Ӏэгу
Türkçe-Adıgece Sözlük, Fahri Huvaj
Kitapta geçtiği hali
ӀЭГУ, ӀЭГУАУ(Э), ӀЭГУ ТЕУ(Э); ALKIŞ
ӀЭГУ ТЕУ(Э), ӀЭГУ, ӀЭГУАУ(Э); ALKIŞ
ӀЭГУАУ(Э), ӀЭГУ ТЕУ(Э), ӀЭГУ; ALKIŞ
ӀЭГУ; AVUÇ, AYA, (el ~sı)
ӀЭГУ; AYA (el ~sı)
Bu sonuç kitaptaki 5 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
Ӏэ кӀуэцӀ, мыӀэщӀыб. Ӏэгу пхъашэ.
руладонь
Абы {Сэфар} пщӀащэ гъурыр ӀэпхъуэмбэшхуэкӀэ и Ӏэгум ириӀуатэри епэмыжащ.— КӀ. М.
Bu maddedeki ifadeler (6)
Ӏэгу еуэн
руаплодировать; бить в ладоши.
Ӏэгу зэтегъэуэн
рухлопать руками.
Ӏэгу игъэплъэн
ругадать по руке.
Ӏэгу иплъэн
Ӏэгум ижыну
ругибко, тонко.
И бгыр Ӏэгум ижыну псыгъуэт, набдзэр фӀыцӀэ къурашэт, и нитӀыр вындым хуэдэу фӀыцӀэт.— Къашыргъэ ХьэпащӀэ
2 ifade daha
Ӏэгур текъутэн
рудружно хлопать в ладоши.
КъэфакӀуэм Ӏэгур тракъутэ.
{и} Ӏэгур и Ӏэнэн
рубыть хлебосольным, гостеприимным.
Kitapta geçtiği hali
Ӏэгу ладонь / Ӏэ кӀуэцӀ, мыӀэщӀыб. Ӏэгу пхъашэ. * Абы {Сэфар} пщӀащэ гъурыр ӀэпхъуэмбэшхуэкӀэ и Ӏэгум ириӀуатэри епэмыжащ. КӀ. М. Ӏэгу еуэн аплодировать; бить в ладоши. Ӏэгу зэтегъэуэн хлопать руками. Ӏэгу игъэплъэн = Ӏэгу иплъэн гадать по руке. Ӏэгум ижыну гибко, тонко. * И бгыр Ӏэгум ижыну псыгъуэт, набдзэр фӀыцӀэ къурашэт, и нитӀыр вындым хуэдэу фӀыцӀэт. Къ. Хь. Ӏэгур текъутэн дружно хлопать в ладоши. КъэфакӀуэм Ӏэгур тракъутэ. {И} Ӏэгур и Ӏэнэн быть хлебосольным, гостеприимным.
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
1. Ӏэ кӀуэцӀ.
Аралъпыр къалъэу кӀэрахъуэр ЛутӀэ щытриубыдэм, ЛутӀэ и ӀэгуитӀыр къишиящ, шэ зытримыгъэхуэн хуэдэу.— Хъуэпсэгъуэ нур, 294
+2 örnek
Си Ӏэгум илъу ар [гур] сохьыр, Уэшхыр къешхамэ –къытошхэ, Уэсыр къыщескӀэ, гугъу йохьыр.— Си гур си Ӏэгум илъу. «Дамыгъэ», 209
Абдежым кхъухь хьэнцэм зи Ӏэгур щӀиха лӀы бланэжь къом къосри хъыджэбзхэр зыщӀыпӀэкӀи ямыгъакӀуэу зэщӀаубыдэ, Дэфэрэдж, и сабийр и щӀыбым ипхауэ, заӀэщӀеудри псым холъэ.— Лъапсэ, 42
2. Ӏэгуауэ.
СхуащӀынщ хъыджэбзхэм джэгу, згъэзэжмэ, БжэӀупэр къабзэу япхъэнкӀау, Хуэм хъумэ, Ӏэгур къаублэжу, Къэфэнщ, бащлъыкъыр екъуэкӀау.— Сэлэт шырыкъу. «Шум и гъуэгу», 11
Deyimler (4)
ӀэгукӀэ дэп зехьэн
Ӏуэху гугъу, лэжьыгъэ хьэлъэ пэрытын.
Зауэ къэмыхъуу цӀыху псэуатэм, Сэ здэнут ӀэгукӀи дэп зесхьэн.— Дэп. «Мывэ хуабэ», 279
Ӏэгур хущӀэудын
Зыгуэрым Ӏэгуауэшхуэ ещӀэкӀын.
Къуршым Ӏэгур хущӀауду Псыр къыщежьэм кърагъажьэ.— Бахъсэныпсым хуэдэ щыӀэ… Батырыбжьэ, 42
Ӏэгур щӀэудыжын
Фадэбжьэ къаӀэтын хуейт, Ӏэгу уримыгъауэу, армырмэ, я Ӏэгур щӀаудыжыну къыщӀэкӀынт.— Лъапсэ, 89
Еплъ: Ӏэгур щӀэудын
Ӏэгур щӀэудын
ЩӀэгъэхуэбжьауэ, узыщымысхьыжу Ӏэгу еуэн.
Жыг хадэм иту Лу зэхихырт пшынауэ макъ, Ӏэгури щӀаудырт.— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 590
+1 örnek
НысащӀэ цӀыкӀур, щхьэтепхъуэшхуэр телъу, Мэш унэм къыщӀихыу щалъагъум, бжэӀупэм Ӏутхэм фоч ягъауэу, пшынэ еуэу, къафэу щӀадзащ, Ӏэгури щӀауд.— Лъапсэ, 117
Kitapta geçtiği hali
ӀЭГУ (21). 1. (13). Ӏэ кӀуэцӀ. Аралъпыр къалъэу кӀэрахъуэр ЛутӀэ щытриубыдэм, ЛутӀэ и ӀэгуитӀыр къишиящ, шэ зытримыгъэхуэн хуэдэу. Хъуэпсэгъуэ нур, 294. Си Ӏэгум илъу ар [гур] сохьыр, Уэшхыр къешхамэ –къытошхэ, Уэсыр къыщескӀэ, гугъу йохьыр. Си гур си Ӏэгум илъу. «Дамыгъэ», 209. Абдежым кхъухь хьэнцэм зи Ӏэгур щӀиха лӀы бланэжь къом къосри хъыджэбзхэр зыщӀыпӀэкӀи ямыгъакӀуэу зэщӀаубыдэ, Дэфэрэдж, и сабийр и щӀыбым ипхауэ, заӀэщӀеудри псым холъэ. Лъапсэ, 42. 2. (2). зэхь. Ӏэгуауэ. СхуащӀынщ хъыджэбзхэм джэгу, згъэзэжмэ, БжэӀупэр къабзэу япхъэнкӀау, Хуэм хъумэ, Ӏэгур къаублэжу, Къэфэнщ, бащлъыкъыр екъуэкӀау. Сэлэт шырыкъу. «Шум и гъуэгу», 11. ◊ ӀэгукӀэ дэп зехьэн (1). Ӏуэху гугъу, лэжьыгъэ хьэлъэ пэрытын. Зауэ къэмыхъуу цӀыху псэуатэм, Сэ здэнут ӀэгукӀи дэп зесхьэн. Дэп. «Мывэ хуабэ», 279. Ӏэгур хущӀэудын (1). Зыгуэрым Ӏэгуауэшхуэ ещӀэкӀын. Къуршым Ӏэгур хущӀауду Псыр къыщежьэм кърагъажьэ. Бахъсэныпсым хуэдэ щыӀэ… «Батырыбжьэ», 42. Ӏэгур щӀэудыжын (1). Еплъ. Ӏэгур щӀэудын. Фадэбжьэ къаӀэтын хуейт, Ӏэгу уримыгъауэу, армырмэ, я Ӏэгур щӀаудыжыну къыщӀэкӀынт. Лъапсэ, 89. Ӏэгур щӀэудын (3). ЩӀэгъэхуэбжьауэ, узыщымысхьыжу Ӏэгу еуэн. Жыг хадэм иту Лу зэхихырт пшынауэ макъ, Ӏэгури щӀаудырт. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 590. НысащӀэ цӀыкӀур, щхьэтепхъуэшхуэр телъу, Мэш унэм къыщӀихыу щалъагъум, бжэӀупэм Ӏутхэм фоч ягъауэу, пшынэ еуэу, къафэу щӀадзащ, Ӏэгури щӀауд. Лъапсэ, 117.