кӀэщӀ
Türkçe-Adıgece Sözlük, Fahri Huvaj
Kitapta geçtiği hali
кӀэкӀы/кӀэщӀ, кӀако; KISA
кӀэщӀ/кӀэкӀы, кӀако; KISA
кӀако, кӀэкӀы/кӀэщӀ; KISA
КЪЭГЪЭГЪУНА(гъ), КЪЭУХЬА(гъ)/ къэхухьа, къэшӀыхьагъ/къэщӀыхьа, макӀэ/мащӀэ, чэнджы/чэнж, кӀако, кӀэкӀы/кӀэщӀ; SINIRLI (çevrili, kıt, dar, az, sığ, kısa)
кӀако, кӀэкӀы/кӀэщӀ → КЪЭГЪЭГЪУНА(гъ); SINIRLI (kısa)
Bu sonuç kitaptaki 5 maddeden oluşuyor. Kitapta Doğu diyalekti koyu, Batı diyalekti düz, iki diyalektte ortak sözcükler BÜYÜK HARFLE yazılmıştır.
Ayrıca bakınız: къэгъэгъунагъ
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
1. МыкӀыхь.
рукороткий (по длине)
КӀапсэ кӀэщӀ. Бжэгъу кӀэщӀ.
2. МыкӀыхь, мащӀэ.
рукороткий, непродолжительный
ГъащӀэ кӀэщӀ.
Цей теплъэ зиӀэ, кӀагуэ хьисэпу цейм и пӀэкӀэ е щӀымахуэм джэдыгу щӀагъым щӀэлъу цӀыхухъухэм зэрахьэ щыгъын.
рубешмет
ЛӀыжьым кӀэщӀыр щихри цейр зыщитӀэгъащ.
Bu maddedeki ifadeler (2)
кӀэщӀ дыдэу
ручрезвычайно быстро.
КӀэщӀ дыдэу бгъащхъуэ цӀыкӀур къэсыжащ.— КӀэрашэ Тембот, Акъсырэ Залымхъан
кӀэщӀ зегъэщӀын
рузакруглиться, быстро завершить, закончить что-л. (дело, разговор и т. п.).
Ефэндым и нэмэзым кӀэщӀ зригъэщӀри къыщӀыхьам нэцӀэӀуцӀафэу ӀэщӀэплъыхьащ.— Жаным Борис
+1 örnek
Псом хуэмыдэжу езым {Нахъуэ} и цӀэмрэ и унэцӀэмрэ хэмыту хьэрф хуэзэмэ, и псалъэм кӀэщӀ зригъэщӀырт.— Ӏуащхьэмахуэ
Kitapta geçtiği hali
кӀэщӀ I 1. короткий (по длине) / МыкӀыхь. КӀапсэ кӀэщӀ. Бжэгъу кӀэщӀ. 2. короткий, непродолжительный / МыкӀыхь, мащӀэ. ГъащӀэ кӀэщӀ. КӀэщӀ дыдэу чрезвычайно быстро. * КӀэщӀ дыдэу бгъащхъуэ цӀыкӀур къэсыжащ. КӀ. Т., Акъ. З. КӀэщӀ зегъэщӀын закруглиться, быстро завершить, закончить что-л. (дело, разговор и т. п.). * Ефэндым и нэмэзым кӀэщӀ зригъэщӀри къыщӀыхьам нэцӀэӀуцӀафэу ӀэщӀэплъыхьащ. Ж. Б. Псом хуэмыдэжу езым {Нахъуэ} и цӀэмрэ и унэцӀэмрэ хэмыту хьэрф хуэзэмэ, и псалъэм кӀэщӀ зригъэщӀырт. Ӏуащхь. II бешмет / Цей теплъэ зиӀэ, кӀагуэ хьисэпу цейм и пӀэкӀэ е щӀымахуэм джэдыгу щӀагъым щӀэлъу цӀыхухъухэм зэрахьэ щыгъын. ЛӀыжьым кӀэщӀыр щихри цейр зыщитӀэгъащ.
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
1. И кӀыхьагъкӀэ мащӀэ.
Жыр джатэр кӀыхьми, кӀэщӀщ и Ӏэпщэр, Зыубыдыфырщ ар зи Ӏэщэр— Историе. «Мывэ хуабэ», 278
+2 örnek
ШхыӀэнри апхуэдабзэщ, уи лъакъуэр букъуэдий хъуркъым, кӀэщӀщи— МелыӀыч, 457
Си анэжьым ухуэзэм, И закъуэу жеӀэж: «Уи щӀалэу уи пажэм И гъуэгур кӀэщӀ хъуащ— ЗэныбжьэгъуитӀ. «Шум и гъуэгу», 33
2. ЗэманкӀэ мыкӀыхь, псынщӀэу иух. ◊
[Бажэм:] Уэ сэ си кхъуэпӀащэ, Уэ кхъуэ джэмыдэжь, КӀэщӀ ирехъу уи гъащӀэр, Уэ си пэ щабэжь, Цым, цым, цым, Уэ кхъуэ джэмыдэжь, Цым, цым, цым, Уэ си пэ щабэжь— Бажэ пшынэ, 12
+4 örnek
Сыт гугъуехьыр телъми пщащэм, Махуэр кӀыхьу жэщыр кӀэщӀми, Нэпсыр цӀыкӀум зэм илъэщӀми, ИӀэщ дахэм зы гуращэ, Дихьэхыжу гурыфӀыгъуэм, ХуэзэхункӀи и щӀэщыгъуэу— Тисей, 500
Къыдырыр мэз бжэным щӀыщытхъуар и псалъэр кӀэщӀти, аращ— Кхъухь пхэнж, 504
КӀэщӀ зегъэщӀын (4). ПсынщӀэу зыгуэр ухын. Шэрихьэт полъкуми куэдрэ тепсэлъыхьа нэужь, Астемыр и псалъэм кӀэщӀ зригъэщӀащ: - Къызэрохь ахэри, щхьэ гъэва хуагъэтӀылъа хуэдэ— Хъуэпсэгъуэ нур, 310
Лей жызмыӀащэрэт, жиӀэу Валерэ и псалъэм кӀэщӀ зригъэщӀу къыпидзыжащ: - Ноби тхьэм и шыкуркӀэ уӀейкъым [адэм зыхуигъазэу]— КӀапсэ кӀапэ, 16
Atasözleri (1)
цӀыхубзым и щхьэцыр кӀыхьми и акъылыр кӀэщӀщ
Еплъ: цӀыхубз
Kitapta geçtiği hali
КӀЭЩӀ (47). плъыф. 1. (15). И кӀыхьагъкӀэ мащӀэ. Жыр джатэр кӀыхьми, кӀэщӀщ и Ӏэпщэр, Зыубыдыфырщ ар зи Ӏэщэр. Историе. «Мывэ хуабэ», 278. ШхыӀэнри апхуэдабзэщ, уи лъакъуэр букъуэдий хъуркъым, кӀэщӀщи. МелыӀыч, 457. Си анэжьым ухуэзэм, И закъуэу жеӀэж: «Уи щӀалэу уи пажэм И гъуэгур кӀэщӀ хъуащ. ЗэныбжьэгъуитӀ. «Шум и гъуэгу», 33. 2. (26). ЗэманкӀэ мыкӀыхь, псынщӀэу иух. [Бажэм:] Уэ сэ си кхъуэпӀащэ, Уэ кхъуэ джэмыдэжь, КӀэщӀ ирехъу уи гъащӀэр, Уэ си пэ щабэжь, Цым, цым, цым, Уэ кхъуэ джэмыдэжь, Цым, цым, цым, Уэ си пэ щабэжь. «Бажэ пшынэ», 12. Сыт гугъуехьыр телъми пщащэм, Махуэр кӀыхьу жэщыр кӀэщӀми, Нэпсыр цӀыкӀум зэм илъэщӀми, ИӀэщ дахэм зы гуращэ, Дихьэхыжу гурыфӀыгъуэм, ХуэзэхункӀи и щӀэщыгъуэу. «Тисей», 500. Къыдырыр мэз бжэным щӀыщытхъуар и псалъэр кӀэщӀти, аращ. Кхъухь пхэнж, 504. ◊ КӀэщӀ зегъэщӀын (4). ПсынщӀэу зыгуэр ухын. Шэрихьэт полъкуми куэдрэ тепсэлъыхьа нэужь, Астемыр и псалъэм кӀэщӀ зригъэщӀащ: - Къызэрохь ахэри, щхьэ гъэва хуагъэтӀылъа хуэдэ. Хъуэпсэгъуэ нур, 310. Лей жызмыӀащэрэт, жиӀэу Валерэ и псалъэм кӀэщӀ зригъэщӀу къыпидзыжащ: - Ноби тхьэм и шыкуркӀэ уӀейкъым [адэм зыхуигъазэу]. КӀапсэ кӀапэ, 16. ☐ ЦӀыхубзым и щхьэцыр кӀыхьми и акъылыр кӀэщӀщ (2). Еплъ цӀыхубз.