щхьэфэ
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
1. Щхьэм телъ фэ.
рукожа головы
Щхьэфэр техын.
2. Зыгуэрым и гущӀыӀу Ӏыхьэ. ЩӀы щхьэфэ.
руповерхность чего-л. (напр. земли)
3. Шхуэм е нахъутэм щыщ Ӏыхьэу шы щхьэпхэтӀыгум дэшеяуэ фӀалъхьэ фэ кӀапсэ зэпыда.
руверхняя ременная часть уздечки или недоуздка
Щхуэ щхьэфэ. Нахъутэ щхьэфэ.
+1 örnek
ФащӀэм нахъутэ щхьэфэ гуэр къищтэри нахъутэкӀ иридащ.— Черкес ӀуэрыӀуатэхэр
Bu maddedeki ifadeler (6)
щхьэфэм еудэкӀын
руни богу свечка, ни черту кочерга; на кой черт.
{и} щхьэфэ иӀэбэн
русудачить о ком-л.
ЦӀыху къызэхуэсахэр куэдым я щхьэфэ иӀэбащ, куэдым я хъыбар жаӀащ.— ХьэхъупащӀэ Хьэжбэчыр
{и} щхьэфэм итӀыхьын
{и} щхьэфэ иӀэбэн
Къуажи жыли къимыгъанэу щхьэфэ Ӏэджэм ар йотӀыхь.— ӀуэрыӀуатэ
щхьэфэм Ӏэ дэлъэн
руприласкать, утешить кого-л.
2 ifade daha
щхьэфэр лъэгущӀыхь хуэщӀын
ружертвовать собой ради кого-л.
Уи пхъум папщӀэ си щхьэфэр лъэгущӀыхь сщӀыну сыхьэзырщ.— Къашыргъэ ХьэпащӀэ
щӀы щхьэфэ хъун
Еплъ: щӀы
Kitapta geçtiği hali
щхьэфэ 1. кожа головы / Щхьэм телъ фэ. Щхьэфэр техын. 2. поверхность чего-л. (напр. земли) / Зыгуэрым и гущӀыӀу Ӏыхьэ. ЩӀы щхьэфэ. 3. верхняя ременная часть уздечки или недоуздка / Шхуэм е нахъутэм щыщ Ӏыхьэу шы щхьэпхэтӀыгум дэшеяуэ фӀалъхьэ фэ кӀапсэ зэпыда. Щхуэ щхьэфэ. Нахъутэ щхьэфэ. * ФащӀэм нахъутэ щхьэфэ гуэр къищтэри нахъутэкӀ иридащ. Черк. фольк. Щхьэфэм еудэкӀын ни богу свечка, ни черту кочерга; на кой черт. {И} щхьэфэ иӀэбэн судачить о ком-л. * ЦӀыху къызэхуэсахэр куэдым я щхьэфэ иӀэбащ, куэдым я хъыбар жаӀащ. Хь. Хь. {И} щхьэфэм итӀыхьын = {и} щхьэфэ иӀэбэн. * Къуажи жыли къимыгъанэу щхьэфэ Ӏэджэм ар йотӀыхь. фольк. Щхьэфэм Ӏэ дэлъэн приласкать, утешить кого-л. Щхьэфэр лъэгущӀыхь хуэщӀын жертвовать собой ради кого-л. * Уи пхъум папщӀэ си щхьэфэр лъэгущӀыхь сщӀыну сыхьэзырщ. Къ. Хь. ЩӀы щхьэфэ хъун см. щӀы.
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
1. Щхьэм телъ фэ.
Лу и щхьэфэр тепщэчкӀэ зэгуаудауэ Жансэхъу и гъуэлъыпӀэм къыщихута жэщым Думэсари дахэ-дахэу жеякъым— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 564
2. Зыгуэрым и щӀыӀу Ӏыхьэ
ПшахъуэщӀым и щхьэфэр вэгъум ещхьу тегъукӀа хуэдэу къыпфӀэщӀми, утеувэмэ, мэщащэ, шыгъу куэдыщэ хэлъщи.— ХьэщӀэ лъапӀэ, 400
Deyimler (2)
щхьэфэм еудэкӀын
ЗыкӀи къэмысэбэпыжын.
Къэпш мыхъумэ, буукӀ мыхъумэ, уи щхьэфэм ебудэкӀын!?— Щынэхужьыкъуэ, 7
[и] щхьэфэ иӀэбэн
Зыгурым и гугъу щӀын, тепсэлъыхьын.
Албияни нэгъуэщӀ командири – зи щхьэфэ имыӀэба къигъэнакъым— Нал къута, 228
+2 örnek
Тшхам шей тӀэкӀу тетфыхьыжурэ дыздэщысым, гугъу дызэрехьар тщыгъупщэжри Ӏэджэм я щхьэфэ диӀэбащ.— МелыӀыч, 441
ХъынцӀэл и къуэм сыт хузэфӀэкӀрэ жыпӀэмэ, Ӏэджэми я щхьэфэ уиӀэбэн хуейщ.— Лъапсэ, 75
Kitapta geçtiği hali
ЩХЬЭФЭ (43). 1. (5). Щхьэм телъ фэ. Лу и щхьэфэр тепщэчкӀэ зэгуаудауэ Жансэхъу и гъуэлъыпӀэм къыщихута жэщым Думэсари дахэ-дахэу жеякъым. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 564. 2. (4). Зыгуэрым и щӀыӀу Ӏыхьэ. ПшахъуэщӀым и щхьэфэр вэгъум ещхьу тегъукӀа хуэдэу къыпфӀэщӀми, утеувэмэ, мэщащэ, шыгъу куэдыщэ хэлъщи. ХьэщӀэ лъапӀэ, 400. ◊ Щхьэфэм еудэкӀын (2). ЗыкӀи къэмысэбэпыжын. Къэпш мыхъумэ, буукӀ мыхъумэ, уи щхьэфэм ебудэкӀын!? Щынэхужьыкъуэ, 7. [И] щхьэфэ иӀэбэн (26). Зыгурым и гугъу щӀын, тепсэлъыхьын. Албияни нэгъуэщӀ командири – зи щхьэфэ имыӀэба къигъэнакъым. Нал къута, 228. Тшхам шей тӀэкӀу тетфыхьыжурэ дыздэщысым, гугъу дызэрехьар тщыгъупщэжри Ӏэджэм я щхьэфэ диӀэбащ. МелыӀыч, 441. ХъынцӀэл и къуэм сыт хузэфӀэкӀрэ жыпӀэмэ, Ӏэджэми я щхьэфэ уиӀэбэн хуейщ. Лъапсэ, 75.