шэн
Türkçe-Adıgece Sözlük, Fahri Huvaj
Kitapta geçtiği hali
шэн(ы)/щэн, шэнхабз(э)/щэнхабзэ, шэнышӀуагъ/щэныфӀагъэ; AHLAK (huy; iyi huyluluk)
щэн/шэн (ещэ/ешэ); ÇEKMEK (çekerek götürmek)
шэн/щэн; GÖTÜRMEK (yürüterek/çekerek ~)
шэн → щэн; ÇEKMEK (çekerek götürmek)
Bu sonuç kitaptaki 4 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.
Ayrıca bakınız: щэн
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
(ешэ)
1. ДэщӀыгъуу, и гъусэу здэкӀуэм дэкӀуэн; дэӀэпыкъуурэ здэкӀуэм нэгъэсын.
рувести кого-л.
Шыр псафэ шэн.
2. ЗыгуэркӀэ зыгуэр (цӀыху, хьэпшып, гъавэ с. ху.) зы щӀыпӀэм ишауэ нэгъуэщӀ щӀыпӀэ гъэӀэпхъуэн, нэгъэсын.
рувезти кого-что-л.
ГукӀэ шэн.
3. Зыгуэр зыщӀыпӀэ кӀуэуэ укъуэдиин (кӀапсэ, труба н. къ.). Телефон кӀапсэр шэн. Газ шэн.
рупровести, проложить что-л. куда-л. (напр. провода, трубы и т. п.)
4. Унэ игъэхьэн.
рувзять кого-л. в жены; жениться на ком-л.
Хъаным ипхъу нэхъыщӀэр яшащи къуажэр зэрызохьэ.— ӀуэрыӀуатэ
Kitapta geçtiği hali
шэн (ешэ) перех. гл. 1. вести кого-л. / ДэщӀыгъуу, и гъусэу здэкӀуэм дэкӀуэн; дэӀэпыкъуурэ здэкӀуэм нэгъэсын. Шыр псафэ шэн. 2. везти кого-что-л. / ЗыгуэркӀэ зыгуэр (цӀыху, хьэпшып, гъавэ с. ху.) зы щӀыпӀэм ишауэ нэгъуэщӀ щӀыпӀэ гъэӀэпхъуэн, нэгъэсын. ГукӀэ шэн. 3. провести, проложить что-л. куда-л. (напр. провода, трубы и т. п.) / Зыгуэр зыщӀыпӀэ кӀуэуэ укъуэдиин (кӀапсэ, труба н. къ.). Телефон кӀапсэр шэн. Газ шэн. 4. переносное взять кого-л. в жены; жениться на ком-л. / Унэ игъэхьэн. * Хъаным ипхъу нэхъыщӀэр яшащи къуажэр зэрызохьэ. фольк.
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
(ешэ)
1. БдэщӀыгъуу, уздэкӀуэм здэшэн.
[Авторым:] МыкӀуэжахэм ди къалэн хъуар дзэм яш къомыр махуэ къэс псафэ тӀэу тшэну арат— Зи лъэрыгъыпс тӀыгъа, 532
+1 örnek
– Уанэ тефлъхьи шыр псымкӀэ нафшэ, - жиӀэри Мурат и къуэр ПсыжькӀэ кӀуэуэ ежьащ.— Хъуэпсэгъуэ нур, 163
2. ЗыгуэркӀэ зыгуэр (цӀыху, хьэпшып с.ху.) зы щӀыпӀэ ишауэ нэгъуэщӀ щӀыпӀэ гъэӀэпхъуэн.
[Псэущхьэм:] Тепщэчым уису утшэнущ.— Тепщэч къэзылъэтыхь, 186
+2 örnek
Пыжьынэ бэн ишэри кӀуауэ щытащ лӀам деж, хьэдэри бэным дилъхьэри игъэщӀэрэщӀэжащ— Лъапсэ, 20
Лу, дауи, и гуи и щхьи къэкӀыртэкъым ар зыщыгугъ гуфӀэгъуэм нэхъ гуфӀэгъуэж ирихьэлӀэну е гуащэр къалэм пшэным ебгъапщэ хъун Ӏуэху къылъыкъуэкӀыну.— Хъуэпсэгъуэ нур, 306
3. Зыгуэр зы щӀыпӀэ кӀуэуэ укъуэдиин (кӀапсэ, псыбэкъу с.ху.)
Хьэрун правленэм къосыр лъэӀуакӀуэ: – Къафщти гъущӀ кӀапсэ пкъори дэщӀыгъуу Радиоточкэ фермэм сывгъашэ.— Хьэрун и лъагъуныгъэр. «Партыр ди пашэу», 97
+2 örnek
Сэ станц иным сегъэгушхуэ, – Зи къарухэр гъущӀыч кӀыпсэм Унэм, губгъуэм – дэни яшэм Арщ сэ нобэ сызэхъуапсэр— Терек. «Партыр ди пашэу», 125
ПсыӀэрышэр хадэм яшэу Ӏуащхьэ лъагэм ирашэкӀ.— Псы къежэхыр хадэм яшэу. «Батырыбжьэ», 46
4. Унэ игъэхьэн.
Езыр зэзэмызэ, и шыпхъу нэхъыщӀэ яшар къуажапщэмкӀэ щыӀэти, кӀуэуэрэ щыхьэщӀэт, я мывэ сэрейм уэрэд жиӀэу тест, блэкӀыр къигъэдаӀуэу.— Къалэн, 430
+2 örnek
[Хьэжумар:] Уэ ущашам уилӀри уэри дызэбгъэдэсу дефащ, итӀани тӀум фи языхэзыр сыту мыукӀытарэ, и?— Алъхъо, 97
[Дэфэрэдж Барчо жриӀэу:] Мы къуажэм ди гъунэгъу хъыджэбз яшауэ исти, абы и деж сыкӀуэнщ жысӀэри тезубыдауэ арат— Лъапсэ, 112
Kitapta geçtiği hali
ШЭН (ешэ) лъэӀ. (246). 1. (218). БдэщӀыгъуу, уздэкӀуэм здэшэн. [Авторым:] МыкӀуэжахэм ди къалэн хъуар дзэм яш къомыр махуэ къэс псафэ тӀэу тшэну арат. Зи лъэрыгъыпс тӀыгъа, 532. – Уанэ тефлъхьи шыр псымкӀэ нафшэ, - жиӀэри Мурат и къуэр ПсыжькӀэ кӀуэуэ ежьащ. Хъуэпсэгъуэ нур, 163. 2. (12). ЗыгуэркӀэ зыгуэр (цӀыху, хьэпшып с.ху.) зы щӀыпӀэ ишауэ нэгъуэщӀ щӀыпӀэ гъэӀэпхъуэн. [Псэущхьэм:] Тепщэчым уису утшэнущ. Тепщэч къэзылъэтыхь, 186. Пыжьынэ бэн ишэри кӀуауэ щытащ лӀам деж, хьэдэри бэным дилъхьэри игъэщӀэрэщӀэжащ. Лъапсэ, 20. Лу, дауи, и гуи и щхьи къэкӀыртэкъым ар зыщыгугъ гуфӀэгъуэм нэхъ гуфӀэгъуэж ирихьэлӀэну е гуащэр къалэм пшэным ебгъапщэ хъун Ӏуэху къылъыкъуэкӀыну. Хъуэпсэгъуэ нур, 306. 3. (2). Зыгуэр зы щӀыпӀэ кӀуэуэ укъуэдиин (кӀапсэ, псыбэкъу с.ху.) Хьэрун правленэм къосыр лъэӀуакӀуэ: – Къафщти гъущӀ кӀапсэ пкъори дэщӀыгъуу Радиоточкэ фермэм сывгъашэ. Хьэрун и лъагъуныгъэр. «Партыр ди пашэу», 97. Сэ станц иным сегъэгушхуэ, – Зи къарухэр гъущӀыч кӀыпсэм Унэм, губгъуэм – дэни яшэм Арщ сэ нобэ сызэхъуапсэр. Терек. «Партыр ди пашэу», 125. ПсыӀэрышэр хадэм яшэу Ӏуащхьэ лъагэм ирашэкӀ. Псы къежэхыр хадэм яшэу. «Батырыбжьэ», 46. 4. (14). Унэ игъэхьэн. Езыр зэзэмызэ, и шыпхъу нэхъыщӀэ яшар къуажапщэмкӀэ щыӀэти, кӀуэуэрэ щыхьэщӀэт, я мывэ сэрейм уэрэд жиӀэу тест, блэкӀыр къигъэдаӀуэу. Къалэн, 430. [Хьэжумар:] Уэ ущашам уилӀри уэри дызэбгъэдэсу дефащ, итӀани тӀум фи языхэзыр сыту мыукӀытарэ, и? Алъхъо, 97. [Дэфэрэдж Барчо жриӀэу:] Мы къуажэм ди гъунэгъу хъыджэбз яшауэ исти, абы и деж сыкӀуэнщ жысӀэри тезубыдауэ арат. Лъапсэ, 112.