пыӀэ

Türkçe-Adıgece Sözlük, Fahri Huvaj

kalpak
DoğuпыӀэ
Batıадыгэ паӀу(э)паӀо
şapka
DoğuпыӀэхъурыфэ пыӀэ
BatıпаӀохъурышъо паӀуадыгэ паӀу
Kitapta geçtiği hali

АДЫГЭ паӀу(э)/пыӀэ; KALPAK

пыӀэ/паӀо; KALPAK, ŞAPKA

паӀо/пыӀэ, хъурышъо паӀу, хъурыфэ пыӀэ, АДЫГЭ паӀу/пыӀэ; ŞAPKA, KALPAK

Bu sonuç kitaptaki 3 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.

Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.

Щхьэм фӀалъхьэ, щхьэратӀагъэ.

руголовной убор, шапка

ПыӀэр щхьэрыхын. Щхьэр псом пыӀэ щыщӀэркъым.— Псалъэжьхэр

Bu maddedeki ifadeler (19)

пыӀэ зыщхьэрыгъ

румужчина, человек мужского пола; настоящий мужчина (букв. человек, на котором шапка).

ПыӀэ зыщхьэрыгъ псори лӀыкъым. (погов.)

и пыӀэ мэздэгу члисэ хуэдэ

руего шапка словно моздокская церковь (о высокой, островерховой шапке).

пыӀэ хуабафэ еплъын

русчитать кого-л. недалёким, неумным.

пыӀэ хуабэ

рунедалёкий, неумный.

15 ifade daha

пыӀэр (щэ) дэдзеин

рубыть на седьмом небе (букв. подбросить (трижды) свою шапку).

пыӀэр къекъухын

рунахлобучить шапку.

пыӀэр тегъэсын

рунебрежно надеть шапку.

{си} пыӀэр хуэгъэтӀысащ

ру{его} я не боюсь, для меня он - ничто.

{Инал:} - Ди бийр ерыщ екӀуэмэ, ди пыӀэр яхуэгъэтӀысащ, ауэ сакъын хуейщ.— КӀыщокъуэ Алим

{и} пыӀэр щхьэрыхауэ

руусердно (заниматься чем-л.).

пыӀэ купсэ

Дыщэрэ данэкӀэ хэдыкӀауэ пасэм зэрахьэу щыта цӀыхубз пыӀэ цӀыкӀу.

рупыӀэ къуаншэ название старинной женской шапочки, вышитой золотом

Еплъ: пыӀэку. пыӀэ къуаншэ

пыӀэ къупхъэ

ПыӀэм зыхуей теплъэр иратын папщӀэ къагъэсэбэп къупхъэ.

руболван, болванка для шапки

ПыӀащхьэм пыӀэр къупхъэмкӀэ хишащ.

пыӀэ натӀэ 1.

НатӀэм къыщхьэщыту пыӀэм къыпыпӀиикӀ Ӏыхьэ.

рукозырёк (головного убора)

2. ПыӀэм щыщу нэкӀумкӀэ гъэза лъэныкъуэ.

рупередняя часть шапки

пыӀэ натӀэбжьэ

рухмурый, неприветливый.

пыӀэ нэз

ПыӀэм ибгъу къекӀуэкӀыр.

рукрай шляпы, шапки; околыш

пыӀэ тхьэкӀэ

ПыӀэ дэгъэублэрэкӀеям и зэхуаку.

рузазор, образуемый отворотом шапки

пыӀэ хъурей

Адыгэм зэрахьэу щыта цӀыхухъу хъурыфэ пыӀэ лъахъшэ.

руназвание национальной кабардинской шапки наподобие кубанки

пыӀэ шопс 1.

ПыӀэр ирагъэщӀэращӀэу абы и щыгум ирадэ уагъэ.

руукрашение в виде плетеного шнура с кисточкой на конце, прикрепляемый к макушке шапки

ПыӀэ шопс кӀыхьыжьщи Чынтыпэу упэмцӀащ {лӀыр}.— ӀуэрыӀуатэ

2. Апхуэдэ уагъэкӀэ гъэщӀэрэщӀа пыӀэ.

руголовной убор с таким украшением

ПыӀэ шопсу, хьэзырыбгъэу Хэплъэу жьантӀэм зы лӀыжь дэсщ..— Анэдэлъхубзэ

пыӀэ шыкъу

ЦӀыхубз пыӀэр ирагъэщӀэращӀэу абы и щыгум ирадэ уагъэ хъурей цӀыкӀу.

рупомпон (в виде плетенного шарика, пришиваемого к макушке женской шапочки)

пыӀэ щыгу

ПыӀэм и щхьэ, и щӀыӀу.

руверх, макушка шапки

ПыӀэ щыгу лъагэ.

+1 örnek

Афэр зи джанэ куэщӀ, Дыгъэр зи пыӀэ щыгу..— Нартхэр

Kitapta geçtiği hali

пыӀэ головной убор, шапка / Щхьэм фӀалъхьэ, щхьэратӀагъэ. * ПыӀэр щхьэрыхын. Щхьэр псом пыӀэ щыщӀэркъым. (погов.) ПыӀэ зыщхьэрыгъ мужчина, человек мужского пола; настоящий мужчина (букв. человек, на котором шапка). ПыӀэ зыщхьэрыгъ псори лӀыкъым. (погов.) И пыӀэ мэздэгу члисэ хуэдэ его шапка словно моздокская церковь (о высокой, островерховой шапке). ПыӀэ хуабафэ еплъын считать кого-л. недалёким, неумным. ПыӀэ хуабэ недалёкий, неумный. ПыӀэр (щэ) дэдзеин быть на седьмом небе (букв. подбросить (трижды) свою шапку). ПыӀэр къекъухын нахлобучить шапку. ПыӀэр тегъэсын небрежно надеть шапку. {Си} пыӀэр хуэгъэтӀысащ {его} я не боюсь, для меня он - ничто. * {Инал:} - Ди бийр ерыщ екӀуэмэ, ди пыӀэр яхуэгъэтӀысащ, ауэ сакъын хуейщ. КӀ. А. {И} пыӀэр щхьэрыхауэ усердно (заниматься чем-л.). пыӀэ купсэ см. пыӀэку. пыӀэ къуаншэ название старинной женской шапочки, вышитой золотом / Дыщэрэ данэкӀэ хэдыкӀауэ пасэм зэрахьэу щыта цӀыхубз пыӀэ цӀыкӀу. пыӀэ къупхъэ болван, болванка для шапки / ПыӀэм зыхуей теплъэр иратын папщӀэ къагъэсэбэп къупхъэ. ПыӀащхьэм пыӀэр къупхъэмкӀэ хишащ. пыӀэ натӀэ 1. козырёк (головного убора) / НатӀэм къыщхьэщыту пыӀэм къыпыпӀиикӀ Ӏыхьэ. 2. передняя часть шапки / ПыӀэм щыщу нэкӀумкӀэ гъэза лъэныкъуэ. пыӀэ натӀэбжьэ хмурый, неприветливый. пыӀэ нэз край шляпы, шапки; околыш / ПыӀэм ибгъу къекӀуэкӀыр. пыӀэ тхьэкӀэ зазор, образуемый отворотом шапки / ПыӀэ дэгъэублэрэкӀеям и зэхуаку. пыӀэ хъурей название национальной кабардинской шапки наподобие кубанки / Адыгэм зэрахьэу щыта цӀыхухъу хъурыфэ пыӀэ лъахъшэ. пыӀэ шопс 1. украшение в виде плетеного шнура с кисточкой на конце, прикрепляемый к макушке шапки / ПыӀэр ирагъэщӀэращӀэу абы и щыгум ирадэ уагъэ. * ПыӀэ шопс кӀыхьыжьщи Чынтыпэу упэмцӀащ {лӀыр}. фольк. 2. переносное головной убор с таким украшением / Апхуэдэ уагъэкӀэ гъэщӀэрэщӀа пыӀэ. * ПыӀэ шопсу, хьэзырыбгъэу Хэплъэу жьантӀэм зы лӀыжь дэсщ.. Анэд. пыӀэ шыкъу помпон (в виде плетенного шарика, пришиваемого к макушке женской шапочки) / ЦӀыхубз пыӀэр ирагъэщӀэращӀэу абы и щыгум ирадэ уагъэ хъурей цӀыкӀу. пыӀэ щыгу верх, макушка шапки / ПыӀэм и щхьэ, и щӀыӀу. ПыӀэ щыгу лъагэ. * Афэр зи джанэ куэщӀ, Дыгъэр зи пыӀэ щыгу.. Нарт.

КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.

Щхьэм щхьэратӀагъэ.

Къэсат а щӀалэм и пӀалъэр Мы гъатхэм нэхърэ нэхъ псынщӀэу, Хэт зыщӀэр пыӀэр зей щӀалэр?— Жыр пыӀэ. «Шум и гъуэгу», 49

+1 örnek

[Бот:] – А зиунагъуэрэ, дыгъужьыкӀэ хэт и пыӀэм, хэт и шыкӀэм кӀэрыщӀащ [Шкуро и дзэм].— Хъуэпсэгъуэ нур, 281

Deyimler (4)

пыӀэ зыщхьэрыгъ

ЦӀыхухъу.

[Апчарэ Хьэбибэ жриӀэу:] Район псом пыӀэ зыщхьэрыгъ гуэр исын хуейти Чокэ къагъэнащ— Щынэхужьыкъуэ, 24

[си] пыӀэр хуэгъэтӀысащ

ЗыкӀи сыщышынэркъым, си дежкӀэ ар зырикӀщ. [Инал:]

Ди бийр ерыщ екӀуэмэ, ди пыӀэр яхуэгъэтӀысащ, ауэ сакъын хуейщ.— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 170

[и] пыӀэр щхьэрыхауэ

Егугъуу, елӀалӀэу. ☐

Гъэ еджэгъуэр ноблагъэ, хьисэпымкӀэ зэдгъэщӀэн хуея куэд къонэ, фи пыӀэр щхьэрыхауэ, еуэ-евгъэшхыу, фымыщӀэр зэвгъащӀэ, программэм итым щыщ фымыщӀэ къэнэну Ӏэмал зимыӀэщ [жиӀэрт Къазджэрий].— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 606

«пыӀэ къэхь», жыпӀэу бгъакӀуэмэ, щхьэр къехь

И пщэ иплъхьам щӀрегъэгъу, ирегъэлей.

Лу и къуэшым хуэдэу военнэ школ щӀэмыс щхьэкӀэ, щӀалэ хуэмыхукъым – жыджэрщ, «пыӀэ къэхь», жыпӀэу бгъакӀуэмэ, щхьэр къехь, жыхуаӀэм хуэдэщ— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 501

Kitapta geçtiği hali

ПЫӀЭ (76). Щхьэм щхьэратӀагъэ. Къэсат а щӀалэм и пӀалъэр Мы гъатхэм нэхърэ нэхъ псынщӀэу, Хэт зыщӀэр пыӀэр зей щӀалэр? Жыр пыӀэ. «Шум и гъуэгу», 49. [Бот:] – А зиунагъуэрэ, дыгъужьыкӀэ хэт и пыӀэм, хэт и шыкӀэм кӀэрыщӀащ [Шкуро и дзэм]. Хъуэпсэгъуэ нур, 281. ◊ ПыӀэ зыщхьэрыгъ (7). ЦӀыхухъу. [Апчарэ Хьэбибэ жриӀэу:] Район псом пыӀэ зыщхьэрыгъ гуэр исын хуейти Чокэ къагъэнащ. Щынэхужьыкъуэ, 24. [Си] пыӀэр хуэгъэтӀысащ (5). ЗыкӀи сыщышынэркъым, си дежкӀэ ар зырикӀщ. [Инал:] Ди бийр ерыщ екӀуэмэ, ди пыӀэр яхуэгъэтӀысащ, ауэ сакъын хуейщ. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 170. [И] пыӀэр щхьэрыхауэ (3). Егугъуу, елӀалӀэу. Гъэ еджэгъуэр ноблагъэ, хьисэпымкӀэ зэдгъэщӀэн хуея куэд къонэ, фи пыӀэр щхьэрыхауэ, еуэ-евгъэшхыу, фымыщӀэр зэвгъащӀэ, программэм итым щыщ фымыщӀэ къэнэну Ӏэмал зимыӀэщ [жиӀэрт Къазджэрий]. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 606. ☐ «ПыӀэ къэхь», жыпӀэу бгъакӀуэмэ, щхьэр къехь (1). И пщэ иплъхьам щӀрегъэгъу, ирегъэлей. Лу и къуэшым хуэдэу военнэ школ щӀэмыс щхьэкӀэ, щӀалэ хуэмыхукъым – жыджэрщ, «пыӀэ къэхь», жыпӀэу бгъакӀуэмэ, щхьэр къехь, жыхуаӀэм хуэдэщ. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 501.

Türkçe/Adığece Sözlük, Abaze İbrahim Alhas

Bu sözcüğün karşılık olarak geçtiği maddeler

kasket kep serpuş şapka

Düzeltme Öner

пыӀэ
Sorun nedir?

KVKK aydınlatma metni

Destek Ver

adigebze.org, Çerkesçenin korunmasına, öğrenilmesine ve gelecek kuşaklara aktarılmasına katkı sağlamak amacıyla geliştirilen bağımsız ve kullanımı ücretsiz bir kültür projesidir.

Projenin sunucu, bakım, geliştirme ve sürdürülebilirlik giderlerine destek sağlayarak adigebze.org gönüllüsü olmak isterseniz aşağıdaki form üzerinden bize ulaşabilirsiniz.

Sizinle en kısa sürede iletişime geçeceğiz.