лъагъуэ
Türkçe-Adıgece Sözlük, Fahri Huvaj
Kitapta geçtiği hali
ГЪЭЛЪЭГЪУАЛЪ(Э), КЪЭГЪЭЛЪЭГЪУАЛЪ(Э), лъагъо/лъагъуэ, нэфалъ/нахуалъэ, гъэнэфалъ/гъэнахуалъэ, нэгъышъ(э)/нагъыщэ, ТАМЫГЪ(Э)/ДАМЫГЪЭ; GÖSTERGE, İŞARET
лъагъо/лъагъуэ; İŞARET
лъагъо/лъагъуэ, ужы/ужь, лъэуж/лъэужь, СЛЕД; İZ
лъагъуэ → лъагъо; İZ, İŞARET (patika yol)
Bu sonuç kitaptaki 4 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.
Ayrıca bakınız: лъагъо
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
1. ЗэкӀэлъхьэужьу е я закъуэ зрикӀуэ гъуэгу бгъузэ цӀыкӀу.
рутропа
Лъэс лъагъуэ.
2. ЦӀыхур дунейм зэрытет щӀыкӀэмрэ абы гъащӀэм щищӀ лъэужьымрэ.
ружизненный путь
ГъащӀэ лъагъуэ.
3. ЦӀыхуитӀыр гукӀэ зэрызэрыщӀэр.
рупуть к сердцу
ГуфӀ гу къабзэ лъагъуэ хуиӀэщ.— КӀуащ БетӀал
+1 örnek
Гурэ гурэ лъагъуэ зэхуаӀэщ.— Псалъэжьхэр
Bu maddedeki ifadeler (3)
лъагъуэ кӀуэцӀрыщӀыкӀын
лъагъуэ хэшын (пхышын)
лъагъуэ хэшын (пхышын)
рупроложить путь.
лъагъуэ ӀущӀыкӀын
лъагъуэ хэшын (пхышын)
Kitapta geçtiği hali
лъагъуэ 1. тропа / ЗэкӀэлъхьэужьу е я закъуэ зрикӀуэ гъуэгу бгъузэ цӀыкӀу. Лъэс лъагъуэ. 2. переносное жизненный путь / ЦӀыхур дунейм зэрытет щӀыкӀэмрэ абы гъащӀэм щищӀ лъэужьымрэ. ГъащӀэ лъагъуэ. 3. переносное путь к сердцу / ЦӀыхуитӀыр гукӀэ зэрызэрыщӀэр. * ГуфӀ гу къабзэ лъагъуэ хуиӀэщ. КӀу. Б. Гурэ гурэ лъагъуэ зэхуаӀэщ. (погов.) Лъагъуэ кӀуэцӀрыщӀыкӀын = лъагъуэ хэшын (пхышын). Лъагъуэ хэшын (пхышын) проложить путь. Лъагъуэ ӀущӀыкӀын = лъагъуэ хэшын (пхышын).
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
1. Зы нэхъыбэ зытемыхуэ гъуэгу бгъузэ цӀыкӀу. -70.
Сэ шу лъагъуэр зэпызмычу, ГъущӀ гъуэгушхуэм сытехьакъым, Адыгэбзэр зэзмыгъащӀэу, урысыбзэр сщӀэн слъэкӀакъым.— Гъуэгу къежьапӀэ. «Мывэ хуабэ», 83
+2 örnek
Езыри мэжэлӀамэ, хьэкӀэкхъуэкӀэр пщэдджыжь нэхущым псафэ зэрыкӀуэ лъагъуэм пэмыжыжьэу къуэгъэнапӀэм къытотӀысхьэри, мор сшхащэрэт жыхуиӀэр къыхех [мэлыхъуэхьэм].— Кхъухь пхэнж, 506
Пшэр елыпщӀ жыпӀэну, пшэ щӀагъым жэншэрхъ плъыжьым ещхьу дыгъэр къыщӀокӀ, зылъэӀэсыр игъэлыгъуэу, дунейри мащӀэ-мащӀэурэ нэхъ нэху мэхъу, хьэкӀэкхъуэкӀэр псафэ зэрыкӀуэ лъагъуэхэр нэхъ уигъэлъагъуу.— Лъапсэ, 69
2. ЦӀыхур дунейм зэрытет щӀыкӀэмрэ абы гъащӀэм щищӀ лъэужьымрэ.
Дэнэ къикӀами е кӀуами, Нэхуу и лъагъуэр къэнащ.— Шыхулъагъуэ. «Шум и гъуэгу», 14
+2 örnek
Сэ си гъуэгур сыухами, Итщ си лъагъуэм кърикӀуэн.— Тенджызым дыщхьэщыту. «Батырыбжьэ», 51
ЩоджэнцӀыкӀу Алий хиша лъагъуэращ дэ гъуэгушхуэ тхуэхъуауэ дызытетыр, фӀы къыдэхъулӀэми, ди гум щыхэщӀа къэхъуами, ди япэ ищам дыкӀэлъопӀащӀэ, нэхъ тегушхуауи докӀуэ, сыту жыпӀэмэ гъуэгур къуейщӀейми, гъуэгур мытыншми, щыхупӀэ иӀэми, дощӀэ, пэрытым игъэунэхуащи.— Зи лъэрыгъыпс тӀыгъа, 518
3. Псым и кӀуапӀэ, псы ежэхым ищӀ курых.
Къимыгъэзэну псыр ежэхми, Къэжэнум хуещӀыр лъагъуэр куу.— Уи жэщи махуи имыӀэххэу. «Вагъуэ махуэ», 321
+2 örnek
Псы уэру лъагъуэ пхызыхынум, къарур жэхункӀэ имыух, Си гъащӀэ ябгэр щызухынум, Шы жэр сытесу среух.— СыкӀуэнт нэхъ псынщӀэу. «ЩӀалэгъуэ щӀыналъэ», 10
Бгы джабэм псы лъагъуэ дапщэ къехми тыншу уолъагъу.— Щынэхужьыкъуэ, 53
4. Алэрыбгъу кӀыхь, шэщӀа.
Абы ещхьу алэрыбгъур бжэӀупэм Ӏуалъхьэрэ нысэишэ ящӀамэ, нысащӀэр алэрыбгъу лъагъуэм тету и лэгъунэм щӀашэ, къафэу, фочыр ягъауэу, уэредадэри жаӀэу.— Лъапсэ, 54
Deyimler (2)
лъагъуэ пхышын
Япэ дыдэ Ӏуэху ехьэжьэн, ар зэфӀэгъэувэн.
Лъагъуэ пхышыныр ӀэджэкӀэ нэхъ гугъущ, ар гъуэгужь хъуа нэужь урикӀуэным нэхърэ.— Зи лъэрыгъыпс тӀыгъа, 518
лъагъуэ хэшын
Езы Алий хузэфӀэкӀар мащӀэкъым зыхэмыта Ӏуэху хэтащ жыпӀэу птхын хуэдэу, и Ӏэдакъэ щӀэкӀами уаситӀ хуэбгъэувын хуейщ, япэ къищри лъагъуэ ди культурэм щыхишащи.— Зи лъэрыгъыпс тӀыгъа, 518
+2 örnek
Бгы джабэр задэу дэкӀыгъуейми, Щыхашыр лъагъуэ зэрыкӀуэн.— Ӏэмал зимыӀэ. «Батырыбжьэ», 131
Нэшэкъашэу лъагъуэр хишми, къуэшхуэм
Еплъ: лъагъуэ пхышын
Kitapta geçtiği hali
ЛЪАГЪУЭ (73). 1. (40). Зы нэхъыбэ зытемыхуэ гъуэгу бгъузэ цӀыкӀу. Сэ шу лъагъуэр зэпызмычу, ГъущӀ гъуэгушхуэм сытехьакъым, Адыгэбзэр зэзмыгъащӀэу, урысыбзэр сщӀэн слъэкӀакъым. Гъуэгу къежьапӀэ. «Мывэ хуабэ», 83. Езыри мэжэлӀамэ, хьэкӀэкхъуэкӀэр пщэдджыжь нэхущым псафэ зэрыкӀуэ лъагъуэм пэмыжыжьэу къуэгъэнапӀэм къытотӀысхьэри, мор сшхащэрэт жыхуиӀэр къыхех [мэлыхъуэхьэм]. Кхъухь пхэнж, 506. Пшэр елыпщӀ жыпӀэну, пшэ щӀагъым жэншэрхъ плъыжьым ещхьу дыгъэр къыщӀокӀ, зылъэӀэсыр игъэлыгъуэу, дунейри мащӀэ-мащӀэурэ нэхъ нэху мэхъу, хьэкӀэкхъуэкӀэр псафэ зэрыкӀуэ лъагъуэхэр нэхъ уигъэлъагъуу. Лъапсэ, 69-70. 2. (11). ЦӀыхур дунейм зэрытет щӀыкӀэмрэ абы гъащӀэм щищӀ лъэужьымрэ. Дэнэ къикӀами е кӀуами, Нэхуу и лъагъуэр къэнащ. Шыхулъагъуэ. «Шум и гъуэгу», 14. Сэ си гъуэгур сыухами, Итщ си лъагъуэм кърикӀуэн. Тенджызым дыщхьэщыту. «Батырыбжьэ», 51. ЩоджэнцӀыкӀу Алий хиша лъагъуэращ дэ гъуэгушхуэ тхуэхъуауэ дызытетыр, фӀы къыдэхъулӀэми, ди гум щыхэщӀа къэхъуами, ди япэ ищам дыкӀэлъопӀащӀэ, нэхъ тегушхуауи докӀуэ, сыту жыпӀэмэ гъуэгур къуейщӀейми, гъуэгур мытыншми, щыхупӀэ иӀэми, дощӀэ, пэрытым игъэунэхуащи. Зи лъэрыгъыпс тӀыгъа, 518. 3. (5). Псым и кӀуапӀэ, псы ежэхым ищӀ курых. Къимыгъэзэну псыр ежэхми, Къэжэнум хуещӀыр лъагъуэр куу. Уи жэщи махуи имыӀэххэу. «Вагъуэ махуэ», 321. Псы уэру лъагъуэ пхызыхынум, къарур жэхункӀэ имыух, Си гъащӀэ ябгэр щызухынум, Шы жэр сытесу среух. СыкӀуэнт нэхъ псынщӀэу. «ЩӀалэгъуэ щӀыналъэ», 10. Бгы джабэм псы лъагъуэ дапщэ къехми тыншу уолъагъу. Щынэхужьыкъуэ, 53. 4. (1). Алэрыбгъу кӀыхь, шэщӀа. Абы ещхьу алэрыбгъур бжэӀупэм Ӏуалъхьэрэ нысэишэ ящӀамэ, нысащӀэр алэрыбгъу лъагъуэм тету и лэгъунэм щӀашэ, къафэу, фочыр ягъауэу, уэредадэри жаӀэу. Лъапсэ, 54. ◊ Лъагъуэ пхышын (1). Япэ дыдэ Ӏуэху ехьэжьэн, ар зэфӀэгъэувэн. Лъагъуэ пхышыныр ӀэджэкӀэ нэхъ гугъущ, ар гъуэгужь хъуа нэужь урикӀуэным нэхърэ. Зи лъэрыгъыпс тӀыгъа, 518. Лъагъуэ хэшын (9). Еплъ лъагъуэ пхышын. Езы Алий хузэфӀэкӀар мащӀэкъым зыхэмыта Ӏуэху хэтащ жыпӀэу птхын хуэдэу, и Ӏэдакъэ щӀэкӀами уаситӀ хуэбгъэувын хуейщ, япэ къищри лъагъуэ ди культурэм щыхишащи. Зи лъэрыгъыпс тӀыгъа, 518. Бгы джабэр задэу дэкӀыгъуейми, Щыхашыр лъагъуэ зэрыкӀуэн. Ӏэмал зимыӀэ. «Батырыбжьэ», 131. Нэшэкъашэу лъагъуэр хишми, къуэшхуэм