уасэ
Türkçe-Adıgece Sözlük, Fahri Huvaj
Kitapta geçtiği hali
УАСЭ; BAŞLIK 3
УАСЭ, пкӀэ/пщӀэ; DEĞER, FİYAT,EDER
УАСЭ, пкӀэ/пщӀэ, лъэпӀагъ(э)/лъапӀагъэ, (Абз. ЛЪАПӀАЭ); KIYMET
пкӀэ/пщӀэ, УАСЭ; KIYMET, DEĞER (fiyat)
УАСЭ, осэпчъ/уасэбж, осэгъуаз/уасэгъуазэ, АЦЕНКЭ, БАЛЛ; NOT 2
ЛЪЫТЭ, ЛЪЫТЭНЫГЪ(Э), шъхьащ(э)/щхьэщэ/щхьэгъэщхъ, шъхьэкӀаф(э)/щӀыхь, гъашӀо/ гъафӀэ, УАСЭ; SAYGI, DEĞER, (kıymet)
УАСЭ → ЛЪЫТЭ DEĞER, (kıymet, saygı)
Bu sonuç kitaptaki 7 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.
Ayrıca bakınız: лъытэ
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
1. Къащэхум е ящэм щӀэтыпхъэу хуагъэфащэ, хужаӀэ (нэхъыбэрэ ахъшэ бжыгъэ), зыгуэрым и пщӀэ.
руцена, стоимость
И уасэм щӀэупщӀэн.
2. Хъыджэбзыр щхьэгъусэу зратым бзылъхугъэм и Ӏыхьлыхэм къыӀах мылъку, ахъшэ.
рукалым
Лъы уасэрэ пхъу уасэрэ игъэбея щыӀэкъым.— Псалъэжьхэр
Bu maddedeki ifadeler (10)
уасэ имыӀэн
рубыть бесценным, не иметь цены.
уасэ хуэгъэувын (хуэщӀын)
руоценить, установить цену.
уасэм кӀэрыхун
уасэр ехуэхын
уасэр дэкӀуеин
руподняться, повыситься - о цене.
6 ifade daha
уасэм къыщӀэгъэлъэн
рувзвинтить цены.
уасэр дэлъеин
руподскочить - о цене.
уасэр еудыхын
русбить цену.
уасэр ехуэхын
руупасть - о цене.
уасэр къелъыхын
уасэр ехуэхын
уасэ ныкъуэ
Хуэфащэ уасэм и ныкъуэ, и зэхуэдитӀ.
руполцены
Kitapta geçtiği hali
уасэ 1. цена, стоимость / Къащэхум е ящэм щӀэтыпхъэу хуагъэфащэ, хужаӀэ (нэхъыбэрэ ахъшэ бжыгъэ), зыгуэрым и пщӀэ. И уасэм щӀэупщӀэн. 2. калым / Хъыджэбзыр щхьэгъусэу зратым бзылъхугъэм и Ӏыхьлыхэм къыӀах мылъку, ахъшэ. * Лъы уасэрэ пхъу уасэрэ игъэбея щыӀэкъым. (погов.) Уасэ имыӀэн быть бесценным, не иметь цены. Уасэ хуэгъэувын (хуэщӀын) оценить, установить цену. Уасэм кӀэрыхун = уасэр ехуэхын. Уасэр дэкӀуеин подняться, повыситься - о цене. Уасэм къыщӀэгъэлъэн взвинтить цены. Уасэр дэлъеин подскочить - о цене. Уасэр еудыхын сбить цену. Уасэр ехуэхын упасть - о цене. Уасэр къелъыхын = уасэр ехуэхын. уасэ ныкъуэ полцены / Хуэфащэ уасэм и ныкъуэ, и зэхуэдитӀ.
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
1. Къащэхум е ящэм щӀатыпхъэу хуагъэфащэ, хужаӀэ.
Уи щӀыхьыр, хэкур, Ӏыхьлыхэр Уэ бий залымым епщащи, Иджы узэщэр сэ сощӀэ, Къэпщэхужыну уэ уи щхьэр Уолъыхъуэ уасэ, аракъэ?— Адэ, 140
+1 örnek
Апхуэдэ мурад зиӀэм [иш ищэну] и шым старшынэм игъащӀэкӀэ къримытыным хуэдиз уасэшхуэ хуищӀырт.— Хъуэпсэгъуэ нур, 219
2. Хъыджэбзыр щхьэгъусэу зрат бзылъхугъэм и Ӏыхьлыхэм къыӀах мылъку, ахъшэ.
Фызабэпхъу Лусанэ комсомол щӀалэм пылът, ауэ и анэр зыхуейр уасэти, и пхъур зэгуэкӀуам иритыну идэртэкъым, комсомолым уасэ ятыркъым, жиӀэу.— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 617
+2 örnek
[Хьэбибэ Апчарэ жриӀэу:] Уасэ Ӏамых дэнэ къэна, япхъу яшэмэ [урысхэм], телъхьэ хуащӀ – приданэ жаӀэри— Щынэхужьыкъуэ, 26
Ар дыдэр сэри жысӀат, ди пхъур зышэн къылъыхъуа хуэдэ, уеблэмэ Назифэ зэрыдахэм, зэрыгуакӀуэм езы хъыджэбзым нэхърэ нэхъ дыщогуфӀыкӀ, «уасэфӀ къыдатынкъэ» жытӀэу, уасэкӀэ унэлъащӀэ къэтщэхун ди гугъэу…— Лэчымэ, 392
Deyimler (1)
уасэ иӀэкъым
ФӀы дыдэщ, егъэлеящ, бэлыхьщ.
Дауи ещхьын «ХэблашэкӀэ» зэджэ жэмыр Ӏэхъуэм илъагъумэ, «уа мы жэмыр уанэ жэмщ, ушэсу шыгъажэ урикӀуэну уасэ иӀэкъым», жиӀэу ауан ищӀырт, жэмыр лъакъуэ псыгъуэт, и ныбэри щӀишэжауэ.— Щынэхужьыкъуэ, 18
Тхыгъэм и фӀэщыгъэцӀэу къыхощ «Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ» романым къыхощ. «
Адрейм фӀищар «Уасэт», залымыгъэкӀэ лӀы ирата хъыджэбз дахэ гуэрым теухуат.— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 614
+2 örnek
[Думэсарэ Астемыр жриӀэу:] Къазджэрий къигъэлъагъуэм фӀищащ «Уасэ» – жиӀэри— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 642
Уасэ» жыхуиӀэ пьесэр, езы Къазджэрий къызэрилъытэмкӀэ, щӀагъуэ дыдэтэкъым.— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 671
Kitapta geçtiği hali
УАСЭ I (101). 1. (96). Къащэхум е ящэм щӀатыпхъэу хуагъэфащэ, хужаӀэ. Уи щӀыхьыр, хэкур, Ӏыхьлыхэр Уэ бий залымым епщащи, Иджы узэщэр сэ сощӀэ, Къэпщэхужыну уэ уи щхьэр Уолъыхъуэ уасэ, аракъэ? «Адэ», 140. Апхуэдэ мурад зиӀэм [иш ищэну] и шым старшынэм игъащӀэкӀэ къримытыным хуэдиз уасэшхуэ хуищӀырт. Хъуэпсэгъуэ нур, 219. 2. (5). Хъыджэбзыр щхьэгъусэу зрат бзылъхугъэм и Ӏыхьлыхэм къыӀах мылъку, ахъшэ. Фызабэпхъу Лусанэ комсомол щӀалэм пылът, ауэ и анэр зыхуейр уасэти, и пхъур зэгуэкӀуам иритыну идэртэкъым, комсомолым уасэ ятыркъым, жиӀэу. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 617. [Хьэбибэ Апчарэ жриӀэу:] Уасэ Ӏамых дэнэ къэна, япхъу яшэмэ [урысхэм], телъхьэ хуащӀ – приданэ жаӀэри. Щынэхужьыкъуэ, 26. Ар дыдэр сэри жысӀат, ди пхъур зышэн къылъыхъуа хуэдэ, уеблэмэ Назифэ зэрыдахэм, зэрыгуакӀуэм езы хъыджэбзым нэхърэ нэхъ дыщогуфӀыкӀ, «уасэфӀ къыдатынкъэ» жытӀэу, уасэкӀэ унэлъащӀэ къэтщэхун ди гугъэу… Лэчымэ, 392. ◊ Уасэ иӀэкъым (1). ФӀы дыдэщ, егъэлеящ, бэлыхьщ. Дауи ещхьын «ХэблашэкӀэ» зэджэ жэмыр Ӏэхъуэм илъагъумэ, «уа мы жэмыр уанэ жэмщ, ушэсу шыгъажэ урикӀуэну уасэ иӀэкъым», жиӀэу ауан ищӀырт, жэмыр лъакъуэ псыгъуэт, и ныбэри щӀишэжауэ. Щынэхужьыкъуэ, 18.
УАСЭ II (3). Тхыгъэм и фӀэщыгъэцӀэу къыхощ «Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ» романым къыхощ. Адрейм фӀищар «Уасэт», залымыгъэкӀэ лӀы ирата хъыджэбз дахэ гуэрым теухуат. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 614. [Думэсарэ Астемыр жриӀэу:] Къазджэрий къигъэлъагъуэм фӀищащ «Уасэ» – жиӀэри. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 642. «Уасэ» жыхуиӀэ пьесэр, езы Къазджэрий къызэрилъытэмкӀэ, щӀагъуэ дыдэтэкъым. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 671.