напэ къабзэкӀэ

НАПЭ I (35). 1. (9). Щхьэм и гупэу нэ, пэ, Ӏупэр къызытещ лъэныкъуэр, нэгу. Деблэгъэну дыкъэкӀуакъым дэ, - жиӀэрт афицар напэ гъуэжьым. Хъуэпсэгъуэ нур, 288. ЖеӀэр гуащэм зэхимыхыу, И щыгъыни зыщимыхыу: Гуащэ напэм жьыфэ теуэм, Ари сэ си лажьэ? «Тисей», 500. Лу къэуӀэбжьащ, и напэм бэдж зэрамыщӀэж къытелъадэри. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 579. 2. (26). зэхь. ЦӀыхум и хьэл-щэныр, и дуней тетыкӀэр, и Ӏуэху бгъэдыхьэкӀэр къызэрипщытэж гурыщӀэ. Хьэм и напэр зи напэ! – жиӀэри Чокэ допрос ищӀыну и ужь ихьащ, и пащхьэ исым и псэр и ӀэмыщӀэ зэрилъыр иригъащӀэу. Щынэхужьыкъуэ, 69. Комиссар жыхуаӀэр аратэкъэ: отрядым уранапэщ, уранабдзэщ, ди напщӀэ утелъщ. Нал къута, 296. Пэжыр, напэр, хабзэр хьэсэпэ бжыхькъым, мывэ сэрейкӀэ къэпщӀыхьами, зэхамыутэу пхуэхъумэн? Хьэсэпэхъумэ, 418. ◊ Напэ иӀэн (1). ЦӀыхугъэ хэлъын, цӀыху пэжу щытын. Напэ иӀэу уасэ зымыт гуэрым уритынщ. Щынэхужьыкъуэ, 26. Напэ имыӀэн (4). Напэншэу, мыукӀытэу, мыхъумыщӀэу щытын. Напэ зэрамыӀэ абы, - жиӀэу капитаныр, унэр кърикӀукӀ-нрикӀукӀыу, и пӀэм изагъэртэкъым, – дэ лъы дгъажэу губгъуэм дитщ. Нал къута, 273-274. Напэ къабзэкӀэ (9). Гуэныхь темылъу, щӀэукӀытэн бгъэдэмылъу щытын. Зи щӀыхуэ стелъ щыӀэкъым, ахърэтым сыкӀуэжми, ди лӀам напэ къабзэкӀэ саӀущӀэжынщ, - Ӏурарэ бауэкӀэщӀ къэхъуащи, лъэбакъуи хуэчыжыркъым. Къалэн, 436. Сэ гуэныхь мащӀэ къэсхьауэ къыщӀэкӀынкъым, иджы си гуэныхьыр сыпшыныжу Алыхь талэм и пащхьэм напэ къабзэкӀэ сихьэжыну мурад сщӀащи, тхьэм къабыл ищӀ. Лъапсэ, 60. Напэ хужькӀэ (11). Еплъ напэ къабзэкӀэ. Хьэжы, напэ хужькӀэ тхьэм дызэхуихьыж, - жиӀэри къэпсэлъащ Ӏузизэ. Хъуэпсэгъуэ нур, 68. [Нанэ Думэсарэ зыхуигъазэу:] Ялыхь дыкъэзыгъэщӀауэ напэ хужькӀэ дызрихьэлӀэжын, гущӀэгъу къыхуэщӀ Думэсари и бын дыгъэл цӀыкӀухэми. Хъуэпсэгъуэ нур, 282. И дахагъэр дыгъэ-мазэт, Напэ хужькӀэ сыпхуэзэну Арщ хъуэпсапӀэу сэ къысхуэнэр. «Тисей», 492. [И] напэм къэнжал тебзащ (1). УкӀытэ зимыӀэ, напэншэ, цӀыху икӀэ. Уи напэм къэнжал тебзащ. Нал къута, 276. [Ӏурарэ Бэкъан жриӀэу] Уи напэм телъыр къэнжал. Къалэн, 431. [И] напэр сын (1). Хуабжьу укӀытэн, емыкӀум щымэхъэшэн. Сыту уи напэр мысрэ! Хъуэпсэгъуэ нур, 117. [И] напэр текӀын (6). Ӏуэхугъуэ гуэрым теухуауэ укӀытэ зэхэщӀэн, напэтех къыщыщӀын. Абы и ужькӀэ Чачэ игу къимыгъэкӀыжу хуэшэчакъым зыгуэрым фыз къишар мазитху фӀэкӀа дэмыкӀыу зэрылъхуар, пхъур зейм ар къыщищӀэм, хъыджэбзыр къылърадзэжу и напэр темыкӀын щхьэкӀэ, къыӀихар зэрыритыжари псалъэм къыдигъэкӀуащ. Хъуэпсэгъуэ нур, 71. [Дахэуэс жиӀэу:] Алыхь, си напэр текӀ пэтам. ГущӀэгъу, 424. Напэр (зы) техыжын (5). ЕмыкӀу гуэр, Ӏуэху мыщхьэпэ и щхьэм елэжьыжын, абы къыхэкӀкӀэ укӀытэ зэхэщӀэн. Ди напэр ди ӀэкӀэ тетхыжащ, - жиӀэри щӀигъуащ Астемыр, и щӀакӀуэр зыщихыурэ. Хъуэпсэгъуэ нур, 261. Нурхьэлий жэмыхьэт псом я пащхьэм къиувэу и напэр зытрихыжами, Астемыр напэтекӀыгъуэ ихуами, лӀы хуэдэлӀщ, жаригъэӀащ, пащӀэ зэрытетыр игъэгъуэщакъым. Хъуэпсэгъуэ нур, 158. Лашыну джэгун хуейр Сосрыкъуэт, ауэ къытехьати щиӀуэжырт, цӀыхубз щыгъынкӀэ зихуапэу и напэ зытримыхыжыну. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 617. [И] напэр техын (18). И пщӀэм, и щхьэм хуэмыфащэ лэжьын, гъэулъиин. Уи напэ тезыхын лӀыщӀэ нэхъ узыхуэмей сыт щыӀэ, - жиӀэри Мэсхьуди арэзы хъуащ, Мусэ зи гугъу ищӀым и щхьэр тримыч щхьэкӀэ, абы къыгурыӀуат Елдар щӀагъэкъуаншэр. Хъуэпсэгъуэ нур, 93. Пщым адыгэ цӀыхубз напэр трихати, абы игъэулъия цӀыхубз къомым я Ӏыхьлы, я лыджанэ щыӀэм, я дэлъху яӀэхэр зэхэлъадэри къызэрыгъэгубжьащ: ди лъэпкъ напэ фи пщым трихауэ хуэдмыдэн, жаӀэри. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 616-617. [Къандыщэ жиӀэу:] Иджы, тхьа, абы хуэдэу шхын мызэгъ сагъэшхащ жиӀэрэ иӀуэтэжмэ си напэр къытрихащ. Алхъо, 85. Напэр тхьэщӀыжын (5). Ӏуэху мыхъумыщӀэ, хабзэншагъэ гуэр зылэжьам ар игъэзэкӀуэжын, и пщӀэр зэфӀигъэувэжын, зыкъыдихыжын. А пешкэ цӀыкӀухэм ещхьщ поэтри – Зэрыс щӀыналъэм емыпцӀыж, ТӀощӀ пщӀэншэкӀуэду хэкӀуэдащи, Зы закъуэм напэр къетхьэщӀыж. Шахмэт джэгукӀэ хэт зымыщӀэр. «Батырыбжьэ», 78. Бзукъан къуажэм я махуэр къытхуэкӀуащ, - жаӀэр лӀыжьхэм, - ди напэ тхьэщӀыжа зэрыхъунум иужь дивгъэти нэхъыфӀщ. Хъуэпсэгъуэ нур, 62. НапэтекӀыгъуэ ихуэн (1). ЩӀэукӀытэн, щӀэмэхъэшэн Ӏуэхугъуэ гуэр къыщыщӀын. Нурхьэлий жэмыхьэт псом я пащхьэм къиувэу и напэр зытрихыжами, Астемыр напэтекӀыгъуэ ихуами, лӀы хуэдэлӀщ, жаригъэӀащ, пащӀэ зэрытетыр игъэгъуэщакъым. Хъуэпсэгъуэ нур, 158.