀын.
И псалъэ зэпимыгъэууэ бошкӀэм дэкӀуеижщ езы Видяйкини, и щхьэр кӀапсэ зэрыдзам ирилъхьэжащ…— Хъуэпсэгъуэ нур, 303
+2 örnek
[Фызыжьым:] – ДэкӀуей, дэкӀуеиж!— Нал къута, 244
[Якъуб:] Куэд дэмыкӀыу Ӏуащхьэ гуэр гуэдзым къыхэщу илъагъури зиплъыхьыну дэкӀуеящ.— Нал къута, 242
2. КъулыкъукӀэ, лэжьыгъэкӀэ нэхъыщхьэ хъун, пщӀэр, щӀыхьыр нэхъ лъагэ хъун.
Штабым и начальникыу Мутаевыр щагъэувам, а машинэр обкомым я гаражым щӀэтым щыщу къратащ, и къулыкъу зэрыдэкӀуеяр кърагъэлъагъужын щхьэкӀэ.— Щынэхужьыкъуэ, 66
+2 örnek
Лу упэлъэщыну Ӏэмал зимыӀэт, абы хуэдизу и Ӏуэхур дэкӀуеяти, «Инал и машинэм ису къэкӀуэжащ Астемыр и къуэр», - жаӀэмэ, зэхэзыхым игъэщӀагъуэрт.— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 546
Къызэхуэсахэр зоӀущэщэж: - Плъагъурэ, кӀэпхъым и пщӀэр докӀуей!— Кхъухь пхэнж, 501
Deyimler (1)
дэкӀуеин, къехыжын
Тхьэ Ӏуэн.
[Елдар Нурхьэлий теухуауэ:] Тхьэ иӀуащ – дэкӀуеящ, къехыжащ пӀалъэ иримытыну.— Хъуэпсэгъуэ нур, 226
+2 örnek
Мэтхъэн Къазджэрий и хъыбарыр куэдрэ къэӀуу зэхихати, Долэт тхьэ иӀуэу дэкӀуейрт, къехыжырт, Мэтхъэным фӀэкӀа ар зи акъылэгъу щымыӀэу.— Хъуэпсэгъуэ нур, 269
ЩӀалэжь цӀыкӀур дэкӀуейрт, къехыжырт тхьэ иӀуэу, нэщӀым хуэмейуи жиӀэрт, Алыхьым емылъэӀуу щытыгъамэ.— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 534
Kitapta geçtiği hali
ДЭКӀУЕИН (докӀуей) лъэмыӀ. (81). 1. (70). ИщхьэмкӀэ, ипщэкӀэ кӀуэн, лъагапӀэм дэкӀын. И псалъэ зэпимыгъэууэ бошкӀэм дэкӀуеижщ езы Видяйкини, и щхьэр кӀапсэ зэрыдзам ирилъхьэжащ… Хъуэпсэгъуэ нур, 303. [Фызыжьым:] – ДэкӀуей, дэкӀуеиж! Нал къута, 244. [Якъуб:] Куэд дэмыкӀыу Ӏуащхьэ гуэр гуэдзым къыхэщу илъагъури зиплъыхьыну дэкӀуеящ. Нал къута, 242. 2. (11). КъулыкъукӀэ, лэжьыгъэкӀэ нэхъыщхьэ хъун, пщӀэр, щӀыхьыр нэхъ лъагэ хъун. Штабым и начальникыу Мутаевыр щагъэувам, а машинэр обкомым я гаражым щӀэтым щыщу къратащ, и къулыкъу зэрыдэкӀуеяр кърагъэлъагъужын щхьэкӀэ. Щынэхужьыкъуэ, 66. Лу упэлъэщыну Ӏэмал зимыӀэт, абы хуэдизу и Ӏуэхур дэкӀуеяти, «Инал и машинэм ису къэкӀуэжащ Астемыр и къуэр», - жаӀэмэ, зэхэзыхым игъэщӀагъуэрт. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 546. Къызэхуэсахэр зоӀущэщэж: - Плъагъурэ, кӀэпхъым и пщӀэр докӀуей! Кхъухь пхэнж, 501. ◊ ДэкӀуеин, къехыжын (4). Тхьэ Ӏуэн. [Елдар Нурхьэлий теухуауэ:] Тхьэ иӀуащ – дэкӀуеящ, къехыжащ пӀалъэ иримытыну. Хъуэпсэгъуэ нур, 226. Мэтхъэн Къазджэрий и хъыбарыр куэдрэ къэӀуу зэхихати, Долэт тхьэ иӀуэу дэкӀуейрт, къехыжырт, Мэтхъэным фӀэкӀа ар зи акъылэгъу щымыӀэу. Хъуэпсэгъуэ нур, 269. ЩӀалэжь цӀыкӀур дэкӀуейрт, къехыжырт тхьэ иӀуэу, нэщӀым хуэмейуи жиӀэрт, Алыхьым емылъэӀуу щытыгъамэ. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 534.