тхьэкӀумэ дакъэ
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
тхьэкӀумэ
1. ЦӀыхумрэ тхы къупщхьэ зиӀэ псэущхьэхэмрэ зэрыдаӀуэ орган.
руухо
ТхьэкӀмэм зэхих нэхърэ нэм илъагъу. (погов.)
2. Псэуалъэ блыным ищхьэм дэкӀуэу трахукӀ чий бгъузэ цӀыкӀу, мыдэкӀэ къытегъэщӀеикӀауэ.
руустар. переносное плетенный карниз крыши (из сена, соломы)
Чийм къыхэщӀыкӀа тхьэкӀумэ.
Bu maddedeki ifadeler (31)
тхьэкӀумэ ящэ
руглухому обедню два раза не служат (букв. продают уши).
тхьэкӀумэ Ӏув
рунепонятливый (букв. толстые уши).
ТхьэкӀумэ ӀувкӀэ къызэджэу зы махуэ жылэм щысхьынкъым.— ӀуэрыӀуатэ
и тхьэкӀумэм блимыгъэкӀыу
руслушать внимательно, ничего не пропуская.
ЩӀалэр даӀуэрт зы псалъэ и тхьэкӀумэм блимыгъэкӀыу.
тхьэкӀумэм жьы иужын
руперестать звенеть в ушах (от шума, гама).
{и} тхьэкӀумэм имыгъэхьэн
рупропустить мимо ушей, оставить без внимания и ответа что-л.
тхьэкӀумэм имыкӀыжын
рустоять долго в ушах (о чьих-л. словах, крике).
Хьэпакъ и тхьэкӀумэм икӀыжыркъым абы щыгъуэ и анэр зэрылъэӀуауэ щытар..— Ӏуащхьэмахуэ
{и} тхьэкӀумэм имыкӀын
тхьэкӀумэм итын
Зи кхъуэ кӀуэдам кхъуэ кӀий макъ и тхьэкӀумэм икӀыркъым.— Псалъэжьхэр
{и} тхьэкӀумэм имыхьэн
тхьэкӀумэм имыгъэхьэн
тхьэкӀумэм итын
рустоять в ушах.
Ар {щӀалэр} зэрыкӀияр иджыри си тхьэкӀумэм итщ.— Къэбэрдей
тхьэкӀумэм ихъуцэцэн
рушепнуть что-л. на ухо кому-л., по секрету сообщить о чем-л.
Абдейм зыр зым и тхьэкӀумэм ихъуцацэу щӀадзащ, къумыкъу дыщэкӀым и щӀапӀэжь бгынэжам дыщэ гулъэ къыщыщӀатӀыкӀауэ зэрапхъуэ жаӀэу.— Жаным Борис
тхьэкӀумэм ицырхъэн
тхьэкӀумэм къицырхъэн. {и} тхьэкӀумэм иӀуэн = тхьэкӀумэм къицырхъэн
Унэхъунум и тхьэкӀумэм гуо макъ иӀуэжыркъым.— Псалъэжьхэр
тхьэкӀумэм иӀущэщэн
тхьэкӀумэм ихъуцэцэн
тхьэкӀумэм къицырхъэн
ру1) дойти до чьего-л. слуха 2) уловить что-л. краем уха.
ЯпэмкӀэ зыри щыӀэ хуэдэкъым, ауэ фоч къэгъапкӀэ Ӏэуэлъауэ {Хьэждал} и тхьэкӀумэм къоцырхъэ.— Къашыргъэ ХьэпащӀэ
тхьэкӀумэм къищтэн
рубыть слышным.
тхьэкӀумэм къиӀуэн
рудойти до чьего-л. слуха.
Дыгъужь къугъ макъ абы {Исмел} и тхьэкӀумэм къиӀуащ.— Теунэ Хьэчим
тхьэкӀумэм цӀыв игъэпщхьэн
рустать глухим ко всему, стараться ничего не слышать, делать вид, что ничего не слышишь.
тхьэкӀумэм Ӏусын
рупрожжужать чьи-л. уши.
УвыӀэгъуэ симыӀэу уи тхьэкӀумэм сыӀусщи, итӀани къыбгурыӀуакъым.— Ӏуащхьэмахуэ
тхьэкӀумэр вуун
рузвенеть, шуметь в ушах от чего-л.
тхьэкӀумэр гъэжанын
тхьэкӀумэр гъэкӀын
тхьэкӀумэр гъэкӀын
рунавострить уши, слушать внимательно, обратиться в слух.
тхьэкӀумэхэр гъэкӀауэ абы {Мурат жиӀэм} щӀэдэӀурт.— Къашыргъэ ХьэпащӀэ
тхьэкӀумэр зэблэгъэплъын
рупрясть ушами (чаще о лошадях).
Щытщ Ӏэнкуну шы зытесыр, И тхьэкӀумэр зэблигъэплъу.— КӀыщокъуэ Алим
и тхьэкӀумэр иричын
руоглушить кого-л. (криком и т. п.).
тхьэкӀумэхэр тегъэлӀэн
руопустить уши (напр. о собаке).
тхьэкӀумэр тегъэхуауэ
руобратившись в слух.
тхьэкӀумэр удэгун
рупрожжужать все уши кому-л.
тхьэкӀумэр ӀуэнтӀэн (хуэӀуэнтӀэн)
рустрого-настрого предупредить кого-л. о чем-л.
тхьэкӀумитӀымкӀэ зэхэхын
руслышать что-л. собственными ушами.
тхьэкӀумэ вей
ТхьэкӀумэм ирищӀэ фӀейр.
русера (ушная)
тхьэкӀумэ дакъэ
ТхьэкӀумэм и дакъащхьэм щыфӀэтым нэхъ гъунэгъу Ӏыхьэр.
рунижняя часть уха
ТхьэкӀумэдакъэ узын.
тхьэкӀумэ жан
ЩӀагъуэу зэхэзымых, дэгу-дэгуу щыт.
рутхьэкӀумэ жьажьэ тугоухий, глуховатый
тхьэкӀумэ тхьэгъу
ТхьэкӀумэм къефыкӀ узыгъуэ.
рутхьэкӀумэ уз болезнь уха
ТхьэкӀумэ узым имыгъэжеин.
Еплъ: тхьэгъу 2. тхьэкӀумэ уз
Kitapta geçtiği hali
тхьэкӀумэ 1. ухо / ЦӀыхумрэ тхы къупщхьэ зиӀэ псэущхьэхэмрэ зэрыдаӀуэ орган. ТхьэкӀмэм зэхих нэхърэ нэм илъагъу. (погов.) 2. устар. переносное плетенный карниз крыши (из сена, соломы) / Псэуалъэ блыным ищхьэм дэкӀуэу трахукӀ чий бгъузэ цӀыкӀу, мыдэкӀэ къытегъэщӀеикӀауэ. Чийм къыхэщӀыкӀа тхьэкӀумэ. ТхьэкӀумэ ящэ глухому обедню два раза не служат (букв. продают уши). ТхьэкӀумэ Ӏув непонятливый (букв. толстые уши). * ТхьэкӀумэ ӀувкӀэ къызэджэу зы махуэ жылэм щысхьынкъым. фольк. И тхьэкӀумэм блимыгъэкӀыу слушать внимательно, ничего не пропуская. * ЩӀалэр даӀуэрт зы псалъэ и тхьэкӀумэм блимыгъэкӀыу. ТхьэкӀумэм жьы иужын перестать звенеть в ушах (от шума, гама). {И} тхьэкӀумэм имыгъэхьэн пропустить мимо ушей, оставить без внимания и ответа что-л. ТхьэкӀумэм имыкӀыжын стоять долго в ушах (о чьих-л. словах, крике). * Хьэпакъ и тхьэкӀумэм икӀыжыркъым абы щыгъуэ и анэр зэрылъэӀуауэ щытар.. Ӏуащхь. {И} тхьэкӀумэм имыкӀын = тхьэкӀумэм итын. * Зи кхъуэ кӀуэдам кхъуэ кӀий макъ и тхьэкӀумэм икӀыркъым. (погов.) {И} тхьэкӀумэм имыхьэн = тхьэкӀумэм имыгъэхьэн. ТхьэкӀумэм итын стоять в ушах. * Ар {щӀалэр} зэрыкӀияр иджыри си тхьэкӀумэм итщ. Къэб. ТхьэкӀумэм ихъуцэцэн шепнуть что-л. на ухо кому-л., по секрету сообщить о чем-л. * Абдейм зыр зым и тхьэкӀумэм ихъуцацэу щӀадзащ, къумыкъу дыщэкӀым и щӀапӀэжь бгынэжам дыщэ гулъэ къыщыщӀатӀыкӀауэ зэрапхъуэ жаӀэу. Ж. Б. ТхьэкӀумэм ицырхъэн = тхьэкӀумэм къицырхъэн. {И} тхьэкӀумэм иӀуэн = тхьэкӀумэм къицырхъэн. * Унэхъунум и тхьэкӀумэм гуо макъ иӀуэжыркъым. (погов.) ТхьэкӀумэм иӀущэщэн = тхьэкӀумэм ихъуцэцэн. ТхьэкӀумэм къицырхъэн 1) дойти до чьего-л. слуха 2) уловить что-л. краем уха. * ЯпэмкӀэ зыри щыӀэ хуэдэкъым, ауэ фоч къэгъапкӀэ Ӏэуэлъауэ {Хьэждал} и тхьэкӀумэм къоцырхъэ. Къ. Хь. ТхьэкӀумэм къищтэн быть слышным. ТхьэкӀумэм къиӀуэн дойти до чьего-л. слуха. * Дыгъужь къугъ макъ абы {Исмел} и тхьэкӀумэм къиӀуащ. Т. Хь. ТхьэкӀумэм цӀыв игъэпщхьэн стать глухим ко всему, стараться ничего не слышать, делать вид, что ничего не слышишь. ТхьэкӀумэм Ӏусын прожжужать чьи-л. уши. * УвыӀэгъуэ симыӀэу уи тхьэкӀумэм сыӀусщи, итӀани къыбгурыӀуакъым. Ӏуащхь. ТхьэкӀумэр вуун звенеть, шуметь в ушах от чего-л. ТхьэкӀумэр гъэжанын = тхьэкӀумэр гъэкӀын. ТхьэкӀумэр гъэкӀын навострить уши, слушать внимательно, обратиться в слух. * Я тхьэкӀумэхэр гъэкӀауэ абы {Мурат жиӀэм} щӀэдэӀурт. Къ. Хь. ТхьэкӀумэр зэблэгъэплъын прясть ушами (чаще о лошадях). * Щытщ Ӏэнкуну шы зытесыр, И тхьэкӀумэр зэблигъэплъу. КӀ. А. И тхьэкӀумэр иричын оглушить кого-л. (криком и т. п.). ТхьэкӀумэхэр тегъэлӀэн опустить уши (напр. о собаке). ТхьэкӀумэр тегъэхуауэ обратившись в слух. ТхьэкӀумэр удэгун прожжужать все уши кому-л. ТхьэкӀумэр ӀуэнтӀэн (хуэӀуэнтӀэн) строго-настрого предупредить кого-л. о чем-л. ТхьэкӀумитӀымкӀэ зэхэхын слышать что-л. собственными ушами. тхьэкӀумэ вей сера (ушная) / ТхьэкӀумэм ирищӀэ фӀейр. тхьэкӀумэ дакъэ нижняя часть уха / ТхьэкӀумэм и дакъащхьэм щыфӀэтым нэхъ гъунэгъу Ӏыхьэр. ТхьэкӀумэдакъэ узын. тхьэкӀумэ жан см. тхьэкӀумафӀэ. тхьэкӀумэ жьажьэ тугоухий, глуховатый / ЩӀагъуэу зэхэзымых, дэгу-дэгуу щыт. тхьэкӀумэ тхьэгъу см. тхьэгъу 2. тхьэкӀумэ уз болезнь уха / ТхьэкӀумэм къефыкӀ узыгъуэ. ТхьэкӀумэ узым имыгъэжеин.