пылъын

ПЫЛЪЫН (ПЫЛЪ(щ), ПЫЛЪЭГЪЭН (пылъагъ/пылъащ; ASILMAK 2 (asılı durmak)

ПЫЛЪЭГЪЭН (пылъагъ/пылъащ); ПЫЛЪЫН (ПЫЛЪ(щ); ASILMAK 2 (asılı durmak)

Ӏаолъэон/Ӏэуэлъэуэн (мэӀаолъао/мэӀэуэлъауэ), ыуж/и ужь ИТЫН (~ ИТ(щ), пылъын (ПЫЛЪ(щ), пыкӀэрэкӀын (пэкӀэпрэкӀы), ЕГУГЪУН (егугъу/йогугъу); ÇABALAMAK

псэлъыхъон/псэлъыхъуэн (мэпсэлъыхъо/мэпсэлъыхъуэ); ЕПСЭЛЪЫХЪУН епсэлъыхъу/йопсэлъыхъу; ПЫЛЪЫН (ПЫЛЪ, пэлъы/полъ); KUR YAPMAK

ПЫЛЪЫН (ПЫЛЪ(щ); пэлъы/полъ); ыуж/и ужь ИТЫН (ИТ(щ); еты/ йот); пыкӀэрэкӀын (пэкӀэрэкӀы); епэшъэшъын/епэщэщын (епэшъэшъы/йопэщэщ); епӀэжъэжъын/епӀэжьэжьын (епӀэжъэжъы/йопӀэжьэжь); UĞRAŞMAK

ПЫЛЪЫН → псэлъыхъон; KUR YAPMAK (birine ~)

ПЫЛЪЫН → Ӏаолъэон; ÇABALAMAK

Bu sonuç kitaptaki 7 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.

пылъын I (пылъщ) неперех. гл. 1. находиться на кончике, острие чего-л. / Зыгуэрым фӀэлъын, фӀэдзауэ щытын. * Уэ къоуэну блэм и шэрэзым щхъухь бзаджэ пылъщ. Къэб. 2. граничить, иметь общую границу с чем-л. / Зы гъунапкъэ яӀэн, бгъурылъын. Абы и мэкъупӀэр къабызыпкъэм пылъщ. II (пылъщ) неперех. гл. 1. любить кого-л. / Лъагъуныгъэ ӀуэхухэмкӀэ зыгуэрым яужь итын. * Пащтыхьыжьыр гуфӀащ, пащтыхь щӀалэр си пхъум пылъщ, жиӀэри. фольк. 2. стремиться к чему-л., добиваться чего-л. / Ӏуэху гуэрхэм хэтын, зыгуэрым щӀэкъун, яужь итын. * Ахэр {цӀыхухэр} упщӀэхэрт, заплъыхьхэрт, зыгуэрхэр зрагъэщӀэну пылъхэт. Къэб. 3. быть связанным, сопряжённым с чем-л. (напр. с трудностями, выгодой, успехом и т. п.) / Гугъуехь, ехъулӀэныгъэ сыт хуэдэхэм пыщӀауэ щытын. Ӏуэхум гугъуехь пылъын.

ПЫЛЪЫН I (пылъщ) лъэмыӀ. (3). Зыгуэрым и пэм, и щхьэкӀэм фӀэлъын. Зы уэсэпс закъуэу удзым пылъым Мы дунеишхуэр хэлъ къыпфӀощӀ. Шэджэм псыкъелъэ. «Щхьэлыкъуэ», 378. Инус башышхуэ иӀыгът мыжурэ пылъу, езыри ятӀэм хэмыувэн щхьэкӀэ, башыр зыщӀигъакъуэурэ къакӀуэрт, мывэ зырыз псы ятӀэм къыхэщым тету. Хъуэпсэгъуэ нур, 63. Нэбжьыцым пылъ нэпсым къыпхыплъу Дадий игу плъауэ къыжеӀэ: «Уэ къуэш уиӀакъым, си щӀалэ!..» «Адэ», 135.

ПЫЛЪЫН II (пылъщ) лъэмыӀ. (48). 1. (39). Лъагъуныгъэ ӀуэхухэмкӀэ зыгуэрым яужь итын. Узыпылъым уешхыдамэ, И ныбжьэгъу щӀы гъусэ, Пагэу дахэм щӀыхь хуумыщӀмэ, ЩӀэхыу зегъэгусэ. ЩӀалэ нагъуэм удихьэхмэ. «Бгы лъапэхэм деж», 76. ЛӀыжьхэм щӀыхь яхуищӀу, нэхъыщӀэхэр тригъэгушхуэу Жыраслъэн хъыбар гъэщӀэгъуэнхэр жеӀэ, абы шы къызэрихуа, ПсыжькӀэ уэркъ хъыджэбз зэрыпылъа, абрэджым яхуэзэу зэрезэуа – мащӀэ ищӀэрэ абы хъыбару. Хъуэпсэгъуэ нур, 85. Къуажэм цӀыхухъу е цӀыхубз дэбзэхыкӀамэ, цӀыхухъуу дэсыр шэсурэ ХьэтӀрэмтӀыгу кхъухь тедзапӀэмкӀэ жэуэ щытащ, ядыгъуар къыщагъуэтыжи Ӏэджэрэ къэхъуащ, иныкъуэми къагъуэтыжа щхьэкӀэ, къэщэхужын хуейуэ зыщэхуам хъыджэбзыр кърищэжын имыдэмэ, зэзауэрт, е ящэхуар къэкӀуэсэжырт, зыпылъу щыта щӀалэм и гъусэу ежьэжырти, урыс къалэ гуэрым и гъунэгъуу тӀысыжырт, щӀапӀэ къратам унэ иращӀыхьыжауэ. Лъапсэ, 34. 2. (5). Ӏуэху гуэрхэм хэтын, зыгуэрым щӀэкъун, яужь итын. Фэ си унэ фыпымылъыт, Бийм къелакъым ди псэуалъэр, А фщӀыжыну къыфпэщылъыр Арщ зимыӀэр нобэ пӀалъэ, - Батэ жиӀэрт игу мызагъэу, ЕщӀэр къуажэр зыхуэныкъуэр. УнэщӀэ. «ЩӀалэгъуэ щӀыналъэ», 32. Си кхъащхьэм дежым мывэ закъуэ ВгъэтӀылъ, нэгъуэщӀ сэ сыну сыхуэмей, Мывэр фэ фӀущӀуи фыпымылъ, НэхъыфӀт ар щыщмэ Ӏуащхьэмахуэ – Ар фыфӀэзахуэ? Сын. «Мывэ хуабэ», 154. Еджэф си закъуэу сыкъэнами, Си бзэр схъуэжыну сыпымылъ. Сэ нэгъуэщӀыбзэщ тхылъ зэрыстхыр… «Щхьэлыкъуэ», 374. 3 (2). Гугъуехь, ехъулӀэныгъэ с. ху. пыщӀауэ щытын. Дэфэрэдж а махуэм щыщӀэдзауэ хьэгъуэлӀыгъуэм зыхуигъэхьэзырын щӀедзэ, абы езым мащӀэ пылъ? Лъапсэ, 114. Сытыт иджы абы пылъыр? Зи лъэрыгъыпс тӀыгъа, 525. ◊ Дзапэм я псэр пылъын (1). Еплъ дзапэ. ФӀыщӀэ пылъын (1). Еплъ фӀыщӀэ.