щӀэсын

ИСЫН 1/щӀэсын (унэм ~) (Ар гъэпсэфыгъо мафэрэ унэм есы: O, tatil günlerinde evde bulunur/oturur: Ар гъэпсэхугъуэ махуэрэ унэм щӀосыр); BULUNMAK (bulunuyor olmak)

ИСЫН 2/щӀэсын (ИС(щ)/щӀэсщ) (непэ/нобэ УНЭМ СИС(щ)/ сыщӀэсщ: Bugün evdeyim; ~ УИС(щ)/ ущӀэсщ: ~ evdesin; ~ ИС(щ)/щӀэсщ: ~ evdedir); BULUNMAK (evde; bulunuyor durumda olmak)

чӀэсын/щӀэсын (чӀэс/щӀэс; чӀэсы/ щӀос(ыр); OTURMAK (bir şeyin içinde/evde ~)

щӀэсын/чӀэсын → ИСЫН; OTURMAK (bir şeyin içinde/evde ~)

Bu sonuç kitaptaki 4 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.

щӀэсын (щӀэсщ) неперех. гл. 1. находиться где-л. (в помещении), под чем-л. / Псэуалъэ гуэрым е зыгуэрым и щӀагъым, лъабжьэм щыщысын. Пэшым щӀэсын. Жыг жьауэм щӀэсын. 2. жить, обитать где-л. / ЗыщӀыпӀэ щӀэпсэухьын. Мэзым кхъуэпӀащэ щӀэсщ. 3. переносное иметь (детёныша - о самке, ребёнка - о матери) / ИӀэн, щӀыгъун (анэм и шырыр). * Номиныжьыу анэжь бзаджэм, номин танэу шырищ щӀэст. Япэу лъ. з. 4. переносное учиться где-л. / ЕджапӀэ гуэрым и еджакӀуэу щытын. Университетым щӀэсщ. 5. переносное служить кем-л. где-л. / Пэш гуэрым щӀэсу ӀэнатӀэ иӀэн, лэжьыгъэм пэрытын. Бухгалтерием щӀэсын.

ЩӀЭСЫН (щӀэсщ) лъэмыӀ. (169). 1. (130). Псэуалъэ гуэрым е зыгуэрым и щӀагъым, лъабжьэм щыщысын. Пшапэр зэхэуа, зэхэмыуа жыпӀэу, аргуэру уэредадэ макъ къоӀу: ар щауэишэжыр щауэкъуэтыр и гъусэу къэсыжауэ арати, джэгушхуэ зэпагъэуар аргуэру къаублэж, унэм щӀэсахэр бжэӀупэм къызэрохь. Лъапсэ, 118. МазитӀкӀэ фронтым щыӀауэ, И Ӏэлъэныкъуэр уӀауэ, Ди хэку къихьэжри Ахьмэд, Тхьэмахуэ енкӀэ мылажьэу Жыг жьауэм щӀэсу щыӀащ. «Адэ», 135. 2. (15). ЗыщӀыпӀэ щӀэпсэухьын. Жэщым унагъуэм щӀэс жеякъым, Сэлимэ и анэр зигъазэ-зыкъигъэзэжу жейм емызэгъыу хэлъащ, Сэлими и кӀуэцӀыкӀым мафӀэ къыщӀэнауэ и диным йокӀ, е сыкӀиин, е сшэчын жиӀэу и щхьэм тошыныхьыж. Лъапсэ, 27. Мис апхуэдэу хьэкӀэкхъуэкӀэу Мэзым щӀэсыр къекӀуэлӀащ, Шхыныр къахьу, зэпекӀуэкӀыу Хэт къэкӀуами ехъулӀащ. «Бажэ пшынэ», 12. Унэ узыщӀэсынур къалэбгъум щыпщӀми мэхъу, мэжджытыр къалэм дэтын хуейт, къалэ кӀуэцӀым пты хъун щӀапӀэ нэщӀ щыӀэххэкъым, къытекӀи сыти щымыӀэу мывэ джафэу зы Ӏуащхьэжь къалэм къыдэпӀиикӀыу дэтщи, абы тумыщӀыхьэмэ. Кхъэлэгъунэ, 376. 3. (7). зэхь. ИӀэн, щӀыгъун (анэм и шырыр, и быныр). Красноармеецхэм я гъусэт сабий зыщӀэс фызхэр. Нал къута, 219. Дэфэрэдж цӀыхубз мышынэт, сабий цӀыкӀу зэрыщӀэсым къуэгушхукӀыу къыщӀэкӀынт, гъусэ сыт жимыӀэу зэрежьар зылъагъум игъэщӀагъуэрт, лъхуэуэ зыщӀэзыукӀэжа фызабэ дахэм сыту гуфӀ кӀуэцӀылъ жаӀэу, езыми и гугъэт дыгъурыгъури лӀыубыдри зэщэр хъыджэбзрэ щӀалэу, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ игъащӀэм хъыбару зэрызэхихымкӀэ, хъыджэбзыр унэӀуту ящэрт, щӀалэхэр дзэм хагъэхьэрт. Лъапсэ, 30. СщӀатэмэ, шыр зыщӀэс сеуэнткъыми, – жиӀащ Нартыхум [Ботэх хуэгъэзауэ] фэрыщӀагъэм къыдэкӀуэу. Лъапсэ, 72. 4. (15). зэхь. ЕджапӀэ гуэрым и еджакӀуэу щытын. Алий еджакӀуэм я нэхъыбэр я унэ зэриутӀыпщыжам хущӀегъуэжати, окрисполкомым кӀуэри къуажэ къэс телефон еуащ интернатым щӀэсхэр икӀэщӀыпӀэкӀэ къагъэкӀуэжыну икӀи псори къызэхуэсыжащ, Хьэбас фӀэкӀа къэмынэу. Зи лъэрыгъыпс тӀыгъа, 532. Иджыри къэс Ботэх и гум ӀэфӀу зы закъуэ къинэжащ: щӀалэ цӀыкӀуу, хьэкӀэпыч цӀыкӀуу школым щыщӀэсым, и мыхабзэу, и адэм щакӀуэ здишауэ щытащ. Лъапсэ, 66. Лу и къуэшым хуэдэу военнэ школ щӀэмыс щхьэкӀэ, щӀалэ хуэмыхукъым – жыджэрщ, «пыӀэ къэхь», жыпӀэу бгъакӀуэмэ, щхьэр къехь, жыхуаӀэм хуэдэщ. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 501. 5. (2). Пэш гуэрым щӀэсу ӀэнатӀэ иӀэн, лэжьыгъэм пэрытын. Иджы мес: – Ислъэмей дэсыр къэукхъуауэ къызэрохь, – жаӀэу хъыбар къыщысым, окрисполкомым щӀэс илъэпкъыр къызэрыӀэтащ, Ӏэщэ зиӀэми зигъэхьэзыращ зэуэну. Зи лъэрыгъыпс тӀыгъа, 524. [Васэ, Гесеод хуэгъэзауэ:] Редакцэм щӀэсхэр фыгъуэнэдщ. Тепщэч къэзылъэтыхь, 161.