дыгъэр къыкъуэкӀын
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
дыгъэ
1. ЩӀы хъурейр зыгъэнэху, зыгъэхуабэ планетэрщ. Дыгъэ къыкъуэкӀыгъуэ. ЩӀыр Дыгъэм и хъуреягъкӀэ къокӀуэкӀ.
ру(хьэрфышхуэкӀэ кърагъажьэ) солнце (как астрономический термин с прописной буквы)
Дыгъэр пшэм щӀилъафэкӀэ, ункӀыфӀыркъым.— Псалъэжьхэр
+2 örnek
Дыгъэр лъагэу уафэгум къиуват, дуней псом жьыи псыи щызеуэ хуэмыдэу махуэм и хуабэгъуэт.— Ӏуащхьэмахуэ
Аузым и адрыщӀкӀэ къыщыт къурш лъагэшхуэм дыгъэр щхьэщымыхьауэ хуэмурэ екӀуэтэхырт.— Теунэ Хьэчим
2. Дыгъэм къыбгъэдэкӀ нэхур, хуабагъэр.
русолнце, свет, тепло
ЖьыщӀыгъэр дыгъэм щедзын. Алэрыбгъум дыгъэ егъэун.
+1 örnek
Хьэмид и джанэ дыгъэм трихыжар и щӀыбагъ бгырыпхымкӀэ зэлъикъусурэ нащхьэ къысхуищӀащ.— Ӏуащхьэмахуэ
3. ЯгъэлъапӀэ, фӀыуэ ялъагъу цӀыхум зэрызыхуагъазэ псалъэ гуапэ.
русолнце (ласковое обращение к любимому человеку)
ТеплъэфӀ зиӀэ.
рупригожий
Сабий дыгъэ. Дыгъэ бын.
Bu maddedeki ifadeler (13)
дыгъэ бзий
русолнечный луч.
Уэгум щызэрызехьэ пшагъуэ гуэрэным къыпхидзурэ дыгъэ бзий хуабэхэр щӀы щхьэфэм къытредзэ.— Ӏуащхьэмахуэ
дыгъэ зытегъэпсэн
рупринимать солнечную ванну.
Дыгъэ нэбзийр уэсэпс зытрищӀа удзым топщӀыпщӀэ. Щ. Ам.
дыгъэ темыгъэпсэн
рудержать взаперти кого-что-л.
дыгъэм зегъэун
ругреться на солнце, загорать.
Языныкъуэ шыщӀэхэр дыгъэм зрагъэухэу джабэм бгъукӀэ кӀэрылъхэт.— Къашыргъэ ХьэпащӀэ
дыгъэр иубыдын
рузатмиться-о солнце.
дыгъэр къепсын
русветить-о солнце.
дыгъэр къоӀых
руприпекает-о солнце.
дыгъэр къыдэкӀуэтеин
руподняться-о солнце.
Дэ зыдужьыху, дыгъэр фӀыуэ къыдэкӀуэтеящ.
дыгъэр къыкъуэкӀын
рувзойти-о солнце.
дыгъэр мэдзакъэ
руприпекает-о солнце (букв. солнце кусается).
дыгъэр тенэцӀыхьын
руклониться к закату-о солнце.
Дыгъэр тенэцӀыхьауэ бгъэдыхьащ кӀэмыргуей щӀалэр ГъущӀыпсэ и куэбжэм.— КӀэрашэ Тембот
+1 örnek
Пщыхьэщхьэ дыгъэр тенэцӀыхьырт.— Ӏуащхьэмахуэ
дыгъэ пэзэз(э)
Махуэ хуабэ дыдэу дыгъэр щхьэгум щит.
русолнце в зените
Мы дыгъэ пэзазэм щхьэ губгъуэм уит, си къуэш?!— Къущхьэ СулътӀан
къыкъуэкӀын
(къыкъуокӀ)
Къуагъ гуэрым къыблэкӀын, къыфӀэкӀын.
рувыйти, выехать из-за чего-л.
Тутнакъэщ къуапэм епӀэщӀэкӀыу къыкъуэкӀащ лӀы щӀыбышэ.— Ӏуащхьэмахуэ
2. Къэлъэгъуэн, къэхутэн.
рупоявиться, показаться (о ком-л.)
Анэр зыгуэрым пэплъэрт, ауэ зыри къыкъуэкӀыртэкъым.— ӀуэрыӀуатэ
3. ЩыӀэ хъун.
рувозникнуть, появиться (о делах)
Ӏуэху гуэр къыкъуэкӀащи.
4. Зыгуэрым иӀэу, хэлъу, бгъэдэлъу къыщӀэкӀын, зыгуэрым деж къыщагъуэтын.
руобнаружиться, оказаться у кого-л.
Мылъку къыкъуэкӀын. ЛӀыгъэ къыкъуэкӀын.
Bu maddedeki ifadeler (1)
дыгъэр къыкъуэкӀын
Еплъ: дыгъэ
Kitapta geçtiği hali
дыгъэ I 1. (хьэрфышхуэкӀэ кърагъажьэ) солнце (как астрономический термин с прописной буквы) / ЩӀы хъурейр зыгъэнэху, зыгъэхуабэ планетэрщ. Дыгъэ къыкъуэкӀыгъуэ. ЩӀыр Дыгъэм и хъуреягъкӀэ къокӀуэкӀ. * Дыгъэр пшэм щӀилъафэкӀэ, ункӀыфӀыркъым. (погов.) Дыгъэр лъагэу уафэгум къиуват, дуней псом жьыи псыи щызеуэ хуэмыдэу махуэм и хуабэгъуэт. Ӏуащхь. Аузым и адрыщӀкӀэ къыщыт къурш лъагэшхуэм дыгъэр щхьэщымыхьауэ хуэмурэ екӀуэтэхырт. Т. Хь. 2. солнце, свет, тепло / Дыгъэм къыбгъэдэкӀ нэхур, хуабагъэр. ЖьыщӀыгъэр дыгъэм щедзын. Алэрыбгъум дыгъэ егъэун. * Хьэмид и джанэ дыгъэм трихыжар и щӀыбагъ бгырыпхымкӀэ зэлъикъусурэ нащхьэ къысхуищӀащ. Ӏуащхь. 3. солнце (ласковое обращение к любимому человеку) / ЯгъэлъапӀэ, фӀыуэ ялъагъу цӀыхум зэрызыхуагъазэ псалъэ гуапэ. Дыгъэ бзий солнечный луч. * Уэгум щызэрызехьэ пшагъуэ гуэрэным къыпхидзурэ дыгъэ бзий хуабэхэр щӀы щхьэфэм къытредзэ. Ӏуащхь. Дыгъэ зытегъэпсэн принимать солнечную ванну. Дыгъэ нэбзийр уэсэпс зытрищӀа удзым топщӀыпщӀэ. Щ. Ам. Дыгъэ темыгъэпсэн держать взаперти кого-что-л. Дыгъэ хьэвэ к.-з. см. гъуэз. Дыгъэм зегъэун греться на солнце, загорать. * Языныкъуэ шыщӀэхэр дыгъэм зрагъэухэу джабэм бгъукӀэ кӀэрылъхэт. Къ. Хь. Дыгъэр иубыдын затмиться-о солнце. Дыгъэр къепсын светить-о солнце. Дыгъэр къоӀых припекает-о солнце. Дыгъэр къыдэкӀуэтеин подняться-о солнце. Дэ зыдужьыху, дыгъэр фӀыуэ къыдэкӀуэтеящ. Дыгъэр къыкъуэкӀын взойти-о солнце. Дыгъэр мэдзакъэ припекает-о солнце (букв. солнце кусается). Дыгъэр тенэцӀыхьын клониться к закату-о солнце. * Дыгъэр тенэцӀыхьауэ бгъэдыхьащ кӀэмыргуей щӀалэр ГъущӀыпсэ и куэбжэм. КӀ. Т. Пщыхьэщхьэ дыгъэр тенэцӀыхьырт. Ӏуащхь. Дыгъэ пэзэз(э) солнце в зените / Махуэ хуабэ дыдэу дыгъэр щхьэгум щит. * Мы дыгъэ пэзазэм щхьэ губгъуэм уит, си къуэш?! Къу. С. II пригожий / ТеплъэфӀ зиӀэ. Сабий дыгъэ. Дыгъэ бын.
къыкъуэкӀын (къыкъуокӀ) неперех. гл. выйти, выехать из-за чего-л. / Къуагъ гуэрым къыблэкӀын, къыфӀэкӀын. * Тутнакъэщ къуапэм епӀэщӀэкӀыу къыкъуэкӀащ лӀы щӀыбышэ. Ӏуащхь. 2. появиться, показаться (о ком-л.) / Къэлъэгъуэн, къэхутэн. * Анэр зыгуэрым пэплъэрт, ауэ зыри къыкъуэкӀыртэкъым. фольк. 3. переносное возникнуть, появиться (о делах) / ЩыӀэ хъун. Ӏуэху гуэр къыкъуэкӀащи. 4. переносное обнаружиться, оказаться у кого-л. / Зыгуэрым иӀэу, хэлъу, бгъэдэлъу къыщӀэкӀын, зыгуэрым деж къыщагъуэтын. Мылъку къыкъуэкӀын. ЛӀыгъэ къыкъуэкӀын. Дыгъэр къыкъуэкӀын см. дыгъэ.