нэху

нэф(ы)/нэху, нэфын/нэхунэ; AYDINLIK, IŞIK

нэху/нэф(ы), нэфын/нэхунэ; AYDINLIK, IŞIK

нэфы/нэху, нэфын/нэхунэ; IŞIK

нэху/нэфы; IŞIK

остыгъ(э)/уэздыгъэ, нэфын(э)/нэху, нэхунэ; LAMBA

нэфы(н)/нэху, цӀыу/цӀугъэнэ, ЛЫД; PIRILTI

нэху/нэфы(н), цӀыу/цӀугъэнэ, ЛЫД; PIRILTI

ЛЫД(ы), цӀыу/цӀу, жъыу, цӀыу/цӀугъэнэ, нэфы(н)/нэху, СВЕТ, БЛЕСК; PIRILTI, PARLAK

цӀугъэнэ/цӀыу, нэфы(н)/нэху, ЛЫД; PIRILTI

цӀыу/цӀугъэнэ, нэфы(н)/нэху, ЛЫД; PIRILTI

Bu sonuç kitaptaki 10 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.

нэху 1. свет чего-л. (напр. солнца лампы) / Дыгъэ, мазэ, уэздыгъэ с. ху. къыпих нур псори плъагъу зыщӀ. Нэху щӀидзэн. Щхьэгъубжэм нэху къыдедз. 2. освещённое место / Нэхуу щыт щӀыпӀэ. * Нэхум зэрыхэкӀыу, ар къызэтеувыӀащ, и бгъумкӀэ щыт фӀыцӀагъэм еплъу. Къу. С. Нэху хэкӀ нэфщ. (погов.) 3. переносное радостное, ясное выражение лица / Нэгум къыщӀих нэщхъыфӀагъэ, нэфӀэгуфӀагъэ, нэжэгужагъэ. * Пщащэм и нэгури нэхъ нэху хъужащ, гухэщӀыр текӀуэтри нэщхъыфӀагъэр къызэщӀэнэжащ. Щ. Ӏ. 4. свет, милый, любимый (ласковое обращение женщины к детям или к любимому человеку) / Сабийм е фӀыуэ ялъагъу цӀыхум зэредэхащӀэ гъэфӀэгъыбзэ псалъэ. * Си нэм и нэху, си псэм и хъуахуэ. фольк. Сосрыкъуэу ди нэхум жаншэрхъыр къыхуащтэ... Нарт. Нэху гъэщын провести ночь. * Нахъуэрэ Чачэрэ зэбгъэдэсу нэху ягъэщащ. КӀ. А. Нэху дзын светить, излучать свет. Нэху жьэхэдзэн осветить кого-что-л. Нэху къекӀын = нэху гъэщын. * А жэщ уаем кӀэзызу Уэсмэн нэху къекӀащ. Д. М. Нэху къыдидзын пробиваться откуда-л. - о свете. Щхьэгъубжэм нэху къыдедз. Нэху къыпхидзын = нэху къыдидзын. Нэху къытещхьэн * рассвет застал кого-л. где-л. * Назыч пӀэм здыхэлъым Уэсмэн и Ӏуэхум егупсысурэ и нэбдзыпэ зэтримылъхьауэ нэху къытещхьащ. Д. М. Нэху темыгъэщхьэн разделаться, покончить с кем-чем-л. до рассвета. Нэху тещэн = нэху къытещхьэн. * Шы зыгъуэт нэху тещэкъым. (погов.) Нэху тридзэн освещать кого-что-л. Нэху щыгъуэ см. нэхущ. Нэху щын светать, рассветать.

НЭХУ I (8). «Кхъэлэгъунэ» хъыбарым хэт цӀыхубзым и цӀэщ. Нэху куэдрэ якӀэлъыплъащ къызыхэкӀа лъэпкъым, ирагъэблагъэурэ Ӏэджэм я дежи щыӀащ. Кхъэлэгъунэ, 375. Я благъэхэм Нэху жиӀар иджыри къэс ящыгъупщакъым. Кхъэлэгъунэ, 375.

НЭХУ II (79). 1. (64). Дыгъэ, мазэ, уэздыгъэ с.ху. къыпих нур псори плъагъу зыщӀ. Зэ ди жылэр зэхуэсауэ Станц дутӀыпщым дыхуэгуфӀэт, Унэм нэхур къыщӀашауэ Ди Ӏэтащхьэм зигъэбжьыфӀэрт. Къуажэ лавкэм. «Партыр ди пашэу», 31. Удэплъеймэ, вагъуэ цӀыкӀуу Нэху тӀэкӀу дыдэ нэм елъагъу. «Индийскэ поэмэ», 365. Щхьэгъубжэхэри инщ, рамэм абджу хэлъа псори хэмылъыж щхьэкӀэ, пэшхэр нэхущ, унэлъащӀэ хъарзынэхэр щӀэлъщ, къызыхуэт щымыӀэу. МелыӀыч, 448. 2. (11). Сабийм е фӀыуэ ялъагъу гуэрым зэредэхащӀэ гъэфӀэгъыбзэ псалъэ. А дуней нэху, шэч а тӀэкӀур, уигъэхъужынщ нэхъ щӀэхыу, - жиӀэурэ Чачэ и щхьэр упщӀэ щӀагъым зы дакъикъэкӀэ щӀиӀури, дапхэр зэбгридзащи, Ӏугъуэр нэхъ ину къыпиху хъуащ. Хъуэпсэгъуэ нур, 72. Гурылъ къабзэ сэ схуэхъуауэ Нэм и нэхуу сэ си хэку. Адыгэ хэку. «Щхьэлыкъуэ», 394. А ту-ту-ту внушкэ хорошо, а мо-мо-мо, Даночкэ большой, си нэм и нэху. Щынэхужьыкъуэ, 58. 3. (4). плъыф. НэхъыфӀ нэхъ тынш. Дотий дэнэкӀэ къыщыпсалъэми и бгъэгум ӀэштӀымкӀэ еуэжырт: сэ схуэдэу цӀыхум фӀы къехъулӀэмэ зыфӀэфӀ щымыӀэ, сэри сызэщэр хэкум я нэр згъэплъэну, я дунейр нэху сщӀыну аращ, жиӀэу. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 541. 4. (2). зэхь. ФӀыгъэ зыпылъ. КӀыфӀыр нэхум пэлъэщауэ Къыщыхъуакъым дэ ди тхыдэм.«ЩӀалэгъуэ щӀыналъэ», 409. Махуэ къэкӀуэнум и нэхур Нэр игъэджылу къэсынущ, А коммунизмэу Ӏэху-лъэхум Дэ тхуэдэщ япэ нэсынур. Коммунизмэм ирихьэлӀэм. «Партыр ди пашэу», 9. ◊ Нэху дзын (1). Нэху пакӀэ къыпихын, ар зыщӀыпӀэ тридзэн. Дэри кӀыфӀыгъэ дызыхэтам нэху къыхидзэ хъуащ. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 654. Нэху къекӀын (30). Еплъ нэху гъэщын. А жэщым нэху щыху Думэсарэ и набдзыпэ зэтрилъхьакъым, уэрэди гъыбзи – зыри жимыӀэу гупсысэм хэту нэху къекӀащ. Хъуэпсэгъуэ нур, 282. Езы цӀыхубзри гуитӀщхьитӀ зэрыхъуар белджылыт, «щӀэкӀыж» жиӀами, зизмылъэфыхьу сыкъежьэжынут, арщхьэкӀэ цӀыху къайгъэншэу сыкъыщилъагъум, и унэм нэху сыкъыщекӀмэ, нэхъ фӀэфӀу къыщӀэкӀынт. МелыӀыч, 442. [Хьэжумар жиӀэу:] Нышэдибэ Къэнжалыщхьэ хужьу нэху къекӀащ, арщхьэкӀэ къулъшыкъу хъухукӀэ текӀыжащ. Алъхъо, 70. Нэху къыдидзын (4). ЗыщӀыпӀэкӀэ нэху къыпхидзын. Щхьэгъубжэхэм абджым и пӀэкӀэ газет кӀэрышхати, нэху лъэпкъ къыдидзыртэкъым. Хъуэпсэгъуэ нур, 282. Кхъэ унэр кӀыфӀт, гъуанэ тӀэкӀу иӀэм нэху къыдидз щхьэкӀэ, куэд плъагъуртэкъым. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 578. ПкӀэунэ ихьэпӀэмкӀэ нэху тӀэкӀу плъагъу фӀэкӀа унащхьэр ятӀэщи, нэху зи цӀэ къызыдидзын щыӀэкъым. Нал къута, 244. Нэху къытещхьэн (1). Мыжейуэ нэху гъэщын. Жэщ мащӀэ гущэр збгъурыту Нэху сэ къыстещхьэу згъэщӀа? ЩӀым и макъ. «Шум и гъуэгу», 39. Нэху щын (79). Дыгъэр къыщӀэкӀын, дунейр нэху хъун. А пщэдджыжьым нэху зэрыщу, ШыщӀэ цӀыкӀури ину щыщри, Жейм хэтахэр къэушахэу, Елбэздыкъуэри ешауэ, Щызэхуозэр зэшхэр пщӀантӀэм. «Елбэздыкъуэ», 6. Щысурэ-щысурэ Лу жеижащ, къэушмэ – нэху щащ, щхьэгъубжэм Ӏушха газетым гъуанэ иӀэщи, абыкӀэ дыгъэ нэху къыдедз. Хъуэпсэгъуэ нур, 311. Нэху мэщри уэрамым дэтхэм Саружан къагъэуш. Къалэн, 436.