лъэгу
Türkçe-Adıgece Sözlük, Fahri Huvaj
Kitapta geçtiği hali
чӀэгъ/щӀагъ, КӀАХ(Э), ЛЪЭГУ, лъабжъ(э)/лъабжьэ; ALT
ЛЪЭГУ, (Абз. ЛЪЭГУ); AYAK TABANI
губгъо/губгъуэ, кӀэи, чӀыох, шъоф, охы/уэх, хашъо, ЛЪЭГУ, ЛЪЭГУАН(Э), сэтей; OVA
ЛЪЭГУ, лъабжъ(э)/лъабжьэ, джэхашъу/жыхафэ; TABAN
джэхашъу/жыхафэ, ЛЪЭГУ, лъабжъ(э)/лъабжьэ; TABAN
жыхафэ/джэхашъу, ЛЪЭГУ, лъабжъ(э)/лъабжьэ; TABAN
лъабжъ(э)/лъабжьэ, ЛЪЭГУ, джэхашъу/жыхафэ; TABAN; ZEMİN
ЛЪЭГУ, ЛЪАПСЭ, лъачӀэ/лъащӀэ, лъабжъэ/лъабжьэ; ZEMİN
ЛЪЭГУ → чӀэгъ; ALT
ЛЪЭГУ, ЛЪЭГУАН(Э) → губгъо; OVA
Bu sonuç kitaptaki 10 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
1. Лъакъуэм и щӀагъ лъэныкъуэ щӀым зэрытетыр.
рунижняя поверхность стопы человека или ноги животного
ЛыцӀынэӀэнэу Уэсмэн и лъэгуитӀыр къыр мывэ жанхэм щӀахат.— Хь. Ӏ.
2. Унэ е псэуалъэ кӀуэцӀхэм щыщу зытеувэ, къызыщакӀухь и щӀагъ лъэныкъуэр.
рупол (в помещении)
Ар {хъыджэбзыр} унэ лъэгум лъэӀэсу умыщӀэну, мэхуарзэ и ӀитӀыр шэщӀауэ.— Ӏуащхьэмахуэ
4. ЛъагапӀэ гуэрым къедза щӀыпӀэ лъахъшэ.
рулощина
Бгым адэкӀэ лъэгур къабзэщ, абы дэт Ӏэщыхъуэ унэр уолъагъу.— ХьэхъупащӀэ Хьэжбэчыр
Bu maddedeki ifadeler (3)
лъэгум къыщӀэхуа ятӀэм имыуасэн
русильно уступать кому-л. в достоинствах.
лъэгум щӀэгъэплъын
рупродемонстрировать мастерство.
- Шэси уи лъэгум дыщӀэгъэплъыт, - жиӀащ лӀыжьым.— ӀуэрыӀуатэ
лъэгу гъуанэ
Зи лъэгур зэпхрылэжьыкӀа (вакъэ).
рудырявая подошва (обуви)
Лъэгу гъуанэр дыжын.
Kitapta geçtiği hali
лъэгу 1. анат. нижняя поверхность стопы человека или ноги животного / Лъакъуэм и щӀагъ лъэныкъуэ щӀым зэрытетыр. * ЛыцӀынэӀэнэу Уэсмэн и лъэгуитӀыр къыр мывэ жанхэм щӀахат. Хь. Ӏ. 2. пол (в помещении) / Унэ е псэуалъэ кӀуэцӀхэм щыщу зытеувэ, къызыщакӀухь и щӀагъ лъэныкъуэр. * Ар {хъыджэбзыр} унэ лъэгум лъэӀэсу умыщӀэну, мэхуарзэ и ӀитӀыр шэщӀауэ. Ӏуащхь. 4. лощина / ЛъагапӀэ гуэрым къедза щӀыпӀэ лъахъшэ. * Бгым адэкӀэ лъэгур къабзэщ, абы дэт Ӏэщыхъуэ унэр уолъагъу. Хь. Хь. Лъэгум къыщӀэхуа ятӀэм имыуасэн сильно уступать кому-л. в достоинствах. Лъэгум щӀэгъэплъын продемонстрировать мастерство. * - Шэси уи лъэгум дыщӀэгъэплъыт, - жиӀащ лӀыжьым. фольк. лъэгу гъуанэ дырявая подошва (обуви) / Зи лъэгур зэпхрылэжьыкӀа (вакъэ). Лъэгу гъуанэр дыжын.
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
1. Лъакъуэм и щӀагъ щӀым зэрытетыр, зэрытеувэр.
Уи лъэгу къыщӀэхурэ мывэ лъеймэ, Уи ужьыр зыхур хэкӀуэдэнщ.— Къуршым докӀ. «Дамыгъэ», 73
+1 örnek
Ар си гум илъу псым сыхэтщи, Си лъэгу щӀэлъ пшахъуэр щӀелъэсыкӀ.— Лъэмыж. «Дамыгъэ», 221
2. Унэ е псэуалъэ гуэрхэм щыщу зытеувэ.
МафӀи сыти щымыӀэжу, Ӏэдэуадэри шэрхъ къутари зэбгрыдзауэ кӀыщ лъэгум илът.— Хъуэпсэгъуэ нур, 286
+2 örnek
Ӏугъуэм занщӀэу и тэмакъыр щиубыдыкӀа щхьэкӀэ къэмынэу, Дисэ зыдэлъу щыта дурэшыр тыншу ищӀэрти, зидзащ, унэ лъэгум илъ мафӀэм ебакъуэри.— ГущӀэгъу, 424
Елбэздыкъуэ Дыкъуэнагъ, Аргъеипэ, Шы пэнцӀыв, ЦӀывгъажьэ, Яжьэ лъэгу, Лъэгурыдзэ, Едзыхыж, - ЖаӀэу ящӀыр ауанышхуэ, Ахэр щӀалэм къытогушхуэ.— Елбэздыкъуэ, 4
3. Вакъэм и лъабжьэу щӀым узэрытетыр. -281.
Бот Ӏэдэуадэ къыхуихьри и къатыр лъэгур щӀиукӀэжащ, езым ейр иухри Астемыр и къатыритӀым и ужь ихьащ.— Хъуэпсэгъуэ нур, 280
+2 örnek
Иджы и лъэгур къыщӀэхуами, ИтӀани щӀэкӀэ ар схъуэжын?— Сэлэт шырыкъу. «Шум и гъуэгу», 11
КӀагуэр зейри къабгъэдохьэ, Гъатхэ уэшхыр хъуащ си гуапэ, ЯтӀэ фӀыцӀэм доллар хэлъыр Шырыкъу лъэгукӀэ хеутапэ.— Сомрэ долларрэ. «Партыр ди пашэу», 137
4. ЛъагапӀэ гуэрым къедза щӀыпӀэ нэхъ лъахъшэ. -78.
Зы къуэ куу гуэр хуэзати, Локотош дэлъэдащ, лъэгум щынэсым, мотоциклым и моторыр зэӀыхьауэ къафӀигъэщӀри къепсыхауэ епэщэщ хуэдэу зещӀ.— Хъуэпсэгъуэ нур, 247
+2 örnek
Лъэгум мэжджытыр дэтт, кхъэм пэмыжыжьэу.— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 575
Ӏуащхьэмахуэ бгы нэщхъыфӀэм – Ӏэхъуэр бгыщхьэм ныхуопӀащӀэ, НаӀуэр цӀууэ зигъэбжьыфӀэу ЗыкъищӀамэ и щхьэр щхъуантӀэу, Ӏэщхэр лъэгум зэрохьэхыр.— Бгы собранэ. «Партыр ди пашэу», 77
5. КъитӀыкӀа, кумбыгъэ гуэрым и лъащӀэ
Апчарэррэ Иринэрэ мащэ лъэгум итт, ешри къару къахуэмынэжауэ.— Нал къута, 286
+1 örnek
[Дзэшу] Уеблэмэ, шыл гъэгъуа иӀэти окоп лъэгум мафӀэ щищӀри лыр игъажьэу хуежьэмэ, игъащӀэкӀэ шыл зышхын зымыдар хъурейуэ окопым къетӀысэкӀырт, дзэкъэгъуэ зырыз къыдомытыну пӀэрэ, жаӀэу.— КӀапсэ кӀапэ, 7
6. ЩӀылъэ, щӀы щӀыӀу.
Уэгуи лъэгуи – дэни ди бжэр Доллар пащхьэм щыхуэщӀащ.— Сомрэ долларрэ. «Партыр ди пашэу», 135
7. Псы лъащӀэ.
Жыжьэу лъэгум зэрылъэкӀкӀэ Псы толъкъунхэм зызэрадз, Машинэбэр щызэблэкӀкӀэ, Нурхэр гъуэгум щызэбладз.— Хъыджэбз шофер. «ЩӀалэгъуэ щӀыналъэ», 46
+1 örnek
ПхокӀ ар псынщӀэу борэн куэщӀым, Псы лъэгу къуршхэм ящхьэщокӀ.— Лъэпкъхэм я тыгъэ. «Партыр ди пашэу», 55
Deyimler (1)
лъэгум къыщӀэхуа ятӀэм имыуасэн
[Дисэ Саримэ жриӀэу:] Рахьим и къатыр лъэгум къыщӀэхуа ятӀэм уриуасэкъым, итӀани плъагъуркъэ абы зэрызищӀыр.— Хъуэпсэгъуэ нур, 135
Kitapta geçtiği hali
ЛЪЭГУ (34). 1. (2). Лъакъуэм и щӀагъ щӀым зэрытетыр, зэрытеувэр. Уи лъэгу къыщӀэхурэ мывэ лъеймэ, Уи ужьыр зыхур хэкӀуэдэнщ. Къуршым докӀ. «Дамыгъэ», 73. Ар си гум илъу псым сыхэтщи, Си лъэгу щӀэлъ пшахъуэр щӀелъэсыкӀ. Лъэмыж. «Дамыгъэ», 221. 2. (15). Унэ е псэуалъэ гуэрхэм щыщу зытеувэ. МафӀи сыти щымыӀэжу, Ӏэдэуадэри шэрхъ къутари зэбгрыдзауэ кӀыщ лъэгум илът. Хъуэпсэгъуэ нур, 286. Ӏугъуэм занщӀэу и тэмакъыр щиубыдыкӀа щхьэкӀэ къэмынэу, Дисэ зыдэлъу щыта дурэшыр тыншу ищӀэрти, зидзащ, унэ лъэгум илъ мафӀэм ебакъуэри. ГущӀэгъу, 424. Елбэздыкъуэ Дыкъуэнагъ, Аргъеипэ, Шы пэнцӀыв, ЦӀывгъажьэ, Яжьэ лъэгу, Лъэгурыдзэ, Едзыхыж, - ЖаӀэу ящӀыр ауанышхуэ, Ахэр щӀалэм къытогушхуэ. «Елбэздыкъуэ», 4. 3. (4). Вакъэм и лъабжьэу щӀым узэрытетыр. Бот Ӏэдэуадэ къыхуихьри и къатыр лъэгур щӀиукӀэжащ, езым ейр иухри Астемыр и къатыритӀым и ужь ихьащ. Хъуэпсэгъуэ нур, 280-281. Иджы и лъэгур къыщӀэхуами, ИтӀани щӀэкӀэ ар схъуэжын? Сэлэт шырыкъу. «Шум и гъуэгу», 11. КӀагуэр зейри къабгъэдохьэ, Гъатхэ уэшхыр хъуащ си гуапэ, ЯтӀэ фӀыцӀэм доллар хэлъыр Шырыкъу лъэгукӀэ хеутапэ. Сомрэ долларрэ. «Партыр ди пашэу», 137. 4. (9). ЛъагапӀэ гуэрым къедза щӀыпӀэ нэхъ лъахъшэ. Зы къуэ куу гуэр хуэзати, Локотош дэлъэдащ, лъэгум щынэсым, мотоциклым и моторыр зэӀыхьауэ къафӀигъэщӀри къепсыхауэ епэщэщ хуэдэу зещӀ. Хъуэпсэгъуэ нур, 247. Лъэгум мэжджытыр дэтт, кхъэм пэмыжыжьэу. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 575. Ӏуащхьэмахуэ бгы нэщхъыфӀэм – Ӏэхъуэр бгыщхьэм ныхуопӀащӀэ, НаӀуэр цӀууэ зигъэбжьыфӀэу ЗыкъищӀамэ и щхьэр щхъуантӀэу, Ӏэщхэр лъэгум зэрохьэхыр. Бгы собранэ. «Партыр ди пашэу», 77-78. 5. (2). КъитӀыкӀа, кумбыгъэ гуэрым и лъащӀэ. Апчарэррэ Иринэрэ мащэ лъэгум итт, ешри къару къахуэмынэжауэ. Нал къута, 286. [Дзэшу] Уеблэмэ, шыл гъэгъуа иӀэти окоп лъэгум мафӀэ щищӀри лыр игъажьэу хуежьэмэ, игъащӀэкӀэ шыл зышхын зымыдар хъурейуэ окопым къетӀысэкӀырт, дзэкъэгъуэ зырыз къыдомытыну пӀэрэ, жаӀэу. КӀапсэ кӀапэ, 7. 6. (1). ЩӀылъэ, щӀы щӀыӀу. Уэгуи лъэгуи – дэни ди бжэр Доллар пащхьэм щыхуэщӀащ. Сомрэ долларрэ. «Партыр ди пашэу», 135. 7. (2). Псы лъащӀэ. Жыжьэу лъэгум зэрылъэкӀкӀэ Псы толъкъунхэм зызэрадз, Машинэбэр щызэблэкӀкӀэ, Нурхэр гъуэгум щызэбладз. Хъыджэбз шофер. «ЩӀалэгъуэ щӀыналъэ», 46. ПхокӀ ар псынщӀэу борэн куэщӀым, Псы лъэгу къуршхэм ящхьэщокӀ. Лъэпкъхэм я тыгъэ. «Партыр ди пашэу», 55. ◊ Лъэгум къыщӀэхуа ятӀэм имыуасэн (2). Еплъ лъакъуэм къыщӀэхуа ятӀэм имыуасэн. [Дисэ Саримэ жриӀэу:] Рахьим и къатыр лъэгум къыщӀэхуа ятӀэм уриуасэкъым, итӀани плъагъуркъэ абы зэрызищӀыр. Хъуэпсэгъуэ нур, 135.