ятӀэ
Türkçe-Adıgece Sözlük, Fahri Huvaj
Kitapta geçtiği hali
ЯТӀЭ, псынджы, псынжъы; ÇAMUR
псынджы, псынжъы, ЯТӀЭ; ÇAMUR
псынжъы, ЯТӀЭ, псынджы; ÇAMUR
ятӀэ, чӀы/щӀы, чӀыгу/щӀыгу; TOPRAK
чӀы/щӀы, чӀыгу/щӀыгу, ятӀэ; TOPRAK
щӀы/чӀы, чӀыгу/щӀыгу, ятӀэ; YER, TOPRAK
Bu sonuç kitaptaki 6 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
Псым игъэщӀыта, игъэуцӀына щӀы.
ругрязь
ЯтӀэм хэхуэн. Уэрам ятӀэ.
Bu maddedeki ifadeler (9)
ятӀэ зэхэлъхьэн
русоставить раствор глины.
ятӀэ зехьэн
румазать глиной или побелить какое-л. строение.
ятӀэ утэн
рузамесить глину ногами, перемешивая ее с соломой или опилками, для приготовления самана.
ятӀэм хуэдэу пшэр
руочень жирный, упитанный.
5 ifade daha
ятӀэ бдзантхьэ
ЩӀы къэщӀыта, зыгуэрым кӀэрыпщӀэгъуафӀэ ятӀэ.
рулипкая грязь (глина)
ТешанкӀэр и шэрхъ бгъузэмкӀэ ятӀэ бдзантхьэм кууэ хэтӀысхьати хъеижыртэкъым.— КӀэрашэ Тембот
ятӀэ защӀэ
ЯтӀэ зыкӀэрылъ, ятӀэм иуфӀея.
русплошь грязный, покрытый грязью
ӀэятӀэ защӀэ. ЯтӀэ защӀэ хъун.
ятӀэ хьэупӀэ
ЯтӀэ щызэрахьэкӀэ е чырбыш щагъэжкӀэ зэ къэщтэгъуэу къащтэ ятӀэ Ӏыхьэ.
руглина на один захват (при обмазывании строений или производстве самана)
ятӀэ шыкъыр
УцӀынауэ, псыфу щыта щӀы тыкъыр гъужа.
русухой, твердый комок почвы
Kitapta geçtiği hali
ятӀэ грязь / Псым игъэщӀыта, игъэуцӀына щӀы. ЯтӀэм хэхуэн. Уэрам ятӀэ. ЯтӀэ зэхэлъхьэн составить раствор глины. ЯтӀэ зехьэн мазать глиной или побелить какое-л. строение. ЯтӀэ утэн замесить глину ногами, перемешивая ее с соломой или опилками, для приготовления самана. ЯтӀэм хуэдэу пшэр очень жирный, упитанный. ятӀэ бдзантхьэ липкая грязь (глина) / ЩӀы къэщӀыта, зыгуэрым кӀэрыпщӀэгъуафӀэ ятӀэ. * ТешанкӀэр и шэрхъ бгъузэмкӀэ ятӀэ бдзантхьэм кууэ хэтӀысхьати хъеижыртэкъым. КӀ. Т. ятӀэ бзанхь к.-з. см. ятӀэ бдзантхьэ. ятӀэ защӀэ сплошь грязный, покрытый грязью / ЯтӀэ зыкӀэрылъ, ятӀэм иуфӀея. ӀэятӀэ защӀэ. ЯтӀэ защӀэ хъун. ятӀэ хьэупӀэ глина на один захват (при обмазывании строений или производстве самана) / ЯтӀэ щызэрахьэкӀэ е чырбыш щагъэжкӀэ зэ къэщтэгъуэу къащтэ ятӀэ Ӏыхьэ. ятӀэ шыкъыр сухой, твердый комок почвы / УцӀынауэ, псыфу щыта щӀы тыкъыр гъужа.
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
1. ЩӀы, щӀыгулъ.
А ятӀэр здихьрэ Саният щыпсэуну къуажэм и кхъэм дикӀутэмэ, и адэ-анэр и щӀыналъэм щыӀэ хуэдэу илъытэну арт.— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 667
+2 örnek
ЯтӀэу стелъри пщӀащэ хъунщи Акъужьым и къуакӀэм дихьэжынщ.— Зэгуэр си щхьэцри фӀыцӀэ дыдэт. «Вагъуэ махуэ», 361
ЦӀыхур гуитӀщхьитӀ хъуауэ, хэт жиӀэри я фӀэщ хъууэ хуежьащи, зэрызохьэ, зэхуогузавэ, хьэдагъэ зэхуокӀуэ, кхъуэм макӀуэри, лӀа зимыӀэ щыӀэ, я мащэм щыщ ятӀэ тӀэкӀу хъуржын сытхэм икӀутауэ ягъэтӀылъ, щрашкӀэ здашэну.— Лъапсэ, 84
2. Псым игъэщӀыта, игъэуцӀына щӀы.
Инус башышхуэ иӀыгът мыжурэ пылъу, езыри ятӀэм хэмыувэн щхьэкӀэ, башыр зыщӀигъакъуэурэ къакӀуэрт, мывэ зырыз псы ятӀэм къыхэщым тету.— Хъуэпсэгъуэ нур, 63
+2 örnek
Шэрхъыр кумбым йоуэр занщӀэу, Пщащэ цӀыкӀур хохуэ ятӀэм.— Тисей, 491
Нэхъ ерыщхэм комсомол щӀалэ къэзыкӀухьхэм я тхылъ, тетрадь, къэрэндащ сытхэр къыӀэщӀаудырти ятӀэм хаутэрт.— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 502
3. ЯтӀэм ехьэлӀа, теухуа.
Астемыр шыгун щагъэжкӀэ шыгун гъэткӀуа зракӀэ ятӀэ жыпхъэр ищӀу еджэн хуейт.— Хъуэпсэгъуэ нур, 180
+1 örnek
ЯтӀэ сэрейхэу екуӀуэкӀхэр Мис пщӀэншэ къабзэу къэнащ, Жьым егъэщащэр и блынхэр.— Березина. «Бгы лъапэхэм деж», 92
Kitapta geçtiği hali
ЯТӀЭ (40). 1. (19). ЩӀы, щӀыгулъ. А ятӀэр здихьрэ Саният щыпсэуну къуажэм и кхъэм дикӀутэмэ, и адэ-анэр и щӀыналъэм щыӀэ хуэдэу илъытэну арт. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 667. ЯтӀэу стелъри пщӀащэ хъунщи Акъужьым и къуакӀэм дихьэжынщ. Зэгуэр си щхьэцри фӀыцӀэ дыдэт. «Вагъуэ махуэ», 361. ЦӀыхур гуитӀщхьитӀ хъуауэ, хэт жиӀэри я фӀэщ хъууэ хуежьащи, зэрызохьэ, зэхуогузавэ, хьэдагъэ зэхуокӀуэ, кхъуэм макӀуэри, лӀа зимыӀэ щыӀэ, я мащэм щыщ ятӀэ тӀэкӀу хъуржын сытхэм икӀутауэ ягъэтӀылъ, щрашкӀэ здашэну. Лъапсэ, 84. 2. (15). Псым игъэщӀыта, игъэуцӀына щӀы. Инус башышхуэ иӀыгът мыжурэ пылъу, езыри ятӀэм хэмыувэн щхьэкӀэ, башыр зыщӀигъакъуэурэ къакӀуэрт, мывэ зырыз псы ятӀэм къыхэщым тету. Хъуэпсэгъуэ нур, 63. Шэрхъыр кумбым йоуэр занщӀэу, Пщащэ цӀыкӀур хохуэ ятӀэм. «Тисей», 491. Нэхъ ерыщхэм комсомол щӀалэ къэзыкӀухьхэм я тхылъ, тетрадь, къэрэндащ сытхэр къыӀэщӀаудырти ятӀэм хаутэрт. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 502. 3. (2). плъыф. мыхь. ЯтӀэм ехьэлӀа, теухуа. Астемыр шыгун щагъэжкӀэ шыгун гъэткӀуа зракӀэ ятӀэ жыпхъэр ищӀу еджэн хуейт. Хъуэпсэгъуэ нур, 180. ЯтӀэ сэрейхэу екуӀуэкӀхэр Мис пщӀэншэ къабзэу къэнащ, Жьым егъэщащэр и блынхэр. Березина. «Бгы лъапэхэм деж», 92.