Ӏэджэ
Türkçe-Adıgece Sözlük, Fahri Huvaj
Kitapta geçtiği hali
Ӏаджэ/Ӏэджэ, Ӏаджи/Ӏэджи, зыкъаум/зыкъом, Ӏаджри/Ӏэджэри; BİRÇOK
Ӏэджэ → Ӏаджэ; BİRÇOK
Bu sonuç kitaptaki 2 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.
Ayrıca bakınız: Ӏаджэ
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
Зыкъом, куэд.
румного
Нэхъыжьхэри зыдэщысым щысу хъыбархэм я щхьэфэ иӀэбэу къыщӀадзэри я нэгу щӀэкӀа Ӏэджэ я гум къагъэкӀыжащ.— КӀыщокъуэ Алим
+1 örnek
Дунейр Ӏэджэми къелащ.— Псалъэжьхэр
Куэд, зыкъом.
румногие
Ӏэджэм Ӏэджэ жаӀэ. ЩӀы гектар Ӏэджэ вэн.
+1 örnek
Ӏэджи икӀуэдагъэнщ мы щӀыпӀэм.— КӀ. М.
Bu maddedeki ifadeler (1)
Ӏэджэ щӀэн
румного воды утекло (о времени).
ЩӀалэм еджэн зэриухрэ Ӏэджэ щӀащ.
Kitapta geçtiği hali
Ӏэджэ I нареч. много / Зыкъом, куэд. * Нэхъыжьхэри зыдэщысым щысу хъыбархэм я щхьэфэ иӀэбэу къыщӀадзэри я нэгу щӀэкӀа Ӏэджэ я гум къагъэкӀыжащ. КӀ. А. Дунейр Ӏэджэми къелащ. (погов.) Ӏэджэ щӀэн много воды утекло (о времени). ЩӀалэм еджэн зэриухрэ Ӏэджэ щӀащ. II многие / Куэд, зыкъом. Ӏэджэм Ӏэджэ жаӀэ. ЩӀы гектар Ӏэджэ вэн. * Ӏэджи икӀуэдагъэнщ мы щӀыпӀэм. КӀ. М.
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
Куэдыр, куэдым.
Сэр щхьэкӀэ Ӏэджэм Ӏэджэ жаӀэр: Жагъуэгъу зимыӀэ тет дунейм.— Сыжейми, си нэр зэтесхами … Щхьэлыкъуэ, 383
+2 örnek
А махуэм къыщыщӀэдзауэ Дэфэрэджи хьэгъуэлӀыгъуэм зыхуигъэхьэзырын хуейщ жиӀэу, Ӏэджэми яужь итщ.— Лъапсэ, 110
Тшхам шей тӀэкӀу тетфыхьыжурэ дыздэщысым, гугъу дызэрехьар тщыгъупщэжри Ӏэджэм я щхьэфэ диӀэбащ.— МелыӀыч, 441
Deyimler (5)
Ӏэджэ дэкӀын
Абы лъандэрэ илъэс Ӏэджэ дэкӀами, къуажэм ящыгъупщакъым Кургъуокъуэ и мылъкум нэхъыбэр хабзэкӀэ Къасбот и бынунэм къахуигъанэу и пщӀантӀэр зэрибгынар.— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 575
Еплъ: Ӏэджэ щӀащ
Ӏэджэ я зэхуакущ
Куэд дыдэкӀэ зэтехуэркъым, зэщхькъым, жыжьэуи зэкӀуалӀэркъым.
И щӀалэгъуэ дыдэу Къазджэрий Истамбыл япэ дыдэ щыщыӀамрэ иджырэ Ӏэджэ я зэхуакут.— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 663
эджэ иӀэн
Зэман куэд, пӀалъэ кӀыхь иджыри дэкӀын хуейщ (зыгуэр къэхъун ипэ).
УдзыщӀэр къэкӀыным иджыри Ӏэджэ иӀэщ, нэгъабэрей удзыр гъужри фащ, ӀэфӀ щӀэтыжкъым, щӀэмытыжми Ӏэщым ягъуэтащэрэт, гъури щэщэжащ.— Щынэхужьыкъуэ, 18
Ӏэджэ хъун
И бжыгъэкӀэ куэдын.
Дэфэрэдж зыхуейуэ хъуам ущӀэмыупщӀэ: зэмыфэгъуу шылэ, кӀыщмыр, дарий моф, къэдабэ, дыщэ Ӏуданэ – Ӏэджэ мэхъу, езыри хэдыкӀынкӀэ, уагъэ щэнкӀэ ахъырзэманщ.— Лъапсэ, 115
Ӏэджэ щӀащ
Зэман куэд дэкӀащ.
Уэр щхьэкӀи зыгуэр къыздэсхьащ, Астемыр, – жиӀэри Мэтхъэныр Астемыр дежкӀэ еплъэкӀащ, –Ӏэджи щӀащ
Зыкъом, куэд.
ТхылъымпӀэ сэмбхэр я кхъухьу Сабий цӀыкӀу Ӏэджэм къажыхь.— Гъэмахуэ уэшх. «Бгы лъапэхэм деж», 110
+2 örnek
Унэгуащэми лъэкӀ къимыгъанэу шхыныгъуэ Ӏэджэ ипщэфӀащи, Ӏэнэм къытригъэувам мэ ӀэфӀ къапихым уи гурыӀупсыр къагъажэ, пщыхьэщхьэри хэкӀуэтауэ жасы нэмэзым нэблэгъащ.— Кхъэлэгъунэ, 380
Къурш щхьэ хужьхэм саӀэтауэ Уэгу гъуэгу Ӏэджи згъэунэхуащ.— Тенджызым дыщхьэщыту. «Батырыбжьэ», 51
Kitapta geçtiği hali
ӀЭДЖЭ I (126). Куэдыр, куэдым. Сэр щхьэкӀэ Ӏэджэм Ӏэджэ жаӀэр: Жагъуэгъу зимыӀэ тет дунейм. Сыжейми, си нэр зэтесхами … «Щхьэлыкъуэ», 383. А махуэм къыщыщӀэдзауэ Дэфэрэджи хьэгъуэлӀыгъуэм зыхуигъэхьэзырын хуейщ жиӀэу, Ӏэджэми яужь итщ. Лъапсэ, 110. Тшхам шей тӀэкӀу тетфыхьыжурэ дыздэщысым, гугъу дызэрехьар тщыгъупщэжри Ӏэджэм я щхьэфэ диӀэбащ. МелыӀыч, 441. ◊ Ӏэджэ дэкӀын (1). Еплъ Ӏэджэ щӀащ. Абы лъандэрэ илъэс Ӏэджэ дэкӀами, къуажэм ящыгъупщакъым Кургъуокъуэ и мылъкум нэхъыбэр хабзэкӀэ Къасбот и бынунэм къахуигъанэу и пщӀантӀэр зэрибгынар. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 575. Ӏэджэ я зэхуакущ (1). Куэд дыдэкӀэ зэтехуэркъым, зэщхькъым, жыжьэуи зэкӀуалӀэркъым. И щӀалэгъуэ дыдэу Къазджэрий Истамбыл япэ дыдэ щыщыӀамрэ иджырэ Ӏэджэ я зэхуакут. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 663. Iэджэ иӀэн (1). Зэман куэд, пӀалъэ кӀыхь иджыри дэкӀын хуейщ (зыгуэр къэхъун ипэ). УдзыщӀэр къэкӀыным иджыри Ӏэджэ иӀэщ, нэгъабэрей удзыр гъужри фащ, ӀэфӀ щӀэтыжкъым, щӀэмытыжми Ӏэщым ягъуэтащэрэт, гъури щэщэжащ. Щынэхужьыкъуэ, 18. Ӏэджэ хъун (2). И бжыгъэкӀэ куэдын. Дэфэрэдж зыхуейуэ хъуам ущӀэмыупщӀэ: зэмыфэгъуу шылэ, кӀыщмыр, дарий моф, къэдабэ, дыщэ Ӏуданэ – Ӏэджэ мэхъу, езыри хэдыкӀынкӀэ, уагъэ щэнкӀэ ахъырзэманщ. Лъапсэ, 115. Ӏэджэ щӀащ (5). Зэман куэд дэкӀащ. Уэр щхьэкӀи зыгуэр къыздэсхьащ, Астемыр, – жиӀэри Мэтхъэныр Астемыр дежкӀэ еплъэкӀащ, –Ӏэджи щӀащ
ӀЭДЖЭ II (162). мыбелдж. бжыгъэцӀэ. Зыкъом, куэд. ТхылъымпӀэ сэмбхэр я кхъухьу Сабий цӀыкӀу Ӏэджэм къажыхь. Гъэмахуэ уэшх. «Бгы лъапэхэм деж», 110. Унэгуащэми лъэкӀ къимыгъанэу шхыныгъуэ Ӏэджэ ипщэфӀащи, Ӏэнэм къытригъэувам мэ ӀэфӀ къапихым уи гурыӀупсыр къагъажэ, пщыхьэщхьэри хэкӀуэтауэ жасы нэмэзым нэблэгъащ. Кхъэлэгъунэ, 380. Къурш щхьэ хужьхэм саӀэтауэ Уэгу гъуэгу Ӏэджи згъэунэхуащ. Тенджызым дыщхьэщыту. «Батырыбжьэ», 51.