Ӏугъуэ
Türkçe-Adıgece Sözlük, Fahri Huvaj
Kitapta geçtiği hali
Ӏугъо/Ӏугъуэ, кӀугъо; DUMAN
кӀугъо, Ӏугъо/Ӏугъуэ; DUMAN
Bu sonuç kitaptaki 2 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
Зыгуэр щагъэскӀэ газрэ нэм къыхуэмыубыд сахуэ цӀыкӀухэмрэ зэщӀэту къыхихур.
рудым
Аузым щӀыхуфэу гуарцэ Ӏугъуэм зыкъыщеӀэт.— Къущхьэ СулътӀан
Bu maddedeki ifadeler (12)
Ӏугъуэ гъэун
руиметь пищу на очаге.
ЛӀыжьым гукъанэ хэлъу шум жриӀащ: - Неблагъэ, дэри Ӏугъуэ догъэу.— ӀуэрыӀуатэ
Ӏугъуэ щӀэгъэуэн
руобдать себя дымом с лечебной целью.
Ӏугъуэ кърихун
руиспускать дым.
Ӏугъуэ къыщӀихын (нэм)
русмотреть со злостью, недоброжелательно.
8 ifade daha
Ӏугъуэ пихын
руиспускать копоть.
Уэздыгъащхьэри къутати уэнжакъ фӀэмылъу Ӏугъуейр пихт.— Щомахуэ Амырхъан
Ӏугъуэ пихун
Ӏугъуэ пихын
Къуажэм дэт унэхэм я уэнжакъхэм Ӏугъуэ пӀащӀэр пеху.— ХьэхъупащӀэ Хьэжбэчыр
Ӏугъуэ щӀэгъэуэн
руобдать что-л. дымом.
Ӏугъуэ щӀын
рудымить.
Ӏугъуэм итхьэлэн
рузадыхаться от дыма.
Ӏугъуэм иуэн
рузакоптиться.
Ӏугъуэр ешэхын
рузатянуться дымом (при курении).
Ӏугъуэр къыӀурыцыцыкӀын
рувыпускать много дыма изо рта (при курении)
Kitapta geçtiği hali
Ӏугъуэ дым / Зыгуэр щагъэскӀэ газрэ нэм къыхуэмыубыд сахуэ цӀыкӀухэмрэ зэщӀэту къыхихур. * Аузым щӀыхуфэу гуарцэ Ӏугъуэм зыкъыщеӀэт. Къу. С. Ӏугъуэ гъэун иметь пищу на очаге. * ЛӀыжьым гукъанэ хэлъу шум жриӀащ: - Неблагъэ, дэри Ӏугъуэ догъэу. фольк. Ӏугъуэ щӀэгъэуэн обдать себя дымом с лечебной целью. Ӏугъуэ кърихун испускать дым. Ӏугъуэ къыщӀихын (нэм) смотреть со злостью, недоброжелательно. Ӏугъуэ пихын испускать копоть. * Уэздыгъащхьэри къутати уэнжакъ фӀэмылъу Ӏугъуейр пихт. Щ. Ам. Ӏугъуэ пихун = Ӏугъуэ пихын. * Къуажэм дэт унэхэм я уэнжакъхэм Ӏугъуэ пӀащӀэр пеху. Хь. Хь. Ӏугъуэ щӀэгъэуэн обдать что-л. дымом. Ӏугъуэ щӀын дымить. Ӏугъуэм итхьэлэн задыхаться от дыма. Ӏугъуэм иуэн закоптиться. Ӏугъуэр ешэхын затянуться дымом (при курении). Ӏугъуэр къыӀурыцыцыкӀын выпускать много дыма изо рта (при курении)
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
Газрэ нэм къимыубыд сахуэ цӀыкӀухэмрэ зэхэту мафӀэм къыхихур.
Унащхьэхэм къатепӀиикӀ уэнжакъыжь тӀэкӀухэм я нэхъыбитӀым Ӏугъуэ Ӏэрамэ цӀыкӀу къыпихурт, гуарцэмэр уэрамым дэз ящӀу.— Хъуэпсэгъуэ нур, 233
+2 örnek
Гунэуэс унэм къыщӀэжрэ плъэмэ – я гъунэгъум я унэр мафӀэмрэ Ӏугъуэмрэ уагъэлъагъужыркъым, хъуаскуэр уафэм дрехуей.— ГущӀэгъу, 423
Къалэр щхьэл шэрхъитӀым я зэхукум дэхуауэ ехьэжыр
Deyimler (3)
Ӏугъуэ нэм къыщӀэгъэкӀын
Нэщхъыдзэу плъэн, губжьауэ нэщхъхэр зэхиуфэн.
КъыщӀегъэкӀыр и нэм Ӏугъуэр, Ӏупэ пшэрыр щӀокӀэзызэ, ПащӀэ кӀыхьыр егъэлыгъуэ, губжьу иӀэм зэщӀикъузэу.— Тисей, 507
Ӏугъуэ [и] нэм къыщӀихын
И нитӀым Ӏугъуэр къыщӀихыу Аралпымрэ Астемыррэ къызэпиплъыхьащ [Къылышбийм].— Хъуэпсэгъуэ нур, 115
+1 örnek
ЦӀыхубзыр къызэплъэкӀмэ, и нэм Ӏугъуэ къыщӀех, къысхузэгуэпу зэгуоуд.— МелыӀыч, 444
Еплъ: Ӏугъуэ нэм къыщӀэгъэкӀын
Ӏугъуэм нэр ирифын
Ӏугъуэр нэм щӀэбжьэн, уимыгъэплъэн.
«Щхьэ укъэкӀуэжа?» жаӀэрэ уи адэ–анэр къоупщӀмэ, «я Ӏугъуэм си нэр ирифырти къэзгъэзэжащ» жыпӀэнщ жиӀэри и нысэр иригъэжьэжащ.— Щынэхужьыкъуэ, 61
Kitapta geçtiği hali
ӀУГЪУЭ (69). Газрэ нэм къимыубыд сахуэ цӀыкӀухэмрэ зэхэту мафӀэм къыхихур. Унащхьэхэм къатепӀиикӀ уэнжакъыжь тӀэкӀухэм я нэхъыбитӀым Ӏугъуэ Ӏэрамэ цӀыкӀу къыпихурт, гуарцэмэр уэрамым дэз ящӀу. Хъуэпсэгъуэ нур, 233. Гунэуэс унэм къыщӀэжрэ плъэмэ – я гъунэгъум я унэр мафӀэмрэ Ӏугъуэмрэ уагъэлъагъужыркъым, хъуаскуэр уафэм дрехуей. ГущӀэгъу, 423. Къалэр щхьэл шэрхъитӀым я зэхукум дэхуауэ ехьэжыр ◊ Ӏугъуэ нэм къыщӀэгъэкӀын (1). Нэщхъыдзэу плъэн, губжьауэ нэщхъхэр зэхиуфэн. КъыщӀегъэкӀыр и нэм Ӏугъуэр, Ӏупэ пшэрыр щӀокӀэзызэ, ПащӀэ кӀыхьыр егъэлыгъуэ, губжьу иӀэм зэщӀикъузэу. «Тисей», 507. Ӏугъуэ [и] нэм къыщӀихын (3). Еплъ Ӏугъуэ нэм къыщӀэгъэкӀын. И нитӀым Ӏугъуэр къыщӀихыу Аралпымрэ Астемыррэ къызэпиплъыхьащ [Къылышбийм]. Хъуэпсэгъуэ нур, 115. ЦӀыхубзыр къызэплъэкӀмэ, и нэм Ӏугъуэ къыщӀех, къысхузэгуэпу зэгуоуд. МелыӀыч, 444. Ӏугъуэм нэр ирифын (2). Ӏугъуэр нэм щӀэбжьэн, уимыгъэплъэн. «Щхьэ укъэкӀуэжа?» жаӀэрэ уи адэ–анэр къоупщӀмэ, «я Ӏугъуэм си нэр ирифырти къэзгъэзэжащ» жыпӀэнщ жиӀэри и нысэр иригъэжьэжащ. Щынэхужьыкъуэ, 61.