къэулъэпхъэщын
Адыгэбзэ Псалъалъэ, Багъы П.М.
(къеулъэпхъэщ)
1. Зыгуэр къэлъыхъуэурэ лъакъуэкӀэ зыгуэр зэбгрытхъун (джэд, бзу с. ху. щхьэкӀэ жаӀэ).
руразгребать что-л., выискивая что-л. (о птице)
Джэдым зэраукӀыну сэр къеулъэпхъэщ.— Псалъэжьхэр
+1 örnek
Бзу цӀыкӀум къиулъэпхъэща дыщэр къищтащ.— ӀуэрыӀуатэ
2. Зыгуэр къэлъыхъуэу пэщэщэн, зыгуэрхэр зэӀыщӀэн, къэтӀэщӀын.
рурыться в чем-л., перебирать, ворошить что-л.
Лу зыгуэрхэр къиулъэпхъэщырт.— КӀыщокъуэ Алим
3. Зыгуэрым и къуаншагъэ, и щэху гуэр къыщӀэгъэщын.
руобнаружить, вскрыть, раскрыть что-л.
Бийм и тӀасхъэр къэулъэпхъэщын.
Kitapta geçtiği hali
къэулъэпхъэщын (къеулъэпхъэщ) перех. гл. 1. разгребать что-л., выискивая что-л. (о птице) / Зыгуэр къэлъыхъуэурэ лъакъуэкӀэ зыгуэр зэбгрытхъун (джэд, бзу с. ху. щхьэкӀэ жаӀэ). * Джэдым зэраукӀыну сэр къеулъэпхъэщ. (погов.) Бзу цӀыкӀум къиулъэпхъэща дыщэр къищтащ. фольк. 2. переносное рыться в чем-л., перебирать, ворошить что-л. / Зыгуэр къэлъыхъуэу пэщэщэн, зыгуэрхэр зэӀыщӀэн, къэтӀэщӀын. * Лу зыгуэрхэр къиулъэпхъэщырт. КӀ. А. 3. переносное обнаружить, вскрыть, раскрыть что-л. / Зыгуэрым и къуаншагъэ, и щэху гуэр къыщӀэгъэщын. Бийм и тӀасхъэр къэулъэпхъэщын.
КӀыщокъуэ Алим и Бзэм и Псалъалъэ, БищӀо Б.Ч.
(къеулъэпхъэщ)
1. Зыгуэр къилъыхъуэурэ лъакъуэкӀэ зыгуэр къыщӀигъэщын (джэд, бзу с.ху. щхьэкӀэ жаӀэ).
Джэлил хьэмбылу къиулъэпхъэщар джэдым яримыту къалэдэсым къыхуихьри иригъэшхащи, адакъэ хужьыр хуабжьу къыхуэарэзыщ— Бабыщыкъуэ адакъэпщ, 488
+2 örnek
«Мыр зищӀысыр сыт?» - жиӀэурэ мызэ-мытӀэу еуӀури къиулъэпхъэщар нэхъ хужь хъу фӀэкӀа узэхигъэзагъэртэкъыми, псоми зэхахын хуэдэу Ӏуащ, и макъым къызэрихькӀэ— Бабыщыкъуэ адакъэпщ, 490
[Джэлил къалэдэсым жреӀэ:] НтӀэ зыкӀэрыщӀэ – сэ хъарзынэ къэбулъэпхъэщащ— Бабыщыкъуэ адакъэпщ, 490
2. Зыгуэр къалъыхъуэу къыщӀагъэщыжын, къэтӀэщӀын. -66.
ТӀуми [Дэфэрэджрэ анестезиологымрэ] ди гум къэдгъэкӀыжащ япэм тщӀа операцэхэр, нэхъ гугъуу щытахэр, гу зылъыдмытауэ щыӀахэри къэдулъэпхъэщыжащ, операцэр щекӀуэкӀым деж сыт хуэдэ хущхъуэ етхьэлӀэнуми диӀэрэ димыӀэрэ зэдгъэщӀащ— Лъапсэ, 16
+1 örnek
[Дэфэрэдж:] ЛэжьэнкӀэ къыпыпхын щӀагъуэ щыӀэу си фӀэщ хъунукъым, сыту жыпӀэмэ, сэ къэзулъэпхъэща генетическэ типу арат къызэрысфӀэщӀыр, къызыхэкӀа жыпӀэмэ, мыращ: сытым и жыли къащтэ, жылапхъэу къагъанэр нэхъыфӀ дыдэр аращ.— Лъапсэ, 65
3. Зыгуэрым и къуаншагъэ, и щэху гуэр къыщӀэгъэщын.
Аралпми Астемыр щӀым зэрыкӀуэцӀрыхуам занщӀэу гу лъитакъым, лъитауэ щытыгъамэ, тӀэу емыплъу Къылышбий и къуэм хъыбар иригъэщӀэнти, икӀэщӀыпӀэкӀэ Астемыр здэкӀуар къиулъэпхъэщыну и ужь ихьэнт— Хъуэпсэгъуэ нур, 158
+1 örnek
«Уимыпщхьэххэмэ, нэхъыфӀщ, сэ къэзулъэпхъэщар зыми имыщӀэу къэнэнщ», - жиӀэрт Лу игукӀэ— Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 580
Atasözleri (1)
джэдым зэрыфӀагъэжыну сэр къеулъэпхъэщ
Еплъ: джэд
Kitapta geçtiği hali
КЪЭУЛЪЭПХЪЭЩЫН (къеулъэпхъэщ) лъэӀ. (12). 1. (5). Зыгуэр къилъыхъуэурэ лъакъуэкӀэ зыгуэр къыщӀигъэщын (джэд, бзу с.ху. щхьэкӀэ жаӀэ). Джэлил хьэмбылу къиулъэпхъэщар джэдым яримыту къалэдэсым къыхуихьри иригъэшхащи, адакъэ хужьыр хуабжьу къыхуэарэзыщ. Бабыщыкъуэ адакъэпщ, 488. «Мыр зищӀысыр сыт?» - жиӀэурэ мызэ-мытӀэу еуӀури къиулъэпхъэщар нэхъ хужь хъу фӀэкӀа узэхигъэзагъэртэкъыми, псоми зэхахын хуэдэу Ӏуащ, и макъым къызэрихькӀэ. Бабыщыкъуэ адакъэпщ, 490. [Джэлил къалэдэсым жреӀэ:] НтӀэ зыкӀэрыщӀэ – сэ хъарзынэ къэбулъэпхъэщащ. Бабыщыкъуэ адакъэпщ, 490. 2. (3). зэхь. Зыгуэр къалъыхъуэу къыщӀагъэщыжын, къэтӀэщӀын. ТӀуми [Дэфэрэджрэ анестезиологымрэ] ди гум къэдгъэкӀыжащ япэм тщӀа операцэхэр, нэхъ гугъуу щытахэр, гу зылъыдмытауэ щыӀахэри къэдулъэпхъэщыжащ, операцэр щекӀуэкӀым деж сыт хуэдэ хущхъуэ етхьэлӀэнуми диӀэрэ димыӀэрэ зэдгъэщӀащ. Лъапсэ, 16. [Дэфэрэдж:] ЛэжьэнкӀэ къыпыпхын щӀагъуэ щыӀэу си фӀэщ хъунукъым, сыту жыпӀэмэ, сэ къэзулъэпхъэща генетическэ типу арат къызэрысфӀэщӀыр, къызыхэкӀа жыпӀэмэ, мыращ: сытым и жыли къащтэ, жылапхъэу къагъанэр нэхъыфӀ дыдэр аращ. Лъапсэ, 65-66. 3. (3). зэхь. Зыгуэрым и къуаншагъэ, и щэху гуэр къыщӀэгъэщын. Аралпми Астемыр щӀым зэрыкӀуэцӀрыхуам занщӀэу гу лъитакъым, лъитауэ щытыгъамэ, тӀэу емыплъу Къылышбий и къуэм хъыбар иригъэщӀэнти, икӀэщӀыпӀэкӀэ Астемыр здэкӀуар къиулъэпхъэщыну и ужь ихьэнт. Хъуэпсэгъуэ нур, 158. «Уимыпщхьэххэмэ, нэхъыфӀщ, сэ къэзулъэпхъэщар зыми имыщӀэу къэнэнщ», - жиӀэрт Лу игукӀэ. Мазэ ныкъуэ щхъуантӀэ, 580. ☐ Джэдым зэрыфӀагъэжыну сэр къеулъэпхъэщ (1). Еплъ джэд.